Słownik metodologiczny · Pomiar i skale

Obciążenie respondenta – kiedy ankieta jest za długa?

Obciążenie respondenta to wysiłek i czas, jakich wymaga od badanego udział w badaniu. Pokazujemy, jak wpływa na odsetek odpowiedzi i jakość danych, jak je zmniejszyć, jak opisać to w pracy i na co uważać.

Strona główna / Słownik / Obciążenie respondenta

Opracowanie merytoryczne: · Opublikowano:

W skrócie: Obciążenie respondenta to wysiłek, czas i dyskomfort, jakich wymaga udział w badaniu. Zbyt duże obniża odsetek odpowiedzi i jakość danych pod koniec kwestionariusza: odpowiedzi stają się szybsze, krótsze i bardziej jednolite. Zależy nie tylko od długości, ale też od trudności i treści pytań.

Co to jest obciążenie respondenta?

Obciążenie respondenta (ang. respondent burden, response burden) to wysiłek, czas i dyskomfort, jakich wymaga od badanego udział w badaniu. Rolstad i in. (2011) przypominają, że definiuje się je zwykle jako wysiłek potrzebny do wypełnienia kwestionariusza. Składa się na nie nie tylko liczba pytań, ale też ich trudność, drażliwość tematu, długie tabele pytań, liczba powtarzanych pomiarów i to, czy badany widzi sens badania. To pojęcie dotyczy projektu ankiety; nie myl go z obciążeniem zadaniem mierzonym np. kwestionariuszem NASA-TLX.

Skutki zbyt dużego obciążenia

Galesic i Bosnjak (2009) zapowiadali uczestnikom ankiety internetowej czas 10, 20 lub 30 minut. Im dłuższa zapowiedź, tym mniej osób zaczynało i kończyło ankietę, a na pytania z dalszej części odpowiadano szybciej, krócej i bardziej jednolicie. Takie objawy widać potem w danych jako niższy wskaźnik odpowiedzi, speeding, straightlining i rosnące braki pod koniec kwestionariusza (zob. braki danych w ankiecie).

Związek długości z udziałem nie jest jednak prosty. W metaanalizie Rolstad i in. (2011) dłuższe kwestionariusze miały niższy odsetek odpowiedzi, ale wpływu długości nie dało się oddzielić od treści, dlatego autorzy radzą wybierać narzędzia przede wszystkim według treści.

Jak zmniejszyć obciążenie

  • Źle: „Dodam jeszcze kilka skal, może się przydadzą”. Dobrze: każde pytanie wiąże się z hipotezą lub opisem próby.
  • Źle: samodzielne wycięcie połowy pozycji ze skali. Dobrze: zwalidowana skrócona wersja kwestionariusza.
  • Źle: zaniżony czas w zaproszeniu. Dobrze: czas zmierzony w badaniu pilotażowym i uczciwie podany.
  • Źle: wielka tabela z kilkudziesięcioma pozycjami. Dobrze: krótsze bloki i pytania filtrujące, by nikt nie odpowiadał na pytania, które go nie dotyczą.

Więcej praktycznych wskazówek daje poradnik Jak zrobić ankietę do pracy dyplomowej.

Jak opisać w pracy

Aby ograniczyć obciążenie respondentów, z kwestionariusza usunięto pytania niezwiązane z hipotezami, a dla dwóch konstruktów zastosowano zwalidowane wersje skrócone. Czas wypełniania sprawdzono w badaniu pilotażowym i podano go w zaproszeniu. Jakość odpowiedzi oceniono na podstawie czasu wypełniania, wzorców jednolitych odpowiedzi i braków danych.

Na co uważać

  • Nie tylko długość. Krótka ankieta z trudnymi lub drażliwymi pytaniami też męczy.
  • Kolejność. Najważniejsze skale umieść wcześniej, bo jakość odpowiedzi spada pod koniec.
  • Kontrola jakości. Zaplanuj z góry wskaźniki nieuważnych odpowiedzi, zamiast szukać ich po fakcie.

Najczęstsze pytania

Jak długa może być ankieta do pracy dyplomowej?

Nie ma jednej granicy. Ważniejsze od liczby pytań jest to, czy każde służy celowi badania. Zmierz czas w pilotażu i podaj go uczciwie w zaproszeniu.

Czy krótszy kwestionariusz zawsze daje lepsze dane?

Nie zawsze. Rolstad i in. (2011) nie umieli oddzielić wpływu długości od treści, a niezwalidowane skracanie skal obniża rzetelność. Wybieraj narzędzia przede wszystkim według treści.

Po czym w danych poznać zbyt duże obciążenie respondentów?

Po przerwaniach w środku ankiety, rosnących brakach pod koniec, bardzo krótkich czasach, jednolitych odpowiedziach w tabelach i coraz krótszych odpowiedziach na pytania otwarte.

Powiązane hasła

Skrócona wersja kwestionariuszaSpeeding – zbyt szybkie wypełnianie ankietyStraightlining i nieuważne odpowiedziWskaźnik odpowiedzi (response rate)Badanie pilotażowe

Poradniki, w których użyjesz tego pojęcia

Poradnik

Nieuważne odpowiedzi w ankietach online

Jak wykryć straightlining, losowe klikanie i speeding: longstring, IRV, D² Mahalanobisa i pytania kontrolne w R, reguła wykluczeń i opis w APA.

Czytaj →Poradnik

Braki danych w ankiecie – co zrobić?

Jak policzyć braki, kiedy wystarczy reguła proporcjonalna, jak sprawdzić osoby, które przerwały ankietę, i jak opisać braki w pracy.

Czytaj →

Potrzebujesz wsparcia w analizie danych?

Wybierz ofertę dopasowaną do pracy dyplomowej albo profesjonalnego projektu naukowego.

Wyceń analizęOferta dla studentów

Bibliografia i dalsza literatura naukowa (APA 7)

  1. Galesic, M., & Bosnjak, M. (2009). Effects of questionnaire length on participation and indicators of response quality in a web survey. Public Opinion Quarterly, 73(2), 349–360. https://doi.org/10.1093/poq/nfp031 ● Otwarty dostęp: pełny tekst
  2. Rolstad, S., Adler, J., & Rydén, A. (2011). Response burden and questionnaire length: Is shorter better? A review and meta-analysis. Value in Health, 14(8), 1101–1108. https://doi.org/10.1016/j.jval.2011.06.003 ● Otwarty dostęp

Cytowania BibTeX

@article{galesic2009effects, author={Galesic, M. and Bosnjak, M.}, title={{Effects of questionnaire length on participation and indicators of response quality in a web survey}}, journal={Public Opinion Quarterly}, year={2009}, volume={73}, number={2}, pages={349--360}, doi={10.1093/poq/nfp031}}
@article{rolstad2011response, author={Rolstad, Sindre and Adler, John and Rydén, Anna}, title={{Response burden and questionnaire length: Is shorter better? A review and meta-analysis}}, journal={Value in Health}, year={2011}, volume={14}, number={8}, pages={1101--1108}, doi={10.1016/j.jval.2011.06.003}}
R