Słownik metodologiczny · Pomiar i skale

Skrócona wersja kwestionariusza – kiedy krótsza skala mierzy to samo?

Skrócona wersja kwestionariusza mierzy ten sam konstrukt mniejszą liczbą pozycji. Pokazujemy, jak powinna powstać, ile traci rzetelność według wzoru Spearmana–Browna, przykład w R, opis do pracy i najczęstsze pułapki.

Strona główna / Słownik / Skrócona wersja kwestionariusza

Opracowanie merytoryczne: · Opublikowano:

W skrócie: Skrócona wersja kwestionariusza to narzędzie z części pozycji pełnej skali, które ma mierzyć ten sam konstrukt szybciej. Wymaga osobnej walidacji: zwykle ma niższą rzetelność, a jej korelacja z pełną wersją liczona na tych samych odpowiedziach jest zawyżona przez wspólne pozycje.

Co to jest skrócona wersja kwestionariusza?

Skrócona wersja kwestionariusza (ang. short form, abbreviated version) to narzędzie zbudowane z części pozycji pełnej skali, które ma mierzyć ten sam konstrukt w krótszym czasie. Przykłady to K6 z sześciu pozycji K10, SWEMWBS z siedmiu pozycji WEMWBS wybranych analizą Rascha czy trzypozycyjna wersja skali samotności UCLA. Skraca się głównie po to, by zmniejszyć obciążenie respondenta w dużych badaniach z wieloma skalami.

Jak powinna powstać

Smith, McCarthy i Anderson (2000) wskazują, że autorzy skróconych wersji zbyt optymistycznie zakładają przeniesienie trafności z pełnej wersji. Dlatego wersja skrócona wymaga osobnej walidacji: na nowej próbie, z samodzielnym zbadaniem rzetelności i trafności oraz ze sprawdzeniem, czy wybrane pozycje nadal pokrywają treść konstruktu (trafność treściowa). Kruyen i in. (2013) w przeglądzie testów skróconych z lat 2005–2010 pokazali, że wpływ skrócenia na rzetelność i trafność często oceniano niewystarczająco.

Przykład

Zasymulowaliśmy w R odpowiedzi 400 osób na 20 pozycji jednej skali. Pełna wersja miała α = .901, a wersja z 5 pozycji α = .734. Wzór Spearmana–Browna przewidywał .695. Korelacja wyniku krótkiego z pełnym wyniosła .875, ale z wynikiem pozostałych 15 pozycji tylko .767 – pierwsza liczba jest zawyżona, bo obie wersje dzielą te same pozycje.

Jak opisać w pracy

Zastosowano skróconą wersję skali (5 z 20 pozycji). Rzetelność wersji skróconej w badanej próbie wyniosła α = .734 (wersja pełna: α = .901). Korelacja wyniku wersji skróconej z sumą pozostałych 15 pozycji wyniosła r = .767.

Na co uważać

  • Własności pełnej wersji to nie dowód. Cytuj walidację właśnie wersji skróconej, a nie pełnej.
  • Korelacja z pełną wersją. Liczona na jednym zbiorze odpowiedzi jest zawyżona przez wspólne pozycje.
  • Bardzo krótkie miary. Credé i in. (2012) pokazali, że jedno- i dwupozycyjne miary Wielkiej Piątki mogą zaniżać związki osobowości z zachowaniem. Miarę taką jak TIPI wybieraj więc raczej wtedy, gdy cecha nie jest głównym tematem badania.
  • Własne skracanie. Usunięcie pozycji z gotowego narzędzia tworzy nową wersję, której nie obejmują dotychczasowe normy.
Przykład reprodukowalny

Skrócona wersja kwestionariusza w R

Kod symuluje odpowiedzi na 20 pozycji jednej skali, liczy alfę Cronbacha pełnej wersji i wersji z pięciu pozycji, prognozę ze wzoru Spearmana–Browna oraz korelacje wersji krótkiej z pełną i z pozostałymi pozycjami.

Rzetelność i korelacje wersji skróconej

Dane wejściowe: 400 symulowanych osób, 20 pozycji 1–5 o jednakowym ładunku; set.seed(4270).

Co odczytać: alfę obu wersji, prognozę Spearmana–Browna i różnicę między korelacją z pełną wersją a korelacją z pozostałymi pozycjami.

R
set.seed(4270)
n <- 400; k <- 20
cecha <- rnorm(n)
X <- sapply(1:k, function(j) cut(0.6 * cecha + rnorm(n, 0, 0.8),
            c(-Inf, -1, -0.3, 0.3, 1, Inf), labels = FALSE))   # 20 pozycji 1–5
alfa <- function(M) { m <- ncol(M); m / (m - 1) * (1 - sum(apply(M, 2, var)) / var(rowSums(M))) }
krotka <- X[, 1:5]                                             # 5 z 20 pozycji
sb <- function(rho, f) f * rho / (1 + (f - 1) * rho)           # Spearman–Brown
round(c(alfa_20 = alfa(X), alfa_5 = alfa(krotka),
        sb_prognoza_5 = sb(alfa(X), 5 / 20),
        r_krotka_pelna = cor(rowSums(krotka), rowSums(X)),
        r_krotka_reszta = cor(rowSums(krotka), rowSums(X[, 6:20]))), 3)
Wynik w R
        alfa_20          alfa_5   sb_prognoza_5  r_krotka_pelna r_krotka_reszta
          0.901           0.734           0.695           0.875           0.767

Bibliografia oprogramowania

Wyniki pochodzą z uruchomienia pokazanego kodu w R 4.5.3 (bez dodatkowych pakietów). W pracy podaj wersje faktycznie użytych pakietów (sessionInfo()).

  1. R: R Core Team. (2026). R: A language and environment for statistical computing (Version 4.5.3) [Computer software]. R Foundation for Statistical Computing. https://www.R-project.org/

Najczęstsze pytania

Czy mogę sam usunąć pozycje z kwestionariusza, żeby był krótszy?

Technicznie tak, ale powstaje nowe narzędzie bez walidacji i norm, a licencja może tego zabraniać. Lepiej poszukać opublikowanej, zwalidowanej wersji skróconej.

O ile spada rzetelność po skróceniu skali?

Przybliża to wzór Spearmana–Browna. W naszym przykładzie skala z 20 pozycji miała α = .901, a prognoza dla 5 pozycji wyniosła .695; obliczona alfa wersji skróconej – .734.

Jak sprawdzić, czy wersja skrócona mierzy to samo co pełna?

Koreluj wynik krótki z sumą pozostałych pozycji pełnej wersji, a najlepiej z pełną wersją zebraną osobno. Porównaj też korelacje obu wersji z tymi samymi zmiennymi zewnętrznymi.

Powiązane hasła

Rzetelność (psychometria)Rzetelność połówkowa i wzór Spearmana–BrownaTrafność treściowa (CVI)Obciążenie respondentaSpójność wewnętrzna (rzetelność skali)Pozycje wypełniające

Poradniki, w których użyjesz tego pojęcia

Poradnik

K10 i K6 – jak policzyć wynik

Punktacja 0–4 i 1–5, grupy dystresu K10, próg K6 ≥ 13, rzetelność i opis w pracy – z przykładem w R na danych 300 osób studiujących.

Czytaj →Poradnik

WEMWBS i SWEMWBS – jak policzyć wynik

Suma 14–70, przeliczenie SWEMWBS na wynik metryczny, progi ze strony autorów, licencja i minimalna zmiana – z przykładem w R i wzorem opisu.

Czytaj →

Potrzebujesz wsparcia w analizie danych?

Wybierz ofertę dopasowaną do pracy dyplomowej albo profesjonalnego projektu naukowego.

Wyceń analizęOferta dla studentów

Bibliografia i dalsza literatura naukowa (APA 7)

  1. Credé, M., Harms, P., Niehorster, S., & Gaye-Valentine, A. (2012). An evaluation of the consequences of using short measures of the Big Five personality traits. Journal of Personality and Social Psychology, 102(4), 874–888. https://doi.org/10.1037/a0027403
  2. Kruyen, P. M., Emons, W. H. M., & Sijtsma, K. (2013). On the shortcomings of shortened tests: A literature review. International Journal of Testing, 13(3), 223–248. https://doi.org/10.1080/15305058.2012.703734 ● Otwarty dostęp: pełny tekst
  3. Smith, G. T., McCarthy, D. M., & Anderson, K. G. (2000). On the sins of short-form development. Psychological Assessment, 12(1), 102–111. https://doi.org/10.1037/1040-3590.12.1.102

Cytowania BibTeX

@article{crede2012evaluation, author={Credé, Marcus and Harms, Peter and Niehorster, Sarah and Gaye-Valentine, Andrea}, title={{An evaluation of the consequences of using short measures of the Big Five personality traits}}, journal={Journal of Personality and Social Psychology}, year={2012}, volume={102}, number={4}, pages={874--888}, doi={10.1037/a0027403}}
@article{kruyen2013shortcomings, author={Kruyen, Peter M. and Emons, Wilco H. M. and Sijtsma, Klaas}, title={{On the shortcomings of shortened tests: A literature review}}, journal={International Journal of Testing}, year={2013}, volume={13}, number={3}, pages={223--248}, doi={10.1080/15305058.2012.703734}}
@article{smith2000sins, author={Smith, Gregory T. and McCarthy, Denis M. and Anderson, Kristen G.}, title={{On the sins of short-form development}}, journal={Psychological Assessment}, year={2000}, volume={12}, number={1}, pages={102--111}, doi={10.1037/1040-3590.12.1.102}}
R