Prace dyplomowe · Kwestionariusze

LOT-R – test orientacji życiowej (optymizm): jak policzyć wynik

10 pozycji, ale do wyniku wchodzi tylko 6: cztery to wypełniacze, a trzy trzeba odwrócić. Pokazujemy, jak policzyć wynik LOT-R i podwyniki optymizmu i pesymizmu, sprawdzić rzetelność i strukturę oraz opisać skalę w pracy z psychologii.

W skrócie: LOT-R (Scheier i in., 1994) ma 10 pozycji, ale wynik to suma tylko sześciu: pozycje 2, 5, 6 i 8 są wypełniające i się je pomija, a pozycje 3, 7 i 9 odwraca się, aby wyższy wynik oznaczał optymizm. Przy kodowaniu 0–4 zakres wynosi 0–24. Autorzy nie podają progów i traktują wynik jako wymiar ciągły.

Czym jest LOT-R

LOT-R (Life Orientation Test – Revised), czyli zrewidowany test orientacji życiowej, mierzy optymizm dyspozycyjny. To ogólne oczekiwanie, że w przyszłości przydarzy nam się raczej więcej dobrego niż złego. Pierwszą wersję, LOT, opisali Scheier i Carver (1985). Optymizm zdefiniowali jako uogólnione oczekiwania co do wyników własnych działań. W ich badaniu podłużnym studenci bardziej optymistyczni rzadziej zgłaszali pod koniec semestru dokuczliwe objawy fizyczne. Wersję zrewidowaną opublikowali Scheier, Carver i Bridges (1994). Na danych 4309 osób pokazali, że związki optymizmu z depresją i radzeniem sobie utrzymują się po kontroli neurotyczności, lęku jako cechy, poczucia panowania i samooceny. W tej samej pracy opisali niewielką modyfikację skali, czyli właśnie LOT-R. Według strony autora powodem zmiany było to, że nie wszystkie pozycje LOT dotyczyły wprost oczekiwań wobec przyszłości (Carver, b.d.).

W pracach dyplomowych LOT-R pojawia się przede wszystkim w psychologii: w psychologii zdrowia (optymizm a radzenie sobie z chorobą, stres, objawy), psychologii pozytywnej i psychologii osobowości. Warsztat statystyczny tych prac opisuje wpis statystyka dla psychologa. Przegląd Carvera, Scheiera i Segerstrom (2010) łączy wyższy optymizm z lepszym samopoczuciem w trudnych okresach, z częstszym radzeniem sobie przez zaangażowanie i z lepszymi wskaźnikami zdrowia fizycznego. W metaanalizie 83 badań średni związek optymizmu ze zdrowiem fizycznym wyniósł 0.17 i był wyraźniejszy przy subiektywnych miarach zdrowia (Rasmussen i in., 2009). LOT-R często występuje w jednej ankiecie z miarami stresu, np. PSS-10, i z miarami radzenia sobie, np. Brief COPE.

Budowa: 10 pozycji, z czego liczy się 6

Oficjalna strona Charlesa S. Carvera podaje LOT-R w postaci, w jakiej autorzy używają go we własnych badaniach (Carver, b.d.). Skala ma 10 pozycji. Badany ocenia każdą na pięciostopniowej skali oznaczonej literami od A („zdecydowanie się zgadzam”) do E („zdecydowanie się nie zgadzam”), ze środkiem „ani się zgadzam, ani nie zgadzam”. Treści pozycji nie przytaczamy. Pobierz je ze strony autora albo z publikacji wersji, której używasz.

Rola pozycji LOT-R według oficjalnej strony autora
PozycjeRolaCo zrobić przy liczeniu
1, 4, 10sformułowane optymistycznielicz bez zmian
3, 7, 9sformułowane pesymistycznieodwróć, aby wyższa wartość oznaczała optymizm
2, 5, 6, 8pozycje wypełniające (fillers)pomiń – nie wchodzą do wyniku

Pozycje wypełniające dotyczą innych spraw niż oczekiwania wobec przyszłości. Strona autora wymienia je wprost: pozycje 2, 5, 6 i 8 to wypełniacze, a odpowiedzi na pozycje liczone trzeba zakodować tak, aby wyższa wartość oznaczała optymizm (Carver, b.d.). Pozycje 3, 7 i 9 są sformułowane pesymistycznie, więc to je się odwraca. Strona nie wymienia ich numerów osobno jako „pozycji odwróconych”. Wynika to jednak wprost z tej reguły i z ich treści na formularzu. Ogólne zasady pracy z takimi pozycjami opisuje hasło pozycja odwrócona.

Schemat dziesięciu pozycji LOT-R: pozycje 1, 4 i 10 liczone bez zmian, pozycje 3, 7 i 9 odwracane, pozycje 2, 5, 6 i 8 pomijane jako wypełniające
Rysunek 1. Klucz LOT-R: rola każdej pozycji według oficjalnej strony autora (Carver, b.d.). Kodowanie 0–4 i wzór 4 − x dotyczą przykładu w tym wpisie.

Jak policzyć wynik LOT-R krok po kroku

Krok 1. Zamień litery na liczby i zapisz, jak to zrobiłeś

Strona autora podaje odpowiedzi jako litery A–E i nie przypisuje im liczb. Wybór kodowania należy więc do Ciebie i musi być opisany w pracy. W przykładzie kodujemy odpowiedzi od 0 do 4 tak, że 4 oznacza „zdecydowanie się zgadzam”. Wtedy wynik ogólny ma zakres 0–24. Przy kodowaniu 1–5 zakres wynosi 6–30. Oba warianty dają te same korelacje i te same wyniki testów, ale średnich nie da się między nimi porównywać. Kodowania 0–4 nie potwierdziliśmy w tekście publikacji z 1994 r., bo jej pełny tekst jest płatny. Jeśli chcesz porównywać średnie z literaturą, sprawdź kodowanie w artykule, z którego bierzesz porównanie.

Krok 2. Odrzuć pozycje wypełniające

Pozycje 2, 5, 6 i 8 zostają w bazie, ale nie wchodzą do żadnego wyniku ani do alfy Cronbacha. Brak odpowiedzi na wypełniaczu nie jest więc brakiem w wyniku LOT-R. Nie usuwaj z tego powodu osoby z analizy.

Krok 3. Odwróć pozycje 3, 7 i 9

wartość odwrócona = min + max − x; przy kodowaniu 0–4: 4 − x

Po odwróceniu wszystkie sześć liczonych pozycji ma ten sam kierunek: wyżej znaczy bardziej optymistycznie. Przekodowanie w SPSS, Excelu i R pokazuje poradnik jak policzyć wynik kwestionariusza.

Krok 4. Zsumuj sześć pozycji

LOT-R = x1 + x4 + x10 + (4 − x3) + (4 − x7) + (4 − x9); zakres 0–24

Wyższy wynik oznacza silniejszy optymizm. Strona autora nie rozstrzyga, czy podawać sumę, czy średnią. Średnia sześciu pozycji (0–4) niesie tę samą informację, a w przykładzie podajemy sumę. Przy tylko sześciu pozycjach jeden brak to już jedna szósta wyniku. Dlatego w przykładzie liczymy wynik tylko u osób, które odpowiedziały na wszystkie sześć pozycji liczonych. To decyzja badacza, którą trzeba opisać. O alternatywach piszemy we wpisie braki danych w ankiecie.

Krok 5. W razie potrzeby policz podwyniki

Strona autora dopuszcza osobne sumy dla pozycji optymistycznych i pesymistycznych. Zaleca je badaczom, którzy chcą sprawdzić, czy potwierdzanie optymizmu działa inaczej niż odrzucanie pesymizmu (Carver, b.d.). Optymizm to suma pozycji 1, 4 i 10 (0–12). Pesymizm wygodnie liczyć na pozycjach 3, 7 i 9 przed odwróceniem (0–12), bo wtedy wyżej znaczy bardziej pesymistycznie. W pracy napisz wyraźnie, który kierunek przyjąłeś (przyjęłaś).

Interpretacja: wymiar ciągły, bez progów

Autorzy piszą wprost, że LOT-R nie ma progów optymizmu ani pesymizmu i że traktują go jako wymiar ciągły. Podkreślają też, że to narzędzie badawcze, nieprzeznaczone do zastosowań klinicznych (Carver, b.d.). Nie dziel więc próby na „optymistów” i „pesymistów” według mediany czy kwartyli. Taki podział nie ma oparcia w kluczu i traci informację. Szerzej wyjaśnia to wpis niski, przeciętny, wysoki wynik. Polskich norm nie podajemy, a średnich z badań zagranicznych nie traktuj jak norm testowych.

Ważne pytanie brzmi: jeden wynik czy dwa? Herzberg, Glaesmer i Hoyer (2006) zbadali niemiecką wersję LOT-R w próbie 46 133 osób w wieku od 18 do 103 lat. W CFA optymizm okazał się dwuwymiarowy: z czynnikiem optymizmu i czynnikiem pesymizmu. Oba czynniki korelowały ujemnie, słabo lub umiarkowanie, a siła związku malała z wiekiem. Pamiętaj jednak, że pozycje pesymistyczne są zarazem jedynymi sformułowanymi negatywnie. Sama analiza czynnikowa nie rozstrzyga więc, czy drugi czynnik odzwierciedla treść, czy kierunek sformułowania i styl odpowiadania (zob. tendencja do zgadzania się). W pracy licencjackiej czy magisterskiej zwykle wystarczy wynik ogólny. Jeśli jednak hipotezy dotyczą osobno optymizmu i pesymizmu, policz podwyniki i sprawdź, czy ich związki z innymi zmiennymi się różnią.

Przykład: LOT-R u 280 osób studiujących

Dane są symulowane i możesz je pobrać jako plik CSV. Zawierają surowe odpowiedzi 0–4 na wszystkie 10 pozycji (l1–l10, 4 = zdecydowanie się zgadzam) i wynik PSS-10. Trzy osoby pominęły tylko pozycję wypełniającą i zostały w analizie. Trzy inne pominęły pozycję liczoną i nie dostały wyniku. Wynik ma więc 277 osób.

Wyniki LOT-R w przykładzie: statystyki opisowe i rzetelność
WynikM (SD)Meα [95% CI]ω
LOT-R ogółem (0–24)14.44 (4.65)15.79 [.75, .83].84
Optymizm: poz. 1, 4, 10 (0–12)7.18 (2.63)7.76 [.70, .80].76
Pesymizm: poz. 3, 7, 9 (0–12)4.74 (2.80)5.76 [.71, .81].76

Rozkład wyniku ogólnego był lekko lewostronnie skośny (skośność −0.27), a wyniki objęły cały zakres 0–24. Omegę policzyliśmy z modelu dwuczynnikowego opisanego niżej. Dla wyniku ogólnego uwzględnia ona oba czynniki i ich korelację.

Dwa błędy, które widać w alfie

Gdy pozycje 3, 7 i 9 zostawimy bez odwrócenia, alfa sześciu pozycji spada do .10. Średnia korelacja pozycji optymistycznych z nieodwróconymi pesymistycznymi wynosi wtedy −.31, więc obie grupy pozycji wzajemnie się znoszą. Gdy do wyniku dołączymy cztery wypełniacze, alfa spada z .79 do .71. Wypełniacze korelują z resztą skali tylko na poziomie .09–.23. Oba błędy łatwo przeoczyć, jeśli patrzysz tylko na średnią. Jak czytać niską alfę, wyjaśnia wpis alfa Cronbacha poniżej 0.7.

Jeden czynnik czy dwa

Porównaliśmy w CFA (estymator MLR) model z jednym czynnikiem i model z dwoma skorelowanymi czynnikami. Model jednoczynnikowy pasował słabo: χ²(9) = 107.46, CFI = .824, RMSEA = .181, SRMR = .085. Model dwuczynnikowy pasował bardzo dobrze: χ²(8) = 5.33, CFI = 1.000, RMSEA = .000, SRMR = .021. Test różnicy (ML) dał χ²(1) = 83.65, p < .001. Optymizm i pesymizm korelowały na poziomie czynników −.61, 95% CI [−.72, −.49]. Dane są symulowane z dwoma czynnikami, więc wynik CFA jest tu zgodny z założeniem symulacji. Pokazuje jednak, jak w Twoich danych sprawdzić, czy jeden wynik wystarczy.

Wykres rozrzutu podwyniku optymizmu (0–12) i podwyniku pesymizmu (0–12) z opadającą linią regresji; r = -.46, 95% CI [-.55, -.36]
Rysunek 2. Podwynik optymizmu (pozycje 1, 4, 10) a podwynik pesymizmu (pozycje 3, 7, 9 przed odwróceniem) z linią regresji i 95% przedziałem ufności. Punkty lekko rozsunięto, bo wyniki są liczbami całkowitymi. Obliczenia: R (dane symulowane).

Optymizm a stres

Na poziomie obserwowanych sum optymizm i pesymizm korelowały ze sobą umiarkowanie: r = −.46, 95% CI [−.55, −.36] (rysunek 2). Wynik LOT-R korelował ujemnie z poczuciem stresu (PSS-10): r = −.64, 95% CI [−.70, −.56], p < .001. Dla podwyników korelacje wyniosły −.51 (optymizm) i .58 (pesymizm). To korelacje Pearsona w badaniu przekrojowym, więc nie mówią, czy optymizm chroni przed stresem, czy stres obniża optymizm.

Jak opisać LOT-R w pracy

Wzór zawiera liczby z przykładu. W nawiasach kwadratowych uzupełnij dane swojej wersji.

Optymizm dyspozycyjny mierzono zrewidowanym testem orientacji życiowej LOT-R (Scheier i in., 1994) w [wersja językowa, źródło]. Skala zawiera 10 pozycji ocenianych na pięciostopniowej skali zgody, w tym 4 pozycje wypełniające, które nie wchodzą do wyniku. Odpowiedzi kodowano od 0 (zdecydowanie się nie zgadzam) do 4 (zdecydowanie się zgadzam). Trzy pozycje sformułowane pesymistycznie odwrócono, a wynik obliczono jako sumę sześciu pozycji (zakres 0–24); wyższy wynik oznacza większy optymizm (Carver, b.d.). Wynik obliczano tylko przy komplecie odpowiedzi na pozycje liczone; 3 osoby z brakami wyłączono. Rzetelność w niniejszym badaniu wyniosła α = .79, 95% CI [.75, .83], i ω = .84.
Średni wynik LOT-R wyniósł M = 14.44 (SD = 4.65). Model dwuczynnikowy z odrębnymi czynnikami optymizmu i pesymizmu pasował lepiej niż model jednoczynnikowy, Δχ²(1) = 83.65, p < .001; korelacja czynników wyniosła −.61, 95% CI [−.72, −.49]. Wynik LOT-R korelował ujemnie z poczuciem stresu, r = −.64, 95% CI [−.70, −.56], p < .001.

Ogólny schemat opisu znajdziesz w poradniku opis narzędzia badawczego – wzór, a zdania o rzetelności we wzorze raportowania alfy Cronbacha.

Licencja i polska wersja

Charles S. Carver udostępnia swoje skale, w tym LOT-R, do badań i dydaktyki bez opłat i bez potrzeby uzyskiwania zgody. Prosi, by nie pisać do niego po list z pozwoleniem, bo informacja na stronie jest jedyną zgodą, jaką wydaje (Carver, b.d.; strona z listą skal autora, odczyt 1 listopada 2026 r.). Strona LOT-R dodaje, że to narzędzie badawcze, nieprzeznaczone do zastosowań klinicznych (Carver, b.d.). Praca dyplomowa to zastosowanie badawcze, więc zgoda autora nie jest potrzebna. W pracy zacytuj Scheiera i in. (1994).

Polskiej adaptacji ani norm nie opisujemy, bo nie zweryfikowaliśmy ich publikacji. Jeśli korzystasz z polskiej wersji, zacytuj źródło, z którego ją wziąłeś (wzięłaś), i sprawdź w nim numerację pozycji. Kolejność pozycji w przekładzie może się różnić od oryginału, a wtedy numery wypełniaczy z tego wpisu nie będą pasować. Własny przekład wymaga procedury opisanej we wpisie adaptacja kulturowa kwestionariusza.

Przykład reprodukowalny

LOT-R w R: wypełniacze, odwracanie, wynik i struktura

Kod odtwarza liczby z tekstu i zapisuje plik CSV z danymi. Pokazuje odrzucenie wypełniaczy, odwrócenie pozycji 3, 7 i 9, wynik ogólny i podwyniki, alfę (pakiet psych) oraz porównanie modelu jedno- i dwuczynnikowego (lavaan).

Wynik LOT-R krok po kroku

Dane wejściowe: 280 osób studiujących, surowe odpowiedzi 0–4 na 10 pozycji, wynik PSS-10, pojedyncze braki w pozycjach liczonych i wypełniających (dane symulowane, set.seed(27601)); pakiety psych i lavaan.

Co odczytać: braki osobno w pozycjach liczonych i wypełniających, statystyki wyniku i podwyników, alfę z CI, skutki dwóch błędów (brak odwrócenia, wliczenie wypełniaczy), dopasowanie modeli z testem różnicy, korelację czynników, omegę i korelacje z PSS-10.

R
# B276 – LOT-R: pozycje wypełniające, odwracanie, wynik ogólny i podwyniki optymizmu i pesymizmu,
# rzetelność, model jedno- i dwuczynnikowy (dane symulowane, set.seed(27601)). Treści pozycji nie podajemy.
# Klucz (oficjalna strona C. S. Carvera): 10 pozycji, pozycje 2, 5, 6 i 8 to pozycje wypełniające (nie liczą się);
# pozostałe koduje się tak, aby wyższa wartość oznaczała optymizm, więc pozycje sformułowane pesymistycznie
# (3, 7, 9) się odwraca. Kodowanie liter A–E jako 4–0 jest decyzją przyjętą w przykładzie (patrz tekst).
suppressPackageStartupMessages({ library(psych); library(lavaan) })
set.seed(27601)
n <- 280
O <- rnorm(n)                                                  # optymizm (latentny)
P <- -0.55 * O + rnorm(n, 0, sqrt(1 - 0.55^2))                 # pesymizm (latentny), korelacja ok. −.55
pozycja <- function(eta, l, progi) findInterval(l * eta + rnorm(n, 0, sqrt(1 - l^2)), progi)  # 0–4
pr_o <- c(-1.6, -0.8, 0.1, 1.1); pr_p <- c(-0.9, -0.1, 0.8, 1.7)
W <- function() 0.35 * O + rnorm(n, 0, sqrt(1 - 0.35^2))   # pozycje wypełniające: słaby związek z optymizmem
odp <- cbind(l1 = pozycja(O, .70, pr_o), l2 = pozycja(W(), .5, c(-1.5, -0.6, 0.3, 1.2)),
             l3 = pozycja(P, .68, pr_p), l4 = pozycja(O, .78, pr_o),
             l5 = pozycja(W(), .5, c(-2.0, -1.2, -0.4, 0.6)), l6 = pozycja(W(), .5, c(-1.8, -1.0, -0.2, 0.8)),
             l7 = pozycja(P, .74, pr_p), l8 = pozycja(W(), .5, c(-1.4, -0.5, 0.4, 1.3)),
             l9 = pozycja(P, .70, pr_p), l10 = pozycja(O, .72, pr_o))
# kodowanie surowe: 4 = A (zdecydowanie się zgadzam) … 0 = E (zdecydowanie się nie zgadzam)
pss10 <- round(pmin(40, pmax(0, 19 - 2.4 * O + 1.8 * P + rnorm(n, 0, 5))))   # wynik PSS-10 (0–40), symulowany
dane <- data.frame(id = 1:n, odp, pss10)
dane$l5[c(19, 140)] <- NA; dane$l8[211] <- NA                  # braki tylko w pozycjach wypełniających
dane$l7[c(58, 199)] <- NA; dane$l10[90] <- NA                  # braki w pozycjach liczonych
write.csv(dane, "../lot-r-dane-przyklad.csv", row.names = FALSE, na = "")   # plik do pobrania
wyp <- c("l2", "l5", "l6", "l8"); opt <- c("l1", "l4", "l10"); pes <- c("l3", "l7", "l9")

# Krok 1. Kontrola kodowania (0–4 albo brak) i braki osobno w pozycjach liczonych i wypełniających
all(as.matrix(dane[, paste0("l", 1:10)]) %in% c(0:4, NA))
c(braki_wypelniajace = sum(rowSums(is.na(dane[, wyp])) > 0), braki_liczone = sum(rowSums(is.na(dane[, c(opt, pes)])) > 0))

# Krok 2. Odwrócenie pozycji pesymistycznych (4 − x) i wynik ogólny = suma 6 pozycji (0–24), tylko przy komplecie
odwroc <- function(x, min = 0, max = 4) min + max - x
d <- dane
d[, paste0(pes, "_odw")] <- lapply(d[, pes], odwroc)
liczone <- c(opt, paste0(pes, "_odw"))
d$LOTR <- ifelse(rowSums(is.na(d[, liczone])) == 0, rowSums(d[, liczone]), NA)
d$OPT <- rowSums(d[, opt]); d$PES <- rowSums(d[, pes])        # podwyniki 0–12; PES: wyżej = więcej pesymizmu
d <- d[!is.na(d$LOTR), ]
nrow(d)
opis <- function(x) round(c(M = mean(x), SD = sd(x), Me = median(x), min = min(x), max = max(x), skosnosc = skew(x)), 2)
rbind(LOTR = opis(d$LOTR), OPT = opis(d$OPT), PES = opis(d$PES))

# Krok 3. Rzetelność: alfa (95% CI Feldta) dla wyniku ogólnego i podwyników; dwa typowe błędy dla porównania
alfa <- function(x) { a <- psych::alpha(x, check.keys = FALSE, warnings = FALSE)
  round(c(alfa = a$total$raw_alpha, lo = a$feldt$lower.ci[[1]], hi = a$feldt$upper.ci[[1]]), 3) }
rbind(LOTR_6 = alfa(d[, liczone]), OPT_3 = alfa(d[, opt]), PES_3 = alfa(d[, pes]))
blad1 <- psych::alpha(d[, c(opt, pes)], check.keys = FALSE, warnings = FALSE)   # bez odwrócenia
round(blad1$total$raw_alpha, 2)
round(mean(cor(d[, opt], d[, pes])), 2)                       # średnia korelacja pozycji z dwóch grup
pel10 <- d[complete.cases(d[, wyp]), ]
blad2 <- psych::alpha(pel10[, c(liczone, wyp)], check.keys = FALSE, warnings = FALSE)  # z wypełniaczami
round(c(alfa_z_wypelniaczami = blad2$total$raw_alpha, r_drop_wypelniacze = range(blad2$item.stats$r.drop[7:10])), 2)

# Krok 4. Jeden czynnik czy dwa (optymizm i pesymizm)? CFA z estymatorem MLR i omega z modelu dwuczynnikowego
m1 <- paste("LOT =~", paste(liczone, collapse = " + "))
m2 <- paste("OP =~", paste(opt, collapse = " + "), "\nPE =~", paste(paste0(pes, "_odw"), collapse = " + "))
f1 <- cfa(m1, data = d, estimator = "MLR", std.lv = TRUE)
f2 <- cfa(m2, data = d, estimator = "MLR", std.lv = TRUE)
ind <- c("chisq.scaled", "df.scaled", "cfi.robust", "rmsea.robust", "srmr")
round(rbind(jeden = fitMeasures(f1, ind), dwa = fitMeasures(f2, ind)), 3)
roz <- lavTestLRT(update(f1, estimator = "ML"), update(f2, estimator = "ML"))   # test różnicy (ML)
sprintf("chi2(%d) = %.2f, p = %.1e", roz[2, "Df diff"], roz[2, "Chisq diff"], roz[2, "Pr(>Chisq)"])
st2 <- standardizedSolution(f2)
st2[st2$op == "~~" & st2$lhs == "OP" & st2$rhs == "PE", c("est.std", "ci.lower", "ci.upper")]
L <- st2$est.std[st2$op == "=~"]; phi <- st2$est.std[st2$op == "~~" & st2$lhs == "OP" & st2$rhs == "PE"]
s_o <- sum(L[1:3]); s_p <- sum(L[4:6]); wsp <- s_o^2 + s_p^2 + 2 * phi * s_o * s_p   # omega sumy 6 pozycji
round(c(lambda_min = min(L), lambda_max = max(L), omega_LOTR = wsp / (wsp + sum(1 - L^2)),
        omega_OPT = s_o^2 / (s_o^2 + sum(1 - L[1:3]^2)), omega_PES = s_p^2 / (s_p^2 + sum(1 - L[4:6]^2))), 3)

# Krok 5. Optymizm a poczucie stresu (PSS-10): korelacje Pearsona z 95% CI
bz <- function(x) sub("^(-?)0\\.", "\\1.", sprintf("%.2f", x))   # zapis APA bez zera wiodącego
r_ci <- function(x, y) { ct <- cor.test(x, y)
  sprintf("r = %s, 95%% CI [%s, %s], p = %.1e", bz(ct$estimate), bz(ct$conf.int[1]), bz(ct$conf.int[2]), ct$p.value) }
c(LOTR = r_ci(d$LOTR, d$pss10), OPT = r_ci(d$OPT, d$pss10), PES = r_ci(d$PES, d$pss10), OPT_PES = r_ci(d$OPT, d$PES))
Wynik w R
[1] TRUE
braki_wypelniajace      braki_liczone 
                 3                  3 
[1] 277
         M   SD Me min max skosnosc
LOTR 14.44 4.65 15   0  24    -0.27
OPT   7.18 2.63  7   0  12    -0.27
PES   4.74 2.80  5   0  12     0.26
        alfa    lo    hi
LOTR_6 0.793 0.753 0.829
OPT_3  0.755 0.700 0.801
PES_3  0.760 0.706 0.805
[1] 0.1
[1] -0.31
alfa_z_wypelniaczami  r_drop_wypelniacze1  r_drop_wypelniacze2 
                0.71                 0.09                 0.23 
      chisq.scaled df.scaled cfi.robust rmsea.robust  srmr
jeden      107.456         9      0.824        0.181 0.085
dwa          5.328         8      1.000        0.000 0.021
[1] "chi2(1) = 83.65, p = 5.9e-20"
   est.std ci.lower ci.upper
15   0.606    0.488    0.724
lambda_min lambda_max omega_LOTR  omega_OPT  omega_PES 
     0.674      0.789      0.835      0.758      0.759 
                                        LOTR                                          OPT 
"r = -.64, 95% CI [-.70, -.56], p = 3.0e-33" "r = -.51, 95% CI [-.60, -.42], p = 4.2e-20" 
                                         PES                                      OPT_PES 
   "r = .58, 95% CI [.49, .65], p = 6.0e-26" "r = -.46, 95% CI [-.55, -.36], p = 6.5e-16" 

Bibliografia oprogramowania

Wyniki na tej stronie pochodzą z uruchomienia pokazanego kodu w R 4.5.3; rysunki przygotowano w pakiecie ggplot2. W pracy podaj wersje faktycznie użytych pakietów (sessionInfo()).

  1. R: R Core Team. (2026). R: A language and environment for statistical computing (Version 4.5.3) [Computer software]. R Foundation for Statistical Computing. https://www.R-project.org/
  2. psych (wersja 2.6.5): Revelle, W. (2026). psych: Procedures for psychological, psychometric, and personality research (R package version 2.6.5) [Computer software]. Northwestern University. https://CRAN.R-project.org/package=psych
  3. lavaan (wersja 0.7.2): Rosseel, Y. (2012). lavaan: An R package for structural equation modeling. Journal of Statistical Software, 48(2), 1–36. https://doi.org/10.18637/jss.v048.i02
  4. ggplot2 (wersja 4.0.2): Wickham, H. (2016). ggplot2: Elegant graphics for data analysis. Springer. https://ggplot2.tidyverse.org

Najczęstsze błędy przy LOT-R

  • Sumowanie wszystkich 10 pozycji. Pozycje 2, 5, 6 i 8 to wypełniacze. Wliczone do wyniku obniżają rzetelność i zmieniają zakres.
  • Brak odwrócenia pozycji 3, 7 i 9. Wynik przestaje mierzyć optymizm, a alfa spada niemal do zera.
  • Usuwanie osób z brakiem na wypełniaczu. Ten brak nie wpływa na wynik.
  • Niejasne kodowanie. Strona autora podaje litery A–E. Napisz, czy kodowałeś (kodowałaś) 0–4 czy 1–5, bo od tego zależy zakres i średnia.
  • „Optymiści” i „pesymiści” z mediany. Autorzy nie podają progów i traktują LOT-R jako wymiar ciągły.
  • Numeracja z innej wersji. Przed odwracaniem sprawdź numery pozycji w wersji językowej, której używasz.

Pełną ścieżkę analizy kwestionariusza porządkuje przewodnik po analizie kwestionariusza. Jeśli chcesz, żeby ktoś sprawdził liczenie LOT-R w Twojej bazie, możesz skorzystać z konsultacji w ramach oferty analizy statystyczne dla studentów. Wyniki musisz jednak rozumieć i umieć obronić samodzielnie.

Najczęstsze pytania

Które pozycje LOT-R są wypełniające?

Według oficjalnej strony autora pozycje 2, 5, 6 i 8 to wypełniacze. Nie wchodzą do wyniku ani do alfy Cronbacha. Brak odpowiedzi na nich nie jest brakiem w wyniku LOT-R. Sprawdź tylko, czy wersja językowa, której używasz, ma tę samą kolejność pozycji.

Które pozycje LOT-R trzeba odwrócić?

Pozycje 3, 7 i 9, sformułowane pesymistycznie. Strona autora wymaga kodowania pozycji liczonych tak, aby wyższa wartość oznaczała optymizm. Przy kodowaniu 0–4 wartość odwrócona to 4 − x, a przy kodowaniu 1–5 to 6 − x.

Jaki jest zakres wyniku LOT-R?

Zależy od kodowania odpowiedzi, którego strona autora nie narzuca (podaje litery A–E). Przy kodowaniu 0–4 suma sześciu pozycji ma zakres 0–24, a przy kodowaniu 1–5 – zakres 6–30. Napisz w pracy, które kodowanie przyjąłeś (przyjęłaś).

Od ilu punktów w LOT-R ktoś jest optymistą?

Nie ma takiego progu. Autorzy piszą, że LOT-R nie ma punktów odcięcia dla optymizmu ani pesymizmu i traktują go jako wymiar ciągły. Nie dziel próby na optymistów i pesymistów według mediany, tylko analizuj wynik ciągły.

Czy na użycie LOT-R w pracy magisterskiej potrzebna jest zgoda?

Nie. Charles S. Carver udostępnia swoje skale do badań i dydaktyki bez opłat i bez potrzeby uzyskiwania zgody. Zaznacza też, że LOT-R to narzędzie badawcze, a nie kliniczne. Zacytuj Scheiera, Carvera i Bridgesa (1994) oraz źródło wersji językowej.

Powiązane hasła

Przeczytaj też

Masz wyniki LOT-R i nie wiesz, jak je opisać?

Sprawdzimy kodowanie odpowiedzi, odwrócenie pozycji, wynik i rzetelność skali w Twojej próbie oraz wyjaśnimy analizy tak, żebyś umiał(a) samodzielnie opisać i obronić wyniki.

Oferta dla studentówWyceń analizę

Bibliografia i dalsza literatura naukowa (APA 7)

  1. Carver, C. S. (b.d.). LOT-R (Life Orientation Test-Revised). University of Miami, Department of Psychology. Pobrano 1 listopada 2026 z https://psy.miami.edu/faculty/ccarver/lot-r.html ● Otwarty dostęp
  2. Carver, C. S., Scheier, M. F., & Segerstrom, S. C. (2010). Optimism. Clinical Psychology Review, 30(7), 879–889. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2010.01.006 ● Otwarty dostęp: pełny tekst
  3. Herzberg, P. Y., Glaesmer, H., & Hoyer, J. (2006). Separating optimism and pessimism: A robust psychometric analysis of the Revised Life Orientation Test (LOT-R). Psychological Assessment, 18(4), 433–438. https://doi.org/10.1037/1040-3590.18.4.433
  4. Rasmussen, H. N., Scheier, M. F., & Greenhouse, J. B. (2009). Optimism and physical health: A meta-analytic review. Annals of Behavioral Medicine, 37(3), 239–256. https://doi.org/10.1007/s12160-009-9111-x ● Otwarty dostęp
  5. Scheier, M. F., & Carver, C. S. (1985). Optimism, coping, and health: Assessment and implications of generalized outcome expectancies. Health Psychology, 4(3), 219–247. https://doi.org/10.1037/0278-6133.4.3.219
  6. Scheier, M. F., Carver, C. S., & Bridges, M. W. (1994). Distinguishing optimism from neuroticism (and trait anxiety, self-mastery, and self-esteem): A reevaluation of the Life Orientation Test. Journal of Personality and Social Psychology, 67(6), 1063–1078. https://doi.org/10.1037/0022-3514.67.6.1063

Cytowania BibTeX

@misc{carverlotrnd, author={Carver, Charles S.}, title={{LOT-R (Life Orientation Test-Revised)}}, publisher={University of Miami, Department of Psychology}, url={https://psy.miami.edu/faculty/ccarver/lot-r.html}}
@article{carver2010optimism, author={Carver, Charles S. and Scheier, Michael F. and Segerstrom, Suzanne C.}, title={{Optimism}}, journal={Clinical Psychology Review}, year={2010}, volume={30}, number={7}, pages={879--889}, doi={10.1016/j.cpr.2010.01.006}}
@article{herzberg2006separating, author={Herzberg, Philipp Yorck and Glaesmer, Heide and Hoyer, J{\"u}rgen}, title={{Separating optimism and pessimism: A robust psychometric analysis of the Revised Life Orientation Test (LOT-R)}}, journal={Psychological Assessment}, year={2006}, volume={18}, number={4}, pages={433--438}, doi={10.1037/1040-3590.18.4.433}}
@article{rasmussen2009optimism, author={Rasmussen, Heather N. and Scheier, Michael F. and Greenhouse, Joel B.}, title={{Optimism and physical health: A meta-analytic review}}, journal={Annals of Behavioral Medicine}, year={2009}, volume={37}, number={3}, pages={239--256}, doi={10.1007/s12160-009-9111-x}}
@article{scheier1985optimism, author={Scheier, Michael F. and Carver, Charles S.}, title={{Optimism, coping, and health: Assessment and implications of generalized outcome expectancies}}, journal={Health Psychology}, year={1985}, volume={4}, number={3}, pages={219--247}, doi={10.1037/0278-6133.4.3.219}}
@article{scheier1994distinguishing, author={Scheier, Michael F. and Carver, Charles S. and Bridges, Michael W.}, title={{Distinguishing optimism from neuroticism (and trait anxiety, self-mastery, and self-esteem): A reevaluation of the Life Orientation Test}}, journal={Journal of Personality and Social Psychology}, year={1994}, volume={67}, number={6}, pages={1063--1078}, doi={10.1037/0022-3514.67.6.1063}}
R