Licencja narzędzia badawczego – czy możesz użyć cudzego kwestionariusza?

Opracowanie merytoryczne: Konrad Hryniewicz · Opublikowano: 1 listopada 2026

Co to jest licencja narzędzia badawczego?

Licencja narzędzia badawczego (ang. instrument license, terms of use) to warunki, na jakich właściciel praw do kwestionariusza, testu lub skali pozwala z niego korzystać. Treść pozycji, instrukcja, klucz i normy są zwykle czyimś utworem, więc to, że narzędzie opisano w artykule albo krąży w sieci, nie oznacza jeszcze swobody użycia. Warunki określają zwykle, kto może używać narzędzia, w jakim celu (np. niekomercyjnym), czy wolno je przedrukować w aneksie, przetłumaczyć, zmienić lub przenieść do formularza online.

Jak to wygląda w praktyce

Spotyka się kilka typowych sytuacji:

• Swobodne użycie. Autor TIPI pozwala każdemu używać go w dowolnym celu bez proszenia o zgodę (Gosling, b.d.).
• Użycie niekomercyjne z podaniem źródła. Tak udostępnia materiały Hartford Institute for Geriatric Nursing (b.d.), w tym skalę Katza; zastrzega też, że część treści może należeć do innych podmiotów.
• Zgoda autora lub rejestracja. Prosi się o nią przed badaniem, często także o zgodę na tłumaczenie i adaptację.
• Licencja płatna lub ograniczona. Narzędzia dystrybuowane przez wydawców. Newman i Feldman (2011) opisali, jak egzekwowanie praw autorskich do MMSE naraziło klinicystów na roszczenia i zablokowało nowe narzędzie uznane za pochodne – więcej we wpisie o licencjach MMSE i MoCA.

Licencja narzędzia to coś innego niż licencja CC BY dla danych: pierwsza dotyczy cudzego kwestionariusza, druga – zbioru danych, który udostępniasz.

Lista kontrolna przed badaniem

1. Znajdź oficjalne źródło narzędzia (autor, wydawca, strona projektu) – pomoże katalog narzędzi badawczych.
2. Przeczytaj warunki: cel, wersja językowa, forma (papier, online), przedruk pozycji.
3. Gdy warunki są niejasne, napisz do autora lub wydawcy i zachowaj odpowiedź.
4. W razie wątpliwości prawnych skontaktuj się z uczelnią – to hasło nie jest poradą prawną.

Jak opisać w pracy

Gdzie umieścić tę informację, pokazuje wzór opisu narzędzia badawczego.

Na co uważać

• Dostępność to nie zgoda. Plik znaleziony w sieci nie mówi, na jakich warunkach można go użyć.
• Aneks. Pełna treść chronionego narzędzia w pracy publikowanej w repozytorium może wykraczać poza licencję.
• Zmiany. Skracanie lub przeredagowanie pozycji tworzy wersję pochodną, której licencja może nie obejmować.

Najczęstsze pytania

Czy kwestionariusz opublikowany w artykule można swobodnie wykorzystać w badaniu?

Nie zawsze. Publikacja opisuje narzędzie, ale nie musi udzielać zgody na jego użycie. Sprawdź warunki u autora lub wydawcy, a gdy ich brak – zapytaj i zachowaj odpowiedź.

Czy mogę wkleić cały kwestionariusz do aneksu pracy dyplomowej?

Tylko jeśli pozwalają na to warunki licencji. Przy narzędziach chronionych podaj w aneksie przykładowe pozycje lub odesłanie do źródła, a wątpliwości skonsultuj z uczelnią.

Czym licencja narzędzia różni się od licencji na dane badawcze?

Licencja narzędzia określa, jak wolno używać cudzego kwestionariusza. Licencja na dane, np. CC BY, określa, jak inni mogą korzystać z udostępnionego przez ciebie zbioru danych.

Powiązane hasła

Poradniki, w których użyjesz tego pojęcia

@misc{goslingndtipi, author={Gosling, Samuel D.}, title={{Ten Item Personality Measure (TIPI)}}, howpublished={Gosling Lab, University of Texas at Austin}, year={b.d.}, url={https://gosling.psy.utexas.edu/scales-weve-developed/ten-item-personality-measure-tipi/}}

@misc{hignndterms, author={{Hartford Institute for Geriatric Nursing}}, title={{Terms of use}}, publisher={Hartford Institute for Geriatric Nursing}, url={https://hign.org/terms-use}}

@article{newman2011copyright, author={Newman, John C. and Feldman, Robin}, title={{Copyright and open access at the bedside}}, journal={New England Journal of Medicine}, year={2011}, volume={365}, number={26}, pages={2447--2449}, doi={10.1056/nejmp1110652}}