Co to jest PROM?
PROM (ang. patient-reported outcome measure) to narzędzie – najczęściej kwestionariusz – którym pacjent sam ocenia swój stan zdrowia, bez interpretacji lekarza czy terapeuty. Weldring i Smith (2013) odróżniają wynik zgłaszany przez pacjenta (PRO: relacja o zdrowiu, jakości życia lub funkcjonowaniu) od narzędzia, którym się go mierzy (PROM). Osobną grupą są PREM – miary doświadczeń pacjenta z opieką, np. skale satysfakcji. PROM mierzy więc skutek leczenia dla pacjenta, a PREM – to, jak przebiegała opieka.
Rodzaje PROM
- Ogólne – pozwalają porównać różne choroby, np. RAND-36 albo EQ-5D. Często mierzą jakość życia związaną ze zdrowiem.
- Swoiste dla choroby lub okolicy ciała – czulsze na zmianę w danej grupie, np. ODI i RMDQ w bólu krzyża.
- Pojedyncze objawy – np. natężenie bólu, zmęczenia czy duszności.
PROM to tylko jedno źródło danych o wyniku leczenia. Inne to ocena klinicysty, pomiar laboratoryjny i test sprawności, w którym pacjent wykonuje zadanie, zamiast je opisywać.
Właściwości pomiarowe
Do oceny PROM służy taksonomia COSMIN. Mokkink i in. (2010) opisują międzynarodowy konsensus ekspertów co do nazw i definicji właściwości pomiarowych narzędzi zgłaszanych przez pacjenta. Obejmują one rzetelność (w tym spójność wewnętrzną i błąd pomiaru), trafność (m.in. treściową i strukturalną) oraz responsywność, czyli zdolność wykrycia zmiany. W opisie narzędzia w pracy podaj, które z tych właściwości zbadano w populacji podobnej do twojej i w jakiej wersji językowej. Do interpretacji zmiany służy też MCID.
Na co uważać
- Klucz i licencja. Wynik licz według podręcznika wersji, której użyłeś, i sprawdź warunki użycia narzędzia.
- Adaptacja językowa. Właściwości oryginału nie przenoszą się automatycznie na przekład.
- Kto wypełnia. Gdy pacjent nie może odpowiadać sam, odpowiedzi opiekuna nie są już PROM w ścisłym sensie – trzeba to opisać jako pomiar przez respondenta zastępczego i analizować osobno albo ze zmienną wskazującą źródło odpowiedzi.
- Tryb badania. Wersja papierowa, ankieta online i wywiad mogą dawać różne wyniki; nie zmieniaj trybu w trakcie badania bez uzasadnienia.
Najczęstsze pytania
Czym PROM różni się od PREM?
PROM mierzy skutek zdrowotny z perspektywy pacjenta, np. ból czy sprawność w życiu codziennym. PREM mierzy doświadczenia z opieką, np. satysfakcję z informacji czy czasu oczekiwania (Weldring i Smith, 2013).
Czy ankieta własnego autorstwa może być PROM?
Formalnie tak, jeśli pacjent sam ocenia w niej swój stan, ale bez sprawdzonych właściwości pomiarowych trudno bronić jej wyników. W pracy lepiej użyć narzędzia z opublikowaną rzetelnością i trafnością oraz polską adaptacją.
Które właściwości PROM opisać w rozdziale o metodach?
Podaj rzetelność (np. spójność wewnętrzną, test–retest), dowody trafności i – w badaniu zmiany – responsywność, z odwołaniem do badań w podobnej populacji. Nazewnictwo warto oprzeć na taksonomii COSMIN (Mokkink i in., 2010).
Powiązane hasła
Poradniki, w których użyjesz tego pojęcia
Oswestry (ODI) – jak policzyć wynik
10 sekcji 0–5, wynik 0–100, pominięta sekcja o życiu seksualnym, kategorie, dwa kryteria sukcesu i licencja Mapi – z przykładem w R i wzorem opisu w pracy.
Czytaj →PoradnikRAND-36 – jak policzyć wynik
Oficjalny klucz RAND: przekodowanie na 0–100 i osiem skal, braki danych, różnica wobec SF-36 i wyników T, licencja, efekt sufitu i porównanie grup – z przykładem w R.
Czytaj →PoradnikEQ-5D – jak analizować wynik
Profil, EQ VAS i indeks z zestawu wartości, rejestracja w EuroQol, odsetki problemów, klasyfikacja Pareto i suma poziomów – z przykładem przed i po zabiegu w R.
Czytaj →PoradnikRMDQ – jak policzyć wynik
24 stwierdzenia, suma 0–24, „nie dotyczy” = 0, brak progów u autorów, KR-20 i MDC – z przykładem w R i wzorem opisu w pracy.
Czytaj →Potrzebujesz wsparcia w analizie danych?
Wybierz ofertę dopasowaną do pracy dyplomowej albo profesjonalnego projektu naukowego.
Wyceń analizęOferta dla studentówBibliografia i dalsza literatura naukowa (APA 7)
- Mokkink, L. B., Terwee, C. B., Patrick, D. L., Alonso, J., Stratford, P. W., Knol, D. L., Bouter, L. M., & de Vet, H. C. W. (2010). The COSMIN study reached international consensus on taxonomy, terminology, and definitions of measurement properties for health-related patient-reported outcomes. Journal of Clinical Epidemiology, 63(7), 737–745. https://doi.org/10.1016/j.jclinepi.2010.02.006 ● Otwarty dostęp
- Weldring, T., & Smith, S. M. S. (2013). Patient-reported outcomes (PROs) and patient-reported outcome measures (PROMs). Health Services Insights, 6, Article HSI.S11093. https://doi.org/10.4137/hsi.s11093 ● Otwarty dostęp
Cytowania BibTeX
@article{mokkink2010cosmin, author={Mokkink, Lidwine B. and Terwee, Caroline B. and Patrick, Donald L. and Alonso, Jordi and Stratford, Paul W. and Knol, Dirk L. and Bouter, Lex M. and de Vet, Henrica C. W.}, title={{The COSMIN study reached international consensus on taxonomy, terminology, and definitions of measurement properties for health-related patient-reported outcomes}}, journal={Journal of Clinical Epidemiology}, year={2010}, volume={63}, number={7}, pages={737--745}, doi={10.1016/j.jclinepi.2010.02.006}}@article{weldring2013patient, author={Weldring, Theresa and Smith, Sheree M. S.}, title={{Patient-reported outcomes (PROs) and patient-reported outcome measures (PROMs)}}, journal={Health Services Insights}, year={2013}, volume={6}, eid={HSI.S11093}, doi={10.4137/hsi.s11093}}