Jak korzystać z katalogu
Ten katalog zbiera w jednym miejscu wszystkie kwestionariusze, skale i testy, dla których w serwisie jest osobny wpis z instrukcją liczenia albo analizy wyniku – obecnie 71 narzędzi. Każdy wiersz tabeli podaje pięć informacji: co narzędzie mierzy, ile ma pozycji, jaki daje wynik, na jakich warunkach można go użyć i link do wpisu, w którym znajdziesz klucz, przykład analizy i wzór opisu w pracy.
Narzędzia są ułożone według dziedzin, w których najczęściej pojawiają się w pracach dyplomowych. Każde występuje tylko w jednej tabeli, choć wiele z nich przyda się na kilku kierunkach – PHQ-9 sprawdzi się w psychologii i w pielęgniarstwie, a COPSOQ w zarządzaniu i w zdrowiu publicznym. Jeśli nie znajdziesz narzędzia w „swojej” tabeli, przejrzyj sąsiednie.
Wszystkie wartości w tabelach pochodzą z treści wpisów o poszczególnych narzędziach. Nie dopisujemy niczego, czego wpis nie podaje: gdy wpis nie określa jakiejś cechy, w komórce jest „zob. wpis”. Tabela jest skrótem, a nie zamiennikiem wpisu. Liczba pozycji i zakres wyniku zależą od wersji, a kierunek punktacji, pozycje odwrócone i reguły braków danych znajdziesz dopiero we wpisie.
Co oznaczają kategorie dostępności
- Wolne do badań – według źródła podanego we wpisie narzędzia można użyć w niekomercyjnym badaniu bez osobnej zgody, zwykle pod warunkiem cytowania i bez zmieniania pozycji. Dopisek w komórce mówi, jakie ograniczenia podaje źródło.
- Wymaga zgody lub rejestracji – przed zebraniem danych trzeba zarejestrować badanie, zgłosić użycie albo uzyskać licencję. Dla studentów bywa to bezpłatne, ale formalność jest obowiązkowa.
- Licencja płatna / komercyjna – narzędzie jest dostępne tylko na płatnej licencji. Żadnemu narzędziu z katalogu nie przypisaliśmy tej kategorii, bo wpisy nie podają płatnej licencji jako jedynej drogi do badań niekomercyjnych. Płatne warunki dotyczą w nich użytku komercyjnego, projektów finansowanych albo osobnej wersji narzędzia (np. Braden Scale II) i są wymienione w dopiskach.
- Brak jasnych warunków – autorzy wpisu nie znaleźli oficjalnej strony ani wyraźnej zgody na swobodne użycie. To nie znaczy, że narzędzia nie wolno użyć, tylko że warunki trzeba ustalić samodzielnie u autorów lub wydawcy.
- Zob. wpis – wpis nie przypisuje narzędziu żadnej z tych kategorii, na przykład dlatego, że omawia analizę wyniku, a nie licencję, albo odsyła do warunków polskiej adaptacji.
Kategoria dotyczy wersji oryginalnej w stanie z dnia sprawdzenia podanego we wpisie. Polskie adaptacje mogą mieć własne warunki, a strony autorów się zmieniają. Przed badaniem zawsze przeczytaj aktualne warunki u źródła. Ogólnie o zgodach, rejestracji i różnicy między licencją narzędzia a licencją artykułu piszemy w haśle licencja narzędzia badawczego.
Psychologia: osobowość, dobrostan, stres i radzenie sobie
Ta tabela obejmuje skale samoopisowe z psychologii osobowości, psychologii pozytywnej i psychologii zdrowia. Najczęściej pojawiają się w pracach z psychologii, pedagogiki i socjologii, a skale stresu i wsparcia – także w pielęgniarstwie. Typowe analizy w takich pracach opisuje wpis statystyka dla psychologa.
| Narzędzie | Co mierzy | Pozycje | Wynik | Dostępność |
|---|---|---|---|---|
| BFI-2 | pięć domen Wielkiej Piątki i 15 aspektów | 60 | średnie domen i aspektów, 1–5 | wolne do badań – do niekomercyjnych badań |
| Mini-IPIP | pięć cech osobowości | 20 | sumy pięciu skal, 4–20 | wolne do badań – bez zgody i bez opłat |
| TIPI | pięć wielkich cech osobowości | 10 | średnie pięciu skal, 1–7 | wolne do badań – w dowolnym celu |
| LOT-R | optymizm | 10 (6 w wyniku) | suma, 0–24 przy kodowaniu 0–4 | wolne do badań – do badań i dydaktyki |
| Flourishing Scale | dobrostan – samoocena funkcjonowania | 8 | suma, 8–56 | wolne do badań – do celów niekomercyjnych |
| MLQ | obecność i poszukiwanie sensu życia | 10 | dwie średnie, 1–7 | wolne do badań – użycie komercyjne – zgoda |
| SWLS | zadowolenie z życia | 5 | suma, 5–35 | wolne do badań – do celów niekomercyjnych |
| Skala Samooceny Rosenberga | samoocena globalna | 10 | suma, 0–30 albo 10–40 | zob. wpis |
| GSE | uogólniona własna skuteczność | 10 | suma, 10–40 | zob. wpis |
| Grit-S | spójność zainteresowań i wytrwałość | 8 | średnia, 1–5 | wolne do badań – do celów niekomercyjnych |
| BRS | prężność – powrót do równowagi po stresie | 6 | średnia, 1–5 | brak jasnych warunków |
| Brief COPE | 14 sposobów radzenia sobie ze stresem | 28 | 14 wyników z dwóch pozycji (odpowiedzi 1–4), bez wyniku ogólnego | zob. wpis |
| MAAS | uważność w codziennych sytuacjach | 15 | średnia, 1–6 | wolne do badań – użycie akademickie; komercyjne – zgoda |
| SCS-SF | współczucie wobec siebie | 12 | średnia, 1–5 | wolne do badań – zgoda udzielona na stronie autorki |
| PANAS | afekt pozytywny i negatywny | 20 | dwie sumy, 10–50 | wolne do badań – badania niekomercyjne |
| MSPSS | spostrzegane wsparcie społeczne | 12 | średnie 1–7 (suma ogólna 12–84) | brak jasnych warunków – warunki niepotwierdzone w oficjalnym źródle |
| Skala samotności UCLA | samotność | 20 albo 3 | wersja 3-pozycyjna: suma, 3–9 | brak jasnych warunków |
| WEMWBS i SWEMWBS | dobrostan psychiczny | 14 / 7 | suma 14–70; SWEMWBS – wynik metryczny 7–35 | wymaga zgody lub rejestracji – licencja odpowiednia do celu, po rejestracji |
| PSWQ | skłonność do zamartwiania się | 16 | suma (16–80 w badaniu z udziałem twórcy) | brak jasnych warunków |
| PSS-10 | odczuwany stres | 10 | suma, 0–40 | wymaga zgody lub rejestracji – bezpłatna zgoda przez ePROVIDE |
Większość skal z tej tabeli daje wynik ciągły bez progów. Analizuj go jako liczbę, a zamiast dzielić próbę na „niski” i „wysoki” wynik przeczytaj wpis o poziomach wyników. Skale z jednym wynikiem ogólnym, takie jak SWLS czy GSE, warto sprawdzić pod kątem jednowymiarowości.
Zdrowie psychiczne i badania przesiewowe
Tu są krótkie kwestionariusze objawów i dobrostanu z progami przesiewowymi. Spotkasz je w pracach z psychologii, pielęgniarstwa, położnictwa (EPDS) i zdrowia publicznego – zob. wpisy statystyka w pracy z pielęgniarstwa, z położnictwa i ze zdrowia publicznego.
| Narzędzie | Co mierzy | Pozycje | Wynik | Dostępność |
|---|---|---|---|---|
| GAD-7 i PHQ-9 | objawy lęku i depresji | 7 / 9 | suma, 0–21 / 0–27 | wolne do badań – bez zgody |
| PHQ-2 i GAD-2 | krótki przesiew depresji i lęku | 2 / 2 (PHQ-4: 4) | suma, 0–6 (PHQ-4: 0–12) | wolne do badań – bez zgody |
| PHQ-15 | objawy somatyczne | 15 | suma, 0–30 | wolne do badań – bez zgody |
| K10 i K6 | dystres psychiczny | 10 / 6 | suma, 0–40 albo 10–50 / 0–24 albo 6–30 | wolne do badań – K10 w domenie publicznej |
| DASS-21 | depresja, lęk i stres | 21 | trzy sumy × 2, 0–42 | wolne do badań – domena publiczna; bez zmian |
| CES-D | objawy depresji | 20 | suma, 0–60 | wolne do badań – opisywana jako swobodnie dostępna |
| EPDS | objawy depresji w ciąży i po porodzie | 10 | suma, 0–30 | wolne do badań – ze wskazaniem właściciela praw |
| GDS-15 | objawy depresji u osób starszych | 15 | liczba punktów, 0–15 | wolne do badań – domena publiczna |
| WHO-5 | dobrostan, przesiew w kierunku depresji | 5 | suma × 4, 0–100 | wolne do badań – licencja CC BY-NC-SA 3.0 |
| AUDIT | picie alkoholu | 10 | suma, 0–40 (AUDIT-C 0–12) | wolne do badań – domena publiczna |
| SCOFF | przesiew zaburzeń odżywiania | 5 | liczba odpowiedzi „tak”, 0–5 | brak jasnych warunków |
Wynik powyżej progu oznacza wynik dodatni przesiewu, a nie rozpoznanie. W pracy piszesz o odsetku osób powyżej progu, a nie o częstości zaburzenia. Logikę przesiewu wyjaśnia hasło badanie przesiewowe, a wybór progu – hasło punkt odcięcia. Narzędzia z pytaniami o samookaleczenie (np. PHQ-9, EPDS) wymagają planu bezpieczeństwa uzgodnionego z komisją bioetyczną.
Medycyna i pielęgniarstwo
Ta tabela łączy kwestionariusze jakości życia, skale ryzyka wypełniane przez personel, indeksy z dokumentacji medycznej i testy przesiewowe funkcji poznawczych. Najczęściej trafiają do prac z pielęgniarstwa, zdrowia publicznego, ratownictwa medycznego i farmacji – zob. statystyka w pracy z pielęgniarstwa, z ratownictwa medycznego i z farmacji.
| Narzędzie | Co mierzy | Pozycje | Wynik | Dostępność |
|---|---|---|---|---|
| RAND-36 | jakość życia związana ze zdrowiem | 36 | osiem skal, 0–100 | wolne do badań – do użytku niekomercyjnego |
| EQ-5D | stan zdrowia w pięciu wymiarach | 5 wymiarów + EQ VAS | profil, EQ VAS 0–100, indeks z zestawu wartości | wymaga zgody lub rejestracji – rejestracja w EuroQol |
| WHOQOL-BREF | jakość życia w czterech domenach | 26 | domeny 4–20 albo 0–100 | brak jasnych warunków – strona nie podaje osobnych warunków |
| WHODAS 2.0 | niepełnosprawność w sześciu domenach | 36 albo 12 | suma prosta 0–144 / 0–48; złożona 0–100 (algorytm WHO) | wymaga zgody lub rejestracji – procedura licencyjna WHO |
| Indeks Charlsona | obciążenie chorobami współistniejącymi | 19 chorób | suma wag (1, 2, 3 albo 6) | brak jasnych warunków |
| Skala Norton | ryzyko odleżyn | 5 | suma, 5–20 (niżej = większe ryzyko) | brak jasnych warunków |
| Skala Bradena | ryzyko odleżyn | 6 podskal | suma, 6–23 (niżej = większe ryzyko) | brak jasnych warunków – Braden Scale II – odpłatna licencja |
| MMSE i MoCA | funkcje poznawcze | zob. wpis | wynik ogólny, 0–30 | wymaga zgody lub rejestracji – MMSE – zgoda PAR; MoCA – zgoda i szkolenie |
| eHEALS | e-zdrowotne kompetencje | 8 (+2 poza wynikiem) | suma, 8–40 | brak jasnych warunków – artykuł z formularzem na licencji CC BY |
| PSQI | jakość snu | 19 (7 komponentów) | suma komponentów, 0–21 | wymaga zgody lub rejestracji – zgłoszenie użycia formularzem |
| NRS i VAS | natężenie bólu | 1 | NRS 0–10; VAS 0–100 mm | zob. wpis |
W tej grupie są największe różnice w warunkach użycia: od narzędzi bezpłatnych do użytku niekomercyjnego (RAND-36) po takie, które wymagają rejestracji badania (EQ-5D) albo zgody wydawcy i szkolenia (MMSE, MoCA). Kwestionariusze wypełniane przez pacjenta to PROM. Trafność skal ryzyka, takich jak Norton i Braden, ocenia się czułością, swoistością i krzywą ROC względem wystąpienia odleżyn.
Fizjoterapia i geriatria
Tu są skale samodzielności, kwestionariusze niepełnosprawności w bólu kręgosłupa i kończyn, skale lęku przed ruchem i upadkiem oraz testy sprawności. Są typowe dla prac z fizjoterapii, pielęgniarstwa geriatrycznego oraz WF i nauk o sporcie – zob. statystyka dla fizjoterapeuty i statystyka w pracy z WF i nauk o sporcie.
| Narzędzie | Co mierzy | Pozycje | Wynik | Dostępność |
|---|---|---|---|---|
| Indeks Barthel | samodzielność w czynnościach dnia codziennego | 10 | suma, 0–20 albo 0–100 | zob. wpis |
| Skala Katza (ADL) | samodzielność w sześciu podstawowych czynnościach | 6 | liczba czynności samodzielnych, 0–6 | wolne do badań – materiały „Try This”, cele niekomercyjne |
| Skala Lawtona (IADL) | samodzielność w złożonych czynnościach | 8 | suma, 0–8 | zob. wpis |
| Skala Równowagi Berga | równowaga | 14 zadań | suma, 0–56 | wolne do badań – domena publiczna według karty RMD |
| Skala Tinetti (POMA) | równowaga i chód | 16 (najczęstsza wersja) | suma, 0–28 | wolne do badań – bezpłatna według karty RMD |
| Timed Up and Go (TUG): analiza wyniku, porównanie grup i upadki | mobilność | test wykonania | czas w sekundach (krócej = lepiej) | brak jasnych warunków |
| Test 6-minutowego marszu | wydolność wysiłkowa | test wykonania | dystans w metrach | zob. wpis |
| FES-I | obawy przed upadkiem | 16 / 7 (Short FES-I) | suma, 16–64 / 7–28 | wolne do badań – z właściwym cytowaniem |
| Oswestry (ODI) | niepełnosprawność w bólu krzyża | 10 sekcji | suma × 2, 0–100 | wymaga zgody lub rejestracji – licencja Mapi, bezpłatna dla akademickich |
| RMDQ | niepełnosprawność w bólu krzyża | 24 | liczba zaznaczeń, 0–24 | wolne do badań – domena publiczna |
| NDI | niepełnosprawność szyi | 10 sekcji | suma 0–50 albo 0–100% | wymaga zgody lub rejestracji – bezpłatna rejestracja w ePROVIDE |
| LEFS | funkcja kończyny dolnej | 20 | suma, 0–80 | brak jasnych warunków |
| TSK | lęk przed ruchem (kinezjofobia) | 17 / 11 | suma, 17–68 / 11–44 | brak jasnych warunków |
| PCS | katastrofizacja bólu | 13 | suma, 0–52 | wymaga zgody lub rejestracji – bezpłatna rejestracja; online – umowa |
TUG, test 6-minutowego marszu oraz skale Berga i Tinetti to testy sprawności: wynik to czas, dystans albo ocena wykonania zadania, a nie odpowiedź na pytanie. Ich rzetelność ocenia się zgodnością pomiarów, a nie spójnością wewnętrzną – zob. hasło rzetelność testów sprawności. Skale z maksimum łatwym do osiągnięcia (np. Berg, Barthel) sprawdź pod kątem efektu sufitu.
Dietetyka i styl życia
Ta tabela obejmuje przesiew żywieniowy, indeks diety, kwestionariusze aktywności fizycznej i uzależnienia od nikotyny. Przydadzą się w pracach z dietetyki, zdrowia publicznego oraz WF i sportu – zob. statystyka w pracy z dietetyki. Przesiew zaburzeń odżywiania (SCOFF) jest w tabeli o badaniach przesiewowych.
| Narzędzie | Co mierzy | Pozycje | Wynik | Dostępność |
|---|---|---|---|---|
| MUST | ryzyko niedożywienia | 3 kroki punktowane | suma; 0, 1 albo ≥ 2 (ryzyko niskie, średnie, wysokie) | wolne do badań – do użytku niekomercyjnego |
| MEDAS | przestrzeganie diety śródziemnomorskiej | 14 | suma punktów, 0–14 | brak jasnych warunków – artykuł na licencji CC BY 4.0 |
| IPAQ (wersja krótka) | aktywność fizyczna | 4 poziomy aktywności (dni i minuty) | MET-min/tydzień i kategoria aktywności | wolne do badań – licencja CC BY 4.0 |
| GLTEQ (Godin) | aktywność fizyczna w czasie wolnym | 3 rodzaje wysiłku (liczba sesji) | wskaźnik LSI; kategoria aktywności | brak jasnych warunków – artykuł na licencji CC BY-NC-ND 4.0 |
| FTND (test Fagerströma) | uzależnienie od nikotyny | 6 | suma, najwyżej 10 | brak jasnych warunków |
IPAQ i kwestionariusz Godina nie mierzą jednej cechy wieloma wymiennymi pozycjami, tylko zliczają aktywność. Ich wynik jest zwykle skośny, a rzetelność ocenia się powtórnym pomiarem, nie alfą Cronbacha.
Praca i zarządzanie
Tu są narzędzia z psychologii pracy: zaangażowanie, wypalenie, satysfakcja i psychospołeczne warunki pracy. Pojawiają się w pracach z zarządzania, psychologii pracy, BHP i pielęgniarstwa – zob. statystyka w pracy z zarządzania i ekonomii.
| Narzędzie | Co mierzy | Pozycje | Wynik | Dostępność |
|---|---|---|---|---|
| UWES-9 | zaangażowanie w pracę | 9 | średnie, 0–6 | wolne do badań – cele akademickie; przekazanie części danych |
| OLBI | wypalenie: wyczerpanie i dystansowanie się | 16 | dwie średnie, 1–4 | wolne do badań – niekomercyjne użycie badawcze |
| CBI | wypalenie osobiste, zawodowe i związane z klientem | 19 | trzy średnie, 0–100 | wolne do badań – ze wskazaniem źródła |
| JSS | satysfakcja z pracy w dziewięciu aspektach | 36 | aspekty 4–24; wynik ogólny 36–216 | wolne do badań – niekomercyjnie, na warunkach autora |
| COPSOQ | psychospołeczne warunki pracy | zestaw skal (wersje krótka, średnia, długa) | każda skala 0–100, bez wyniku ogólnego | wolne do badań – licencja CC BY-NC-ND 4.0 |
Trzy narzędzia mierzą wypalenie, ale każde inaczej: CBI jako zmęczenie i wyczerpanie w trzech obszarach, OLBI jako wyczerpanie i dystansowanie się od pracy, a COPSOQ zawiera wypalenie jako jedną ze skal obok warunków pracy. Wyników tych narzędzi nie porównuj wprost ze sobą. Gdy pracownicy pochodzą z kilku zespołów, uwzględnij to w analizie.
Edukacja
Narzędzia z tej tabeli dotyczą uczenia się, pracy nauczyciela i funkcjonowania dzieci. Są typowe dla prac z pedagogiki i psychologii edukacyjnej – zob. statystyka w pracy z pedagogiki.
| Narzędzie | Co mierzy | Pozycje | Wynik | Dostępność |
|---|---|---|---|---|
| MSLQ | motywacja i strategie uczenia się | 81 | 15 podskal, bez wyniku ogólnego | brak jasnych warunków |
| TSES | poczucie skuteczności nauczyciela | 24 / 12 | średnie, 1–9 | wolne do badań – list ze zgodą na stronie autorki |
| SDQ | mocne strony i trudności dzieci i młodzieży | 25 | skale 0–10; trudności ogółem 0–40 | wolne do badań – wersja papierowa; elektroniczna – zgoda |
SDQ ma wersje dla rodzica, nauczyciela i samoopisu – wyniki z różnych źródeł analizuj osobno. Gdy dziecko ocenia ktoś inny, przeczytaj hasło respondent zastępczy (proxy).
Informatyka i ergonomia
Dwa narzędzia z badań użyteczności i obciążenia pracą. Pojawiają się w pracach z informatyki, ergonomii, zarządzania i psychologii pracy.
| Narzędzie | Co mierzy | Pozycje | Wynik | Dostępność |
|---|---|---|---|---|
| SUS | postrzegana użyteczność systemu | 10 | wynik ogólny, 0–100 | brak jasnych warunków |
| NASA-TLX | subiektywne obciążenie zadaniem | 6 podskal | 0–100: średnia ważona (wagi z 15 porównań) albo Raw TLX | wolne do badań – bez zgody NASA |
W obu przypadkach najmocniejszy schemat to porównanie dwóch wersji systemu albo dwóch warunków u tych samych osób, analizowane testami dla prób zależnych.
Jak wybrać narzędzie
Dobre narzędzie to takie, które mierzy dokładnie to, o co pytasz w hipotezie, w Twojej grupie badanych, w czasie, na jaki pozwala ankieta, i na warunkach, które możesz spełnić. Inicjatywa COSMIN uporządkowała nazwy i definicje właściwości pomiarowych, takich jak rzetelność, trafność i responsywność, w międzynarodowym konsensusie ekspertów (Mokkink i in., 2010). Do porównywania narzędzi w przeglądach systematycznych zaproponowała dziesięcioetapową procedurę (Prinsen i in., 2018). Wcześniej Terwee i in. (2007) zaproponowali kryteria jakości dla kwestionariuszy zdrowotnych, w tym dla efektów podłogi i sufitu. Do pracy dyplomowej wystarczy prostsza lista pięciu pytań.
- Konstrukt. Zacznij od definicji zmiennej z hipotezy, a nie od nazwy skali. „Wypalenie” w CBI to co innego niż w OLBI, a „jakość życia” w RAND-36 to co innego niż indeks EQ-5D. Przeczytaj we wpisie, jakie podskale ma narzędzie i czy daje wynik ogólny – niektóre (Brief COPE, PANAS, MSLQ) go nie mają.
- Populacja. Sprawdź, dla kogo narzędzie zbudowano i w jakich grupach je badano: dorośli czy młodzież, pacjenci czy populacja ogólna, samoopis czy ocena personelu. Skala zwalidowana u starszych pacjentów nie musi działać u studentów.
- Długość. Krótsze narzędzie mniej obciąża badanych, ale mierzy węziej i zwykle ma niższą rzetelność. Przegląd Rolstada i in. (2011) wiąże dłuższe kwestionariusze z niższym odsetkiem odpowiedzi, ale autorzy zalecają wybierać narzędzie według treści, a nie samej długości. Więcej piszemy w hasłach skrócona wersja kwestionariusza i obciążenie respondenta.
- Licencja. Kolumna „dostępność” mówi, od czego zacząć. Jeśli narzędzie wymaga rejestracji, zrób ją przed zebraniem danych i zachowaj potwierdzenie. Jeśli warunki są niejasne, napisz do autorów albo wybierz inne narzędzie. Szczegóły opisuje hasło licencja narzędzia badawczego, a o szukaniu narzędzi i proszeniu o zgodę – poradnik gdzie znaleźć kwestionariusze.
- Polska adaptacja. Do badania w Polsce potrzebujesz wersji po właściwej adaptacji, a nie własnego przekładu. Według wytycznych ITC przed adaptacją trzeba uzyskać zgodę właściciela praw, przekład powinien przygotować więcej niż jeden ekspert, a nową wersję sprawdza się w pilotażu z analizą pozycji i rzetelności i dokumentuje wszystkie zmiany (International Test Commission, 2018). Proces adaptacji kulturowej narzędzi samoopisowych opisali też Beaton i in. (2000). Rolę tłumaczenia zwrotnego i jego ograniczenia wyjaśnia osobne hasło. Gdy polskiej wersji nie ma, poradnik adaptacja kulturowa kwestionariusza pokazuje, ile pracy to wymaga.
Jeśli dwa narzędzia spełniają te warunki, wybierz to, które częściej występuje w literaturze Twojego tematu. Łatwiej wtedy porównać Twoje wyniki z badaniami innych autorów w dyskusji.
Jak opisać narzędzie w pracy
W rozdziale o metodzie każde narzędzie opisuje się według tego samego schematu: pełna nazwa i skrót, autorzy oryginału i polskiej adaptacji, co mierzy, liczba pozycji i podskal, skala odpowiedzi, sposób liczenia wyniku i jego kierunek, rzetelność w oryginale i we własnej próbie oraz warunki, na jakich użyto narzędzia. Gotowy szablon z przykładami znajdziesz w poradniku opis narzędzia badawczego – wzór, a każdy wpis z katalogu ma własny akapit do skopiowania i uzupełnienia.
- Podaj wersję i źródło formularza: „wersja 12-pozycyjna”, „polska adaptacja [autorzy, rok]”, „formularz pobrany po rejestracji w …”.
- Opisz pozycje ogólnie i nie przedrukowuj ich w aneksie, jeśli warunki na to nie pozwalają.
- Podaj rzetelność z własnej próby: alfę i najlepiej omegę McDonalda dla każdej używanej skali. Wyjątkiem są indeksy i testy sprawności – dla nich podaj miarę właściwą wpisowi, np. ICC.
- Jeśli korzystasz z progu, podaj jego źródło i zaznacz, że to przesiew, a nie rozpoznanie.
Gdy narzędzia nie ma w katalogu
Katalog obejmuje tylko narzędzia, które mają osobny wpis w serwisie. Jeśli Twojego nie ma, ogólne zasady liczenia wyniku – odwracanie pozycji, suma czy średnia, braki danych – opisuje poradnik jak policzyć wynik kwestionariusza, a wynik z odwróconymi pozycjami policzysz w kalkulatorze wyniku skali. Klucz zawsze bierz z publikacji autorów albo z oficjalnej strony narzędzia, nie z forów ani prezentacji.
Całą drogę od zakodowania ankiety do opisu rzetelności i trafności pokazuje przewodnik analiza kwestionariusza. Jeśli budujesz własną skalę albo sprawdzasz właściwości istniejącej, zacznij od przewodnika psychometria i skale i wpisu rodzaje trafności. Przy wynikach przed i po interwencji przyda się wpis o responsywności narzędzia.
Kiedy warto skorzystać z pomocy
Katalog pomoże wybrać narzędzie i sprawdzić warunki, ale nie powie, czy wybrane skale pasują do Twoich hipotez i jak je razem przeanalizować. Jeśli masz kilka narzędzi, podskale, które trzeba połączyć, albo wyniki, które nie zgadzają się z literaturą, w ramach analiz statystycznych dla studentów sprawdzimy plan analizy i wyjaśnimy wyniki. Z pomocy korzystaj zgodnie z zasadami swojej uczelni.
Najczęstsze pytania
Czy narzędzie „wolne do badań” mogę użyć bez żadnych formalności?
Zwykle nie potrzebujesz pisemnej zgody, ale warunki nadal obowiązują: zacytuj źródło, nie zmieniaj pozycji i sprawdź, czy zgoda obejmuje tylko cele niekomercyjne. Kategoria dotyczy wersji oryginalnej – polska adaptacja może mieć własne warunki u autorów lub wydawcy. Przed badaniem przeczytaj aktualne warunki na stronie podanej we wpisie o narzędziu.
Co zrobić, gdy narzędzie wymaga licencji albo rejestracji?
Zrób to przed zebraniem danych. Zarejestruj badanie albo złóż wniosek tak, jak opisuje to wpis (np. EuroQol dla EQ-5D, Mapi Research Trust dla ODI, NDI i PCS), zachowaj potwierdzenie i podaj w metodzie wersję oraz źródło formularza. Z promotorem ustal, czy wniosek składasz Ty, czy uczelnia. Ogólne zasady opisuje hasło licencja narzędzia badawczego.
Czy mogę sam przetłumaczyć kwestionariusz z angielskiego?
Własny przekład nie jest właściwą adaptacją, a jego wyników nie porównasz z badaniami na wersji zwalidowanej. Jeśli istnieje polska adaptacja, użyj jej i zacytuj. Jeśli jej nie ma, adaptacja wymaga zgody właściciela praw, kilku tłumaczy, pilotażu i sprawdzenia właściwości na danych – zob. hasła właściwa adaptacja i tłumaczenie zwrotne i adaptacja kulturowa.
Czy mogę skrócić skalę albo użyć tylko części pozycji?
Tylko wtedy, gdy pozwalają na to warunki i gdy wiesz, jak zmiana wpłynie na wynik. Część autorów zabrania zmian bez zgody, a skrócona skala ma inne właściwości niż pełna. Bezpieczniej użyć opublikowanej wersji skróconej, np. TSK-11, Short FES-I czy SWEMWBS, i podać ją w metodzie. Więcej piszemy w haśle skrócona wersja kwestionariusza.
Dlaczego w katalogu nie ma polskich norm?
Bo normy pochodzą z badań konkretnych adaptacji i populacji, a wpisy w serwisie opisują sposób liczenia wyniku według autorów oryginału. W pracy dyplomowej zwykle i tak analizujesz wynik ciągły i porównujesz grupy albo szukasz związków. Jeśli potrzebujesz norm, weź je z publikacji polskiej adaptacji, której używasz, i sprawdź, czy pasują do Twojej grupy. Więcej w haśle normy testowe.
Powiązane hasła
Przeczytaj też
Jak policzyć wynik kwestionariusza
Klucz, pozycje odwrócone, podskale, reguła braków, suma czy średnia i kontrola wartości – w Excelu, SPSS, R i jamovi, z plikiem .xlsx z formułami.
Czytaj →PoradnikOpis narzędzia badawczego – wzór
Dziesięć elementów opisu i cztery wzory: kwestionariusz z adaptacją, ankieta własna, test wiedzy i skala kliniczna – z rzetelnością z własnej próby.
Czytaj →PoradnikAnaliza kwestionariusza – przewodnik
Od wyboru skali i pilotażu przez czyszczenie danych, wynik i rzetelność do opisu narzędzia: poradniki, hasła i kalkulatory na każdy etap.
Czytaj →PoradnikGdzie znaleźć kwestionariusze psychologiczne
Polskie adaptacje, wydawca testów, bazy i IPIP; jak ocenić skalę, kiedy potrzebna jest zgoda autora, wzór e-maila i zasady tłumaczenia narzędzi.
Czytaj →Wybrałeś narzędzia, ale nie wiesz, jak je przeanalizować?
Sprawdzimy, czy skale pasują do Twoich hipotez, policzymy wyniki i rzetelność i wyjaśnimy je tak, żebyś mógł(-mogła) je obronić przed promotorem i komisją.
Oferta dla studentówWyceń analizęBibliografia i dalsza literatura naukowa (APA 7)
- Beaton, D. E., Bombardier, C., Guillemin, F., & Ferraz, M. B. (2000). Guidelines for the process of cross-cultural adaptation of self-report measures. Spine, 25(24), 3186–3191. https://doi.org/10.1097/00007632-200012150-00014
- International Test Commission. (2018). ITC guidelines for translating and adapting tests (second edition). International Journal of Testing, 18(2), 101–134. https://doi.org/10.1080/15305058.2017.1398166 ● Otwarty dostęp: pełny tekst
- Mokkink, L. B., Terwee, C. B., Patrick, D. L., Alonso, J., Stratford, P. W., Knol, D. L., Bouter, L. M., & de Vet, H. C. W. (2010). The COSMIN study reached international consensus on taxonomy, terminology, and definitions of measurement properties for health-related patient-reported outcomes. Journal of Clinical Epidemiology, 63(7), 737–745. https://doi.org/10.1016/j.jclinepi.2010.02.006 ● Otwarty dostęp
- Prinsen, C. A. C., Mokkink, L. B., Bouter, L. M., Alonso, J., Patrick, D. L., de Vet, H. C. W., & Terwee, C. B. (2018). COSMIN guideline for systematic reviews of patient-reported outcome measures. Quality of Life Research, 27(5), 1147–1157. https://doi.org/10.1007/s11136-018-1798-3 ● Otwarty dostęp
- Rolstad, S., Adler, J., & Rydén, A. (2011). Response burden and questionnaire length: Is shorter better? A review and meta-analysis. Value in Health, 14(8), 1101–1108. https://doi.org/10.1016/j.jval.2011.06.003 ● Otwarty dostęp
- Terwee, C. B., Bot, S. D. M., de Boer, M. R., van der Windt, D. A. W. M., Knol, D. L., Dekker, J., Bouter, L. M., & de Vet, H. C. W. (2007). Quality criteria were proposed for measurement properties of health status questionnaires. Journal of Clinical Epidemiology, 60(1), 34–42. https://doi.org/10.1016/j.jclinepi.2006.03.012 ● Otwarty dostęp
Cytowania BibTeX
@article{beaton2000guidelines, author={Beaton, Dorcas E. and Bombardier, Claire and Guillemin, Francis and Ferraz, Marcos Bosi}, title={{Guidelines for the process of cross-cultural adaptation of self-report measures}}, journal={Spine}, year={2000}, volume={25}, number={24}, pages={3186--3191}, doi={10.1097/00007632-200012150-00014}}@article{itc2018guidelines, author={{International Test Commission}}, title={{ITC guidelines for translating and adapting tests (second edition)}}, journal={International Journal of Testing}, year={2018}, volume={18}, number={2}, pages={101--134}, doi={10.1080/15305058.2017.1398166}}@article{mokkink2010cosmin, author={Mokkink, Lidwine B. and Terwee, Caroline B. and Patrick, Donald L. and Alonso, Jordi and Stratford, Paul W. and Knol, Dirk L. and Bouter, Lex M. and de Vet, Henrica C. W.}, title={{The COSMIN study reached international consensus on taxonomy, terminology, and definitions of measurement properties for health-related patient-reported outcomes}}, journal={Journal of Clinical Epidemiology}, year={2010}, volume={63}, number={7}, pages={737--745}, doi={10.1016/j.jclinepi.2010.02.006}}@article{prinsen2018cosmin, author={Prinsen, C. A. C. and Mokkink, L. B. and Bouter, L. M. and Alonso, J. and Patrick, D. L. and de Vet, H. C. W. and Terwee, C. B.}, title={{COSMIN guideline for systematic reviews of patient-reported outcome measures}}, journal={Quality of Life Research}, year={2018}, volume={27}, number={5}, pages={1147--1157}, doi={10.1007/s11136-018-1798-3}}@article{rolstad2011response, author={Rolstad, Sindre and Adler, John and Rydén, Anna}, title={{Response burden and questionnaire length: Is shorter better? A review and meta-analysis}}, journal={Value in Health}, year={2011}, volume={14}, number={8}, pages={1101--1108}, doi={10.1016/j.jval.2011.06.003}}@article{terwee2007quality, author={Terwee, Caroline B. and Bot, Sandra D. M. and de Boer, Michael R. and van der Windt, Daniëlle A. W. M. and Knol, Dirk L. and Dekker, Joost and Bouter, Lex M. and de Vet, Henrica C. W.}, title={{Quality criteria were proposed for measurement properties of health status questionnaires}}, journal={Journal of Clinical Epidemiology}, year={2007}, volume={60}, number={1}, pages={34--42}, doi={10.1016/j.jclinepi.2006.03.012}}