Prace dyplomowe · Logopedia

Jak napisać pracę z logopedii – normy, oceny sędziów, małe próby

W pracy z logopedii wynik zwykle przechodzi przez czyjeś ucho i tabelę norm. Pokazujemy, jak opisać normy i ich wiek, licencję testu, oceny z nagrań, terapię i zmianę u pojedynczych dzieci, na fikcyjnym przykładzie testu artykulacji w małej grupie z listą oczekujących.

Strona główna / Blog / Praca z logopedii
W skrócie: Praca z logopedii stoi na pomiarze: normy muszą być opisane z rokiem i przedziałem wieku, oceny z nagrań powinny pochodzić od sędziów niewiedzących, kiedy powstało nagranie, a zmianę u dziecka trzeba odróżnić od błędu pomiaru i rozwoju mowy. Bez grupy porównawczej nie pisz o skuteczności terapii.

Co w pracy z logopedii decyduje o ocenie

W pracy z logopedii wynik rzadko pochodzi z kwestionariusza wypełnionego przez badanego. Zwykle to ktoś słyszy, punktuje i przelicza: logopeda ocenia realizację głosek, liczy niepłynności w nagraniu, sprawdza wynik w tabeli norm. Dlatego rozdział metodologiczny jest tu ważniejszy niż długi przegląd rozwoju mowy. Recenzent pyta o trzy rzeczy. Czy wiesz, co znaczą normy, z których korzystasz? Czy wynik zależy od tego, kto słuchał nagrania? I czy zmiana u dziecka jest czymś więcej niż błędem pomiaru i upływem czasu?

Testów tu nie wybieramy. Mann–Whitney, Wilcoxon, kappa i schemat AB są opisane w przeglądzie statystyka w pracy z logopedii. Ten wpis dotyczy pisania: co umieścić w tekście, jakimi słowami i czego nie obiecywać. Należy do serii o pisaniu prac z różnych kierunków, którą otwiera wpis jedna praca, trzy podejścia. Opisane układy są częstą praktyką, a nie obowiązkiem. Wymagania uczelni i promotora mają pierwszeństwo.

Przykład przewodni (w całości fikcyjny, liczby symulowane). Studentka bada dzieci w wieku 5;0–5;11 z zaburzeniami realizacji głosek. W poradni A 15 dzieci rozpoczyna dwunastotygodniową terapię, w poradni B 13 dzieci czeka na miejsce, a przydział nie jest losowy. Oba pomiary ma 14 dzieci z terapii i 12 oczekujących. Wynik główny to „Próba Artykulacji” (PA, 0–60 punktów) z normami dla przedziałów półrocznych, punktowana z nagrań. Test, normy, terapia i wyniki są wymyślone. Pokazują sposób pisania i nie mówią nic o skuteczności żadnej metody. Wpis nie zawiera zaleceń terapeutycznych ani diagnostycznych.

Najpierw miara, potem reszta rozdziału

W wielu pracach cel pojawia się wcześniej niż decyzja, co właściwie będzie liczone. W logopedii ta kolejność szkodzi, bo od miary zależą normy, potrzeba drugiego sędziego i sposób opisu zmiany.

Cztery typowe miary w pracach z logopedii: pytanie, kto wystawia wynik i na co uważać w tekście
MiaraNa jakie pytanie odpowiadaCo musi znaleźć się w metodzie
Test z normami (wynik standardowy, centyl)Gdzie dziecko jest względem rówieśników?wydanie, rok i próba normalizacyjna, przedział wieku, kto badał i jakie ma uprawnienia
Odsetek poprawnych spółgłosek (PCC) z próbki mowy ciągłejJak nasilone są trudności w spontanicznej mowie?długość i rodzaj próbki, zasady transkrypcji, zgodność sędziów
Odsetek poprawnych realizacji głoski docelowejCzy zmienia się ćwiczona głoska?lista wyrazów, wyrazy ćwiczone i niećwiczone, kryterium poprawności
Odsetek sylab z niepłynnością (%SS)Jak często występują niepłynności?definicja niepłynności, liczba sylab, sytuacje mówienia, liczba próbek

PCC zaproponowano jako miarę nasilenia zaburzeń fonologicznych, liczoną z próbki mowy ciągłej (Shriberg i Kwiatkowski, 1982). Jeśli sięgasz po nią lub po %SS, napisz dokładnie, jak ją liczono. Bez tego czytelnik nie wie, czy Twój wynik da się porównać z innymi badaniami.

Normy: ile mają lat i czego z nimi nie robić

Normy testowe mówią, jak wypadła grupa, na której test opracowano. W pracy podaj więc nie tylko nazwę narzędzia, ale też rok normalizacji, liczebność i skąd pochodziły dzieci. Jeśli normy mają kilkanaście lat albo nie obejmują dzieci dwujęzycznych, a takie są w Twojej próbie, napisz o tym w ograniczeniach. Uzasadnij też, czemu ten test i tak jest najlepszym dostępnym wyborem. To obserwacja ogólna: nie ma jednej granicy, po której normy „wygasają”.

Przy badaniu dzieci jest jeszcze jedna pułapka. Normy wiekowe zmieniają się skokowo, a dziecko między pomiarami przechodzi do kolejnego przedziału. W naszym przykładzie stało się tak z 20 z 26 dzieci. Dziecko D22 miało przed badaniem wiek 5;2 i 29 punktów, co w fikcyjnych normach odpowiada wynikowi standardowemu 76. Po czterech miesiącach, w wieku 5;6, uzyskało 31 punktów, ale porównywano je już z innym przedziałem wieku, więc wynik standardowy spadł do 68. W sumie u 8 z 26 dzieci wynik surowy wzrósł, a standardowy nie (rysunek 1).

Dwa wykresy liniowe dla 26 dzieci, przed i po. Po lewej wyniki surowe rosną u prawie wszystkich. Po prawej, w wynikach standardowych, u ośmiorga dzieci wyróżnionych na czerwono wynik spada, choć ich wynik surowy wzrósł.
Rysunek 1. Te same dzieci w dwóch skalach (dane fikcyjne). Czerwone linie to dzieci, u których wynik surowy wzrósł, a wynik standardowy nie, bo porównywano je już ze starszymi rówieśnikami.

Żadna skala nie jest tu „lepsza”, ale każda odpowiada na inne pytanie. Wynik surowy mówi, czy dziecko robi więcej poprawnie. Wynik standardowy mówi, czy dogania rówieśników. W przykładzie średni wynik surowy w grupie terapii wzrósł o 6.86 punktu, 95% CI [4.17, 9.54], a standardowy o 5.93 punktu, 95% CI [−0.70, 12.55]. Rozstrzygnij przed analizą, która skala jest wynikiem głównym, i wpisz to do metody. Przeliczenie wyników na tej samej tabeli pokazuje konwerter wyników na normy, ale w pracy korzystaj z tabel z podręcznika testu.

Jak bywa napisane: „Wiek rozwoju mowy dziecka wynosił 4;6, co oznacza opóźnienie o 9 miesięcy. Po terapii dziecko nadrobiło 5 miesięcy”.

Co jest nie tak: ekwiwalent wieku brzmi konkretnie, lecz jest słabą podstawą wniosku. McCauley i Swisher (1984) wymieniają wśród częstych błędów opieranie podsumowania wyniku wyłącznie na ekwiwalentach wieku, układanie celów terapii na podstawie pojedynczych pozycji testu oraz pomijanie błędu pomiaru przy ocenie postępów na podstawie różnic wyników.

Wynikiem głównym był wynik surowy w Próbie Artykulacji (0–60 punktów, [wydanie, rok]). Normy opracowano w [rok] na próbie [N] dzieci z [region]; wyniki standardowe (M = 100, SD = 15) odczytywano z tabel dla przedziałów półrocznych według wieku w dniu badania i podano jako wynik dodatkowy. Ze względu na zmianę przedziału wieku między pomiarami u większości dzieci za miarę zmiany przyjęto wynik surowy. Normy nie obejmują dzieci dwujęzycznych, dlatego [liczba] takich dzieci nie włączono do badania.

Dostępność narzędzia i licencja

Pytanie „czy wolno mi użyć tego testu” pojawia się w logopedii często, bo wiele narzędzi jest sprzedawanych wraz z podręcznikiem i bywa dostępnych tylko dla osób z określonymi kwalifikacjami. Sprawdź to przed zaplanowaniem badania, a nie po nim. Stanowisko International Test Commission (2014) mówi, że prawa do testu obejmują m.in. pozycje, strukturę i podręcznik, a na użycie chronionego testu w badaniach trzeba mieć zgodę właściciela praw. Pozycji testu nie drukuje się w publikacjach, także w pracach dyplomowych. W opisie metody podaj nazwę, wydanie, datę i informację o zgodzie. Podstawowe pojęcia zebraliśmy w haśle licencja narzędzia badawczego, a układ opisu w poradniku opis narzędzia badawczego.

W praktyce wynika z tego kilka decyzji. Do załącznika nie wkładaj skanu arkusza ani listy obrazków z testu, bo załącznik też bywa publikowany. Nie twórz „testu skróconego” przez wybranie kilkunastu pozycji, bo normy dotyczą całości. Jeśli brakuje narzędzia, możesz przygotować własną próbę, ale wtedy nazwij ją autorską, podaj zasady doboru wyrazów i nie pisz o normach.

Oceny z nagrań: kto słucha i co wie

Cordes (1994) przypomina, że dane obserwacyjne są rzetelne, jeśli ani one, ani wnioski z nich nie zależą od różnic między obserwatorami i innych zmian warunków nagrania. W przejrzanym przez nią roczniku czasopisma z 1992 r. większość oszacowań rzetelności tego jednoznacznie nie wykazywała. Stąd proste zalecenie dla pracy dyplomowej: opisz procedurę, nie tylko współczynnik.

W przykładzie nagrania otrzymały losowe numery, więc oceniający nie wiedział, czy słucha pomiaru przed, czy po terapii, ani z której poradni pochodzi dziecko. Pierwszy sędzia ocenił wszystkie 52 nagrania, a drugi niezależnie 16 wylosowanych (30.8%). Często spotyka się kontrolę 20–30% materiału, ale to zwyczaj, a nie norma. Zgodność sędziów dla wyniku całkowitego wyniosła ICC = .97, 95% CI [.92, .99], ze średnią różnicą −0.38 punktu (SD = 1.02). Który model i kiedy ICC, a kiedy kappa, wyjaśnia poradnik zgodność sędziów.

Jak bywa napisane: „Oceny dokonywała autorka pracy, doświadczony logopeda, co zapewnia rzetelność badania”.

Co jest nie tak: doświadczenie nie zastępuje drugiej oceny. Autorka, która prowadzi terapię i słucha nagrań „po”, wie, czego oczekuje. Sformułowanie „zapewnia rzetelność” zastępuje dane.

Sesje badania nagrano, a nagrania oznaczono losowymi numerami, tak aby oceniający nie znał terminu pomiaru ani grupy. Wszystkie nagrania (n = 52) ocenił pierwszy sędzia, logopeda niezaangażowany w terapię. Drugi sędzia niezależnie ocenił 16 losowo wybranych nagrań (30.8%). Zgodność wyniku całkowitego oszacowano za pomocą ICC w modelu dwuczynnikowym losowym, zgodność bezwzględna, pojedynczy sędzia: ICC = .97, 95% CI [.92, .99]. Średnia różnica między sędziami wyniosła −0.38 punktu (SD = 1.02). W analizach użyto ocen pierwszego sędziego.

Opis terapii, który da się powtórzyć

Lista TIDieR ma 12 punktów, od nazwy i uzasadnienia po planowaną i faktyczną wierność (Hoffmann i in., 2014). Sposób jej użycia pokazuje wpis praca z fizjoterapii. W logopedii trudniejsza jest dawka. Warren i in. (2007) zwrócili uwagę, że w oddziaływaniach komunikacyjnych u małych dzieci z niepełnosprawnościami intensywność prawie nie była wówczas systematycznie badana, i zaproponowali zapożyczone z medycyny terminy do jej opisu. Nawet bez tej terminologii podaj liczby: ile sesji, jak długich, jak często, ile prób ćwiczonej głoski na sesji i ile dzieci rzeczywiście w nich uczestniczyło.

Jak bywa napisane: „Z dziećmi prowadzono terapię logopedyczną metodą X dwa razy w tygodniu”.

Co jest nie tak: nie wiadomo, ile trwała sesja, kto ją prowadził, co ćwiczono w domu, jak dobierano głoski ani czy dzieci przychodziły.

Terapię prowadziły dwie logopedki z poradni A przez 12 tygodni, dwa razy w tygodniu po 30 minut, co daje 24 planowane sesje. Każda sesja obejmowała [liczba] prób głoski docelowej, w kolejności: izolacja, sylaby, wyrazy, zdania. Głoskę docelową wybierano na podstawie wyniku z badania wstępnego. Rodzice otrzymywali listę ćwiczeń domowych, a realizację odnotowywali w dzienniczku. Dzieci uczestniczyły w medianie 23 sesji z 24 (zakres 21–24). Dzieci z poradni B pozostawały na liście oczekujących i nie otrzymywały terapii artykulacyjnej w tym okresie.

Dziecko rozwija się także bez terapii

Bez grupy porównawczej zmianę w schemacie przed–po trudno przypisać terapii. W logopedii argument ten jest wyjątkowo mocny, ponieważ mowa dzieci sama się zmienia. Dochodzą do tego efekt uczenia się tej samej próby i regresja do średniej, gdy kwalifikuje się dzieci z najniższymi wynikami. Ogólną procedurę opisu znajdziesz w poradniku badanie przed i po, a w tym miejscu liczy się to, co dzieje się w przykładzie.

Wyniki surowe Próby Artykulacji w fikcyjnym przykładzie w grupie terapii i na liście oczekujących
GrupaPrzed M (SD)Po M (SD)Zmiana M [95% CI]Test dla par
Terapia (n = 14)32.29 (5.81)39.14 (6.40)6.86 [4.17, 9.54]t(13) = 5.51, p < .001
Lista oczekujących (n = 12)30.50 (3.09)36.08 (5.23)5.58 [2.74, 8.43]t(11) = 4.32, p = .001

Gdyby nie było poradni B, praca skończyłaby się wnioskiem o istotnej poprawie po terapii. Tymczasem dzieci, które czekały, też poprawiły wyniki, i to niewiele mniej. Porównanie grup (ANCOVA z wynikiem wstępnym jako kowariantem) dało skorygowaną różnicę 1.62 punktu na korzyść terapii, 95% CI [−2.17, 5.42], t(23) = 0.89, p = .385. Wynik ten nie dowodzi, że terapia nie działa. Przedział obejmuje zarówno niewielką stratę, jak i wyraźną korzyść, grupy były małe, pochodziły z różnych poradni i różniły się średnim wiekiem (65.9 wobec 63.0 miesiąca). Uczciwe zdanie brzmi: to badanie nie pozwala tej różnicy oszacować dokładnie.

W badaniach niepłynności argument rozwojowy jest jeszcze mocniejszy. W badaniu podłużnym Yairi i Ambrose (1999) ostrożnie oszacowali, że wśród 84 dzieci w wieku przedszkolnym, obserwowanych co najmniej cztery lata od początku jąkania, ustąpiło ono u 74%. Dotyczy to dzieci badanych tuż po pojawieniu się objawów, więc odsetka nie przenoś na inne grupy, ale spadek %SS bez porównania u przedszkolaków niewiele mówi. Ponadto w analizie badań dorosłych O’Brian i in. (2020) opisali prawoskośny rozkład %SS i problemy z jego rzetelnością bezwzględną. Sprawdź więc rozkład wyniku i zbierz więcej niż jedną próbkę mowy.

Wyniki surowe wzrosły w obu grupach: o 6.86 punktu, 95% CI [4.17, 9.54], u dzieci objętych terapią i o 5.58 punktu, 95% CI [2.74, 8.43], u dzieci z listy oczekujących. Po uwzględnieniu wyniku wstępnego różnica między grupami wyniosła 1.62 punktu na korzyść terapii, 95% CI [−2.17, 5.42], p = .385. Ze względu na małą liczebność i nielosowy przydział oszacowanie jest mało precyzyjne, a wyniku nie należy interpretować jako dowodu braku różnicy.

Małe próby: pokaż każde dziecko

Przy kilkunastu dzieciach średnia ukrywa to, co logopedę interesuje najbardziej: u kogo zaszła zmiana. Do tego służy wskaźnik wiarygodnej zmiany (Jacobson i Truax, 1991). Pełną procedurę opisuje poradnik RCI, MDC i MCID, a wartości można sprawdzić w kalkulatorze RCI. Dla fikcyjnego testu przyjęliśmy SD = 7 i rzetelność test–retest .90 z podręcznika, co daje SEM = 2.21 oraz próg 6.14 punktu, czyli poprawę o co najmniej 7 punktów.

Dwa wykresy słupkowe zmiany u każdego dziecka, posortowane malejąco, z linią progu 6.14 punktu. W grupie terapii próg przekracza 6 z 14 dzieci, na liście oczekujących 5 z 12.
Rysunek 2. Zmiana w punktach surowych u każdego dziecka (dane fikcyjne). Linia przerywana to próg wiarygodnej zmiany przy rzetelności test–retest .90.

Próg przekroczyło 6 z 14 dzieci z terapii (42.9%, 95% CI [21.4, 67.4]) i 5 z 12 oczekujących (41.7%, 95% CI [19.3, 68.0]); nikt nie pogorszył się w sposób wiarygodny. RCI mówi tylko, że zmiana przekracza błąd pomiaru. Nie mówi, skąd się wzięła, i dlatego w grupie bez terapii też bywa „dodatni”.

Jak bywa napisane: „Do obliczenia RCI przyjęto rzetelność .97 (zgodność sędziów). Wiarygodną poprawę uzyskało 12 z 14 dzieci”.

Co jest nie tak: zgodność sędziów mówi o tym, czy dwie osoby tak samo oceniają to samo nagranie. Nie obejmuje zmienności dziecka między dniami badania. Przy .97 próg spada do 3.39 punktu, a „poprawa” rośnie z 6 do 12 dzieci w grupie terapii i z 5 do 8 na liście oczekujących. Potrzebna jest rzetelność test–retest z podobnej grupy dzieci.

Wiarygodną zmianę oceniono wskaźnikiem RCI (Jacobson i Truax, 1991), przyjmując SD = 7 i rzetelność test–retest .90 z podręcznika testu (SEM = 2.21, próg 95%: 6.14 punktu). Próg przekroczyło 6 z 14 dzieci objętych terapią (42.9%, 95% CI [21.4, 67.4]) i 5 z 12 dzieci z listy oczekujących (41.7%, 95% CI [19.3, 68.0]). Żadne dziecko nie pogorszyło się w sposób wiarygodny. Wskaźnik ten nie oddziela wpływu terapii od rozwoju mowy.

Jeśli badasz troje dzieci, nie licz średnich. Lepiej zaplanować wiele pomiarów linii bazowej i skorzystać ze schematu jednego przypadku, który zastępuje grupę porównawczą powtórzeniami w czasie.

Zgody rodziców i nagrania

Przy badaniu dzieci zgodę wyrażają zwykle rodzice lub opiekunowie prawni, a samemu dziecku warto w przystępny sposób wyjaśnić, co będzie się działo. Jakie dokumenty są potrzebne, zależy od uczelni i placówki, dlatego zapytaj o zgodę komisji zanim zaczniesz. Nagranie głosu dziecka to dane osobowe, zatem w procedurze trzeba napisać, kto ma dostęp do plików, gdzie są przechowywane i kiedy zostaną usunięte (świadoma zgoda i RODO). Zgoda na terapię nie jest zgodą na badanie, a sędziowie powinni słuchać nagrań opatrzonych numerem, a nie nazwiskiem. To informacja ogólna, a nie porada prawna.

Dyskusja i wnioski

Pierwszy akapit dyskusji zacznij od tego, co zostało zmierzone, a nie od hipotezy. Porównuj się z badaniami o podobnym wieku dzieci, podobnej dawce i tej samej mierze. Różnica 7 punktów w autorskiej próbie nie mówi nic o wyniku innego badania, jeżeli narzędzia się różnią. Słabe punkty zbierz według wpisu ograniczenia badania, a gdy przewidywana różnica się nie pojawiła, zajrzyj do poradnika hipoteza się nie potwierdziła.

Jak bywa napisane: „Przeprowadzona terapia okazała się skuteczna, co potwierdza istotny wzrost wyników. Metodę należy polecać wszystkim dzieciom z zaburzeniami artykulacji”.

Co jest nie tak: wyniki wzrosły również bez terapii, różnica między grupami jest nieprecyzyjna, a poradnie nie są reprezentatywne. Rekomendacja „wszystkim dzieciom” wykracza poza 26 pięciolatków. Zalecenia dotyczące metody wymagałyby innego badania.

W ciągu 4–5 miesięcy wyniki Próby Artykulacji wzrosły zarówno u dzieci objętych terapią, jak i u dzieci oczekujących na nią, a różnica między grupami była mała i oszacowana z małą precyzją (1.62 punktu, 95% CI [−2.17, 5.42]). Wiarygodną poprawę stwierdzono u podobnej części dzieci w obu grupach, co wskazuje, że znaczną część zmiany mogły stanowić rozwój mowy, efekt ponownego badania lub regresja do średniej. Ograniczeniami badania były nielosowy przydział, dwie różne poradnie, mała liczebność i brak pomiaru odroczonego. Wyniki nie pozwalają na wnioskowanie o skuteczności terapii; wskazują natomiast na potrzebę badania z losowym przydziałem i większą próbą.

Najczęstsze błędy

  • Brak roku i próby normalizacyjnej; normy użyte poza przedziałem wieku.
  • Ekwiwalent wieku jako jedyne podsumowanie wyniku.
  • Porównanie wyników standardowych przed i po bez uwagi, że dziecko zmieniło przedział wieku.
  • Skan arkusza testu w załączniku lub „skrócona wersja” chronionego testu.
  • Ocena nagrań wyłącznie przez osobę prowadzącą terapię, bez zaślepienia terminu.
  • Zgodność sędziów wpisana do wzoru RCI zamiast rzetelności test–retest.
  • „Poprawa istotna statystycznie” jako jedyny wynik, bez danych dla poszczególnych dzieci.
  • Słowo „skuteczność” w pracy bez grupy porównawczej.
  • Pominięcie dzieci, które nie przyszły na drugi pomiar: tu po jednym w grupie.
  • Jedna próbka mowy przy mierze zmiennej w czasie, jak %SS.

Lista kontrolna przed oddaniem rozdziałów

  • Czy cel opisuje zmianę, a nie „skuteczność”, jeśli schemat na to nie pozwala?
  • Czy miarę główną i skalę (surowa, standardowa) wybrano przed analizą?
  • Czy podałeś(-aś) wydanie testu, rok i próbę normalizacyjną oraz sposób ustalenia wieku?
  • Czy masz zgodę na użycie narzędzia i czy w załącznikach nie ma pozycji testu?
  • Czy sędzia nie znał terminu i grupy, a zgodność policzono na losowej części nagrań?
  • Czy terapia ma liczby: sesje, czas, częstotliwość, prowadzący, obecność?
  • Czy obok średnich podano liczbę dzieci ze zmianą i przedział ufności?
  • Czy RCI opiera się na rzetelności test–retest podanej ze źródłem?
  • Czy dyskusja wymienia rozwój mowy, efekt ponownego badania i regresję do średniej?
  • Czy opisano zgodę opiekunów oraz przechowywanie nagrań?

Pozostałe wpisy serii znajdziesz, zaczynając od porównania trzech podejść. Najbliżej logopedii są praca z pedagogiki specjalnej (małe i niejednorodne grupy, zgody) i wspomniana praca z fizjoterapii (opis interwencji, próg zmiany).

Bibliografia oprogramowania

Fikcyjne liczby z przykładu policzono w R 4.5.3 (pakiet irr dla ICC), a rysunki przygotowano w ggplot2 i svglite.

  1. R: R Core Team. (2026). R: A language and environment for statistical computing (Version 4.5.3) [Computer software]. R Foundation for Statistical Computing. https://www.R-project.org/
  2. irr (wersja 0.85): Gamer, M., Lemon, J., Fellows, I., & Singh, P. (2019). irr: Various coefficients of interrater reliability and agreement [R package]. https://doi.org/10.32614/CRAN.package.irr
  3. ggplot2 (wersja 4.0.2): Wickham, H. (2016). ggplot2: Elegant graphics for data analysis. Springer. https://ggplot2.tidyverse.org
  4. svglite (wersja 2.2.2): Wickham, H., Henry, L., Pedersen, T. L., Luciani, T. J., Decorde, M., & Lise, V. (2025). svglite: An ‘SVG’ graphics device [R package]. https://doi.org/10.32614/CRAN.package.svglite

Najczęstsze pytania

Czy mogę użyć testu ze starymi normami, jeśli nowszych nie ma?

Tak, jeśli to najlepsze dostępne narzędzie, ale napisz wprost, z którego roku są normy i jaka była próba. Różnice wobec dzisiejszych dzieci wymień w ograniczeniach. Często bezpieczniej jest przyjąć wynik surowy jako miarę zmiany, a normy podać tylko jako opis grupy na początku badania.

Czy do pracy mogę dołączyć arkusz testu logopedycznego?

Zwykle nie. Pozycje chronionego testu nie powinny trafiać do publikacji ani pracy dyplomowej bez zgody właściciela praw, a załącznik często jest publikowany razem z pracą. Wystarczy nazwa, wydanie, data i informacja o zgodzie. W razie wątpliwości zapytaj wydawcę testu oraz promotora.

Czy mogę sama oceniać nagrania dzieci, z którymi prowadzę terapię?

Możesz, gdy nie ma innego wyjścia, ale wtedy nagrania powinny mieć losowe numery, aby nie było wiadomo, czy to pomiar przed, czy po. Lepiej, gdy choć część ocenia niezależna osoba. W metodzie napisz, kto oceniał i co wiedział, a w ograniczeniach wskaż, że prowadząca była też oceniającą.

Ile nagrań powinien ocenić drugi sędzia?

Nie ma jednej liczby. Często spotyka się losowe 20–30% materiału, ale to zwyczaj, nie norma. Ważniejsze, by drugi sędzia oceniał niezależnie, a nagrania obejmowały oba terminy i obie grupy. Przy kilkunastu nagraniach przedział ufności dla ICC będzie szeroki, więc warto zwiększyć tę część.

Czy praca z logopedii musi mieć grupę porównawczą?

Nie musi, jeżeli celem jest opis zmiany, a nie ocena skuteczności. Trzeba wtedy jasno napisać, że rozwoju mowy, efektu ponownego badania ani regresji do średniej nie da się oddzielić od terapii. Grupa oczekująca na terapię jest prostą opcją, ale bez losowego przydziału nadal wymaga ostrożnego języka.

Powiązane hasła

Przeczytaj też

Piszesz pracę z logopedii i masz wyniki małej grupy?

Pomożemy dobrać analizę do schematu, policzyć zgodność sędziów i zmianę wiarygodną oraz opisać wyniki tak, żebyś umiał(a) samodzielnie je obronić – w R lub SPSS.

Oferta dla studentówWyceń analizę

Bibliografia i dalsza literatura naukowa (APA 7)

  1. Cordes, A. K. (1994). The reliability of observational data: I. Theories and methods for speech-language pathology. Journal of Speech and Hearing Research, 37(2), 264–278. https://doi.org/10.1044/jshr.3702.264
  2. Hoffmann, T. C., Glasziou, P. P., Boutron, I., Milne, R., Perera, R., Moher, D., Altman, D. G., Barbour, V., Macdonald, H., Johnston, M., Lamb, S. E., Dixon-Woods, M., McCulloch, P., Wyatt, J. C., Chan, A.-W., & Michie, S. (2014). Better reporting of interventions: Template for intervention description and replication (TIDieR) checklist and guide. BMJ, 348, Article g1687. https://doi.org/10.1136/bmj.g1687 ● Otwarty dostęp
  3. International Test Commission. (2014). ITC statement on the use of tests and other assessment instruments for research purposes (Version 1.2). https://www.intestcom.org/files/statement_using_tests_for_research.pdf ● Otwarty dostęp
  4. Jacobson, N. S., & Truax, P. (1991). Clinical significance: A statistical approach to defining meaningful change in psychotherapy research. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 59(1), 12–19. https://doi.org/10.1037/0022-006x.59.1.12
  5. McCauley, R. J., & Swisher, L. (1984). Use and misuse of norm-referenced test in clinical assessment: A hypothetical case. Journal of Speech and Hearing Disorders, 49(4), 338–348. https://doi.org/10.1044/jshd.4904.338
  6. O’Brian, S., Heard, R., Onslow, M., Packman, A., Lowe, R., & Menzies, R. G. (2020). Clinical trials of adult stuttering treatment: Comparison of percentage syllables stuttered with self-reported stuttering severity as primary outcomes. Journal of Speech, Language, and Hearing Research, 63(5), 1387–1394. https://doi.org/10.1044/2020_jslhr-19-00142
  7. Shriberg, L. D., & Kwiatkowski, J. (1982). Phonological disorders III: A procedure for assessing severity of involvement. Journal of Speech and Hearing Disorders, 47(3), 256–270. https://doi.org/10.1044/jshd.4703.256
  8. Warren, S. F., Fey, M. E., & Yoder, P. J. (2007). Differential treatment intensity research: A missing link to creating optimally effective communication interventions. Mental Retardation and Developmental Disabilities Research Reviews, 13(1), 70–77. https://doi.org/10.1002/mrdd.20139
  9. Yairi, E., & Ambrose, N. G. (1999). Early childhood stuttering I: Persistency and recovery rates. Journal of Speech, Language, and Hearing Research, 42(5), 1097–1112. https://doi.org/10.1044/jslhr.4205.1097

Cytowania BibTeX

@article{cordes1994reliability, author={Cordes, Anne K.}, title={{The reliability of observational data: I. Theories and methods for speech-language pathology}}, journal={Journal of Speech and Hearing Research}, year={1994}, volume={37}, number={2}, pages={264--278}, doi={10.1044/jshr.3702.264}}
@article{hoffmann2014better, author={Hoffmann, T. C. and Glasziou, P. P. and Boutron, I. and Milne, R. and Perera, R. and Moher, D. and Altman, D. G. and Barbour, V. and Macdonald, H. and Johnston, M. and Lamb, S. E. and Dixon-Woods, M. and McCulloch, P. and Wyatt, J. C. and Chan, A.-W. and Michie, S.}, title={{Better reporting of interventions: Template for intervention description and replication (TIDieR) checklist and guide}}, journal={BMJ}, year={2014}, volume={348}, eid={g1687}, doi={10.1136/bmj.g1687}}
@techreport{itc2014statement, author={{International Test Commission}}, title={{ITC statement on the use of tests and other assessment instruments for research purposes}}, year={2014}, institution={International Test Commission}, url={https://www.intestcom.org/files/statement_using_tests_for_research.pdf}}
@article{jacobson1991clinical, author={Jacobson, Neil S. and Truax, Paula}, title={{Clinical significance: A statistical approach to defining meaningful change in psychotherapy research}}, journal={Journal of Consulting and Clinical Psychology}, year={1991}, volume={59}, number={1}, pages={12--19}, doi={10.1037/0022-006x.59.1.12}}
@article{mccauley1984use, author={McCauley, Rebecca J. and Swisher, Linda}, title={{Use and misuse of norm-referenced test in clinical assessment: A hypothetical case}}, journal={Journal of Speech and Hearing Disorders}, year={1984}, volume={49}, number={4}, pages={338--348}, doi={10.1044/jshd.4904.338}}
@article{obrian2020clinical, author={O'Brian, Sue and Heard, Rob and Onslow, Mark and Packman, Ann and Lowe, Robyn and Menzies, Ross G.}, title={{Clinical trials of adult stuttering treatment: Comparison of percentage syllables stuttered with self-reported stuttering severity as primary outcomes}}, journal={Journal of Speech, Language, and Hearing Research}, year={2020}, volume={63}, number={5}, pages={1387--1394}, doi={10.1044/2020_jslhr-19-00142}}
@article{shriberg1982phonological, author={Shriberg, Lawrence D. and Kwiatkowski, Joan}, title={{Phonological disorders III: A procedure for assessing severity of involvement}}, journal={Journal of Speech and Hearing Disorders}, year={1982}, volume={47}, number={3}, pages={256--270}, doi={10.1044/jshd.4703.256}}
@article{warren2007differential, author={Warren, Steven F. and Fey, Marc E. and Yoder, Paul J.}, title={{Differential treatment intensity research: A missing link to creating optimally effective communication interventions}}, journal={Mental Retardation and Developmental Disabilities Research Reviews}, year={2007}, volume={13}, number={1}, pages={70--77}, doi={10.1002/mrdd.20139}}
@article{yairi1999early, author={Yairi, Ehud and Ambrose, Nicoline Grinager}, title={{Early childhood stuttering I: Persistency and recovery rates}}, journal={Journal of Speech, Language, and Hearing Research}, year={1999}, volume={42}, number={5}, pages={1097--1112}, doi={10.1044/jslhr.4205.1097}}
R