Co to jest MCID?
Minimalna istotna klinicznie różnica (MCID, ang. minimal clinically important difference) to najmniejsza poprawa wyniku, którą pacjent uznaje za wartą zachodu (Copay i in., 2007). Pozwala ocenić, czy zmiana istotna statystycznie ma znaczenie dla badanych – w badaniach skuteczności terapii, rehabilitacji czy interwencji psychologicznych. Ustalona z góry może też posłużyć jako najmniejszy interesujący efekt (SESOI) w analizie mocy i w teście równoważności.
Jak wyznacza się MCID?
Copay i in. (2007) dzielą metody na dwie rodziny:
- Metody zakotwiczone (ang. anchor-based) porównują zmianę wyniku z zewnętrznym kryterium, najczęściej z tym, jak badany sam ocenia zmianę swojego stanu. Takie podejście zaproponowali Jaeschke i in. (1989): w ich trzech badaniach z kwestionariuszami jakości życia MCID odpowiadała średniej zmianie o około 0.5 punktu na pozycję skali siedmiostopniowej.
- Metody rozkładowe (ang. distribution-based) opierają się na zmienności wyników, np. na odchyleniu standardowym. W przeglądzie 38 badań Norman i in. (2003) stwierdzili, że oszacowania minimalnej istotnej różnicy były – poza sześcioma badaniami – bliskie połowie SD.
Najprostsze warianty obu podejść:
MCIDrozkładowa = 0.5 × SD wyniku wyjściowego
Przykład
W badaniu walidacyjnym 150 uczestników programu redukcji stresu wypełniło skalę stresu (0–40 pkt) przed programem i po nim, a na koniec oceniło zmianę swojego stanu w pięciu kategoriach (dane symulowane). Średnia poprawa u 63 osób, które wybrały „trochę lepiej”, wyniosła 4.19 pkt, a połowa SD wyniku wyjściowego – 3.00 pkt. W osobnym badaniu skuteczności, z 60 osobami w grupie programu i 60 na liście oczekujących, poprawę co najmniej o 4 pkt (MCID po zaokrągleniu) uzyskało 63.3% osób z grupy programu i 38.3% z grupy kontrolnej.
Jak zapisać w pracy
Podaj wartość MCID, metodę jej wyznaczenia i źródło (własne badanie albo publikacja). Obok odsetków osób z poprawą podaj różnicę średnich z przedziałem ufności.
Na co uważać
- MCID to nie stała cecha skali. Różne metody dają różne wartości – w przykładzie 4.19 i 3.00 pkt – a Copay i in. (2007) zaliczają wielość oszacowań MCID do głównych ograniczeń tego pojęcia. Metodę i próg zadeklaruj przed analizą.
- Metoda rozkładowa nie pyta badanych. Połowa SD to kryterium statystyczne, odpowiadające standaryzowanej wielkości efektu 0.5, a nie dowód, że zmiana jest odczuwalna.
- Próg dotyczy zmiany u pojedynczej osoby. W przykładzie różnica średnich między grupami (3.72 pkt) była mniejsza niż MCID, a mimo to poprawę co najmniej o MCID uzyskało o 25.0 punktu procentowego więcej osób w grupie programu. Sama różnica średnich porównana z MCID może więc zaniżyć korzyść. Więcej przykładów znajdziesz w poradnikach Statystyka dla fizjoterapeuty i Statystyka dla lekarza.
Najczęstsze pytania
Jak wyznaczyć MCID dla kwestionariusza?
Metoda zakotwiczona porównuje zmianę wyniku z tym, jak badani sami oceniają zmianę swojego stanu, np. MCID to średnia zmiana u osób czujących się „trochę lepiej”. Metody rozkładowe, np. połowa SD, pomijają tę ocenę.
Czy połowa odchylenia standardowego to dobra MCID?
Bywa rozsądnym przybliżeniem: w przeglądzie 38 badań oszacowania minimalnej istotnej różnicy zwykle były bliskie połowie SD (Norman i in., 2003). To jednak kryterium statystyczne, które nie zastępuje oceny zmiany przez samych badanych.
Czy wynik istotny statystycznie jest istotny klinicznie?
Niekoniecznie. Istotność statystyczna mówi tylko, że dane słabo pasują do hipotezy zerowej; w dużej próbie istotna bywa nawet zmiana mniejsza niż MCID. Znaczenie kliniczne ocenisz, porównując zmianę z MCID.
Powiązane hasła
Poradniki, w których użyjesz tego pojęcia
Statystyka dla fizjoterapeuty
Pomiar przed i po terapii, test t i Wilcoxona, MCID dla skali NRS, ANCOVA, trzy pomiary, ICC i regresja do średniej – z danymi, kodem R i opisem APA.
Czytaj →PoradnikStatystyka dla lekarza
ARR, RR, NNT i NNH z przedziałem ufności, PPV i ilorazy wiarygodności, krzywe Kaplana–Meiera i HR, non-inferiority, pułapki i pierwsze kroki własnego badania.
Czytaj →Potrzebujesz wsparcia w analizie danych?
Wybierz ofertę dopasowaną do pracy dyplomowej albo profesjonalnego projektu naukowego.
Wyceń analizęOferta dla studentówBibliografia i dalsza literatura naukowa (APA 7)
- Copay, A. G., Subach, B. R., Glassman, S. D., Polly, D. W., Jr., & Schuler, T. C. (2007). Understanding the minimum clinically important difference: A review of concepts and methods. The Spine Journal, 7(5), 541–546. https://doi.org/10.1016/j.spinee.2007.01.008
- Jaeschke, R., Singer, J., & Guyatt, G. H. (1989). Measurement of health status: Ascertaining the minimal clinically important difference. Controlled Clinical Trials, 10(4), 407–415. https://doi.org/10.1016/0197-2456(89)90005-6
- Norman, G. R., Sloan, J. A., & Wyrwich, K. W. (2003). Interpretation of changes in health-related quality of life: The remarkable universality of half a standard deviation. Medical Care, 41(5), 582–592. https://doi.org/10.1097/01.mlr.0000062554.74615.4c
Cytowania BibTeX
@article{copay2007understanding, author={Copay, Anne G. and Subach, Brian R. and Glassman, Steven D. and Polly, Jr., David W. and Schuler, Thomas C.}, title={{Understanding the minimum clinically important difference: A review of concepts and methods}}, journal={The Spine Journal}, year={2007}, volume={7}, number={5}, pages={541--546}, doi={10.1016/j.spinee.2007.01.008}}@article{jaeschke1989measurement, author={Jaeschke, Roman and Singer, Joel and Guyatt, Gordon H.}, title={{Measurement of health status: Ascertaining the minimal clinically important difference}}, journal={Controlled Clinical Trials}, year={1989}, volume={10}, number={4}, pages={407--415}, doi={10.1016/0197-2456(89)90005-6}}@article{norman2003interpretation, author={Norman, Geoffrey R. and Sloan, Jeff A. and Wyrwich, Kathleen W.}, title={{Interpretation of changes in health-related quality of life: The remarkable universality of half a standard deviation}}, journal={Medical Care}, year={2003}, volume={41}, number={5}, pages={582--592}, doi={10.1097/01.mlr.0000062554.74615.4c}}