Konwerter wyniku surowego na normy online
Wpisz wynik surowy osoby oraz średnią i odchylenie standardowe grupy normalizacyjnej z podręcznika testu albo z publikacji. Kalkulator poda wynik z, wynik T, sten, stanin i centyl, a także zakresy wyniku surowego dla każdego stena. W drugiej części przeliczysz wartość w drugą stronę: centyl, sten, stanin, T albo z na wynik surowy.
Z wyniku surowego na normy
Kalkulator wymaga włączonej obsługi JavaScriptu.
Opis wyniku do pracy
Tryb odwrotny: z normy na wynik surowy
Używa tej samej średniej i SD co część powyżej.
Wyniki kalkulatora sprawdziliśmy z R na 132 przypadkach testowych: dystrybuanta i kwantyle rozkładu normalnego (także dla z = −37.5 i p = 10−300), wyniki leżące dokładnie na granicach stenów i staninów, odsetki w kategoriach i tryb odwrotny. Największa różnica wyniosła 4 × 10−14.
Jak używać kalkulatora
- Znajdź normy. Potrzebujesz średniej i odchylenia standardowego grupy normalizacyjnej, czyli grupy, z którą chcesz porównać osobę. Znajdziesz je w podręczniku testu, w artykule walidacyjnym albo w tabeli norm testowych. Wybierz grupę pasującą do osoby: jeśli test ma normy wiekowe albo osobne normy dla płci, weź M i SD właściwej podgrupy. Gdzie szukać podręczników, opisuje wpis gdzie znaleźć kwestionariusze psychologiczne.
- Policz wynik surowy. To suma albo średnia odpowiedzi według klucza, liczona tak samo jak w normach. Jeśli podręcznik podaje normy dla sumy, nie wpisuj średniej. Wynik jednej osoby, z pozycjami odwróconymi i brakami, policzysz w kalkulatorze wyniku skali.
- Wybierz kierunek skali. Ustawienie nie zmienia liczb, tylko zdanie z interpretacją. W teście pamięci wyższy wynik oznacza lepszą pamięć, a w teście, w którym liczysz błędy, gorsze wykonanie.
- Odczytaj wynik. Kalkulator podaje z z dwoma miejscami po kropce, T z jednym, sten i stanin jako liczby całkowite oraz centyl. Tabela pod wynikiem pokazuje, jakie wyniki surowe odpowiadają każdemu stenowi przy wpisanych normach.
- Tryb odwrotny. Wybierz, z czego przeliczasz, i wpisz wartość. Dla centyla, T i z dostajesz jeden wynik surowy. Dla stena i stanina dostajesz przedział wyników surowych, bo każda kategoria obejmuje pół odchylenia standardowego.
Wzory i granice stenów oraz staninów
Wszystkie wyniki standardowe są przekształceniami wyniku z. Andrade (2021) przypomina, że do interpretacji wyniku względem norm używa się średniej i SD populacji normalizacyjnej, a nie badanej próby. Podaje też parametry skal: wynik T ma średnią 50 i SD 10, staniny przyjmują wartości 1–9 przy średniej 5 i SD 2, a steny wartości 1–10 przy średniej 5.5 i SD 2.
Φ to dystrybuanta standardowego rozkładu normalnego. Skoro SD stenów i staninów wynosi 2 punkty, a kategorie są liczbami całkowitymi, każda kategoria obejmuje pół odchylenia standardowego. Skalę stenową zaproponował Canfield (1951) jako odmianę dziesięciostopniowej skali C. Granice w wynikach z są takie same jak w hasłach skala stenowa i skala staninowa:
| Kategoria | Sten: przedział z | % osób | Stanin: przedział z | % osób |
|---|---|---|---|---|
| 1 | poniżej −2.0 | 2.3 | poniżej −1.75 | 4.0 |
| 2 | −2.0 do −1.5 | 4.4 | −1.75 do −1.25 | 6.6 |
| 3 | −1.5 do −1.0 | 9.2 | −1.25 do −0.75 | 12.1 |
| 4 | −1.0 do −0.5 | 15.0 | −0.75 do −0.25 | 17.5 |
| 5 | −0.5 do 0 | 19.1 | −0.25 do 0.25 | 19.7 |
| 6 | 0 do 0.5 | 19.1 | 0.25 do 0.75 | 17.5 |
| 7 | 0.5 do 1.0 | 15.0 | 0.75 do 1.25 | 12.1 |
| 8 | 1.0 do 1.5 | 9.2 | 1.25 do 1.75 | 6.6 |
| 9 | 1.5 do 2.0 | 4.4 | 1.75 i więcej | 4.0 |
| 10 | 2.0 i więcej | 2.3 | – | – |
Wynik leżący dokładnie na granicy kalkulator przypisuje do wyższej kategorii, bo połówki zaokrągla w górę. Wynik z = 0 to więc sten 6, a z = 0.25 to stanin 6. Tak działa też ręczne zaokrąglenie wzoru 5.5 + 2z. Funkcja round() w R zaokrągla jednak połówki do liczby parzystej, dlatego w kodzie niżej steny liczymy przez findInterval() na tablicy granic. Tabele norm w podręcznikach podają zwykle gotowe zakresy wyników surowych, więc ten problem dotyczy głównie przeliczeń wzorem.
Przykład w R z domyślnymi danymi
Studentka wypełniła kwestionariusz lęku egzaminacyjnego i uzyskała 31 punktów. Podręcznik podaje dla jej grupy M = 24.6 i SD = 5.8 (dane przykładowe). Wyższy wynik oznacza silniejszy lęk.
| Miara | Wynik | Jak powstał |
|---|---|---|
| Wynik z | 1.10 | (31 − 24.6) / 5.8 |
| Wynik T | 61.0 | 50 + 10 × 1.10 |
| Sten | 8 | 5.5 + 2 × 1.10 = 7.71 → 8 |
| Stanin | 7 | 5 + 2 × 1.10 = 7.21 → 7 |
| Centyl | 86.5 | 100 × Φ(1.10); wyższy wynik ma 13.5% grupy |
Ten sam wynik to sten 8 i stanin 7. Obie skale mają tę samą jednostkę, ale inaczej położone granice, więc ta sama liczba znaczy w nich co innego. Wyniki surowe 27.4 i 27.5 dzieli jedna dziesiąta punktu, a trafiają do stenów 6 i 7, bo 27.5 to dokładnie z = 0.5. W trybie odwrotnym centyl 90 odpowiada wynikowi surowemu 32.03, sten 8 obejmuje wyniki od 30.40 do 33.30 (środek 31.85), a stanin 7 – od 28.95 do 31.85.
Kod R: wynik surowy na z, T, sten, stanin i centyl
Kod liczy to samo co kalkulator i używa wyłącznie funkcji bazowych R. Ostatni fragment porównuje centyl z krzywej normalnej z rangą centylową z próby normalizacyjnej o skośnym rozkładzie.
1. Przeliczenie na normy i tryb odwrotny
R
# Konwerter wyników na normy (K8) – przykład liczbowy z domyślnymi wartościami kalkulatora.
# Normy (dane przykładowe): M = 24.6, SD = 5.8; wynik surowy osoby: 31; wyższy wynik = silniejszy lęk.
M <- 24.6; SD <- 5.8; x <- 31
granice_sten <- seq(-2, 2, by = 0.5) # sten k: od (k − 6)/2 włącznie do (k − 5)/2
granice_stanin <- seq(-1.75, 1.75, by = 0.5) # stanin k: od (k − 5.5)/2 włącznie do (k − 4.5)/2
sten <- function(z) 1 + findInterval(round(z, 10), granice_sten)
stanin <- function(z) 1 + findInterval(round(z, 10), granice_stanin)
# 1. Z wyniku surowego na normy
z <- (x - M) / SD
round(c(z = z, T = 50 + 10 * z, sten = sten(z), stanin = stanin(z),
centyl = 100 * pnorm(z), wyzej = 100 * pnorm(z, lower.tail = FALSE)), 2)
# 2. Wyniki surowe tuż przy granicach: 27.5 to dokładnie z = 0.5 (granica stenów 6 i 7)
zz <- (c(27.4, 27.5, 33.3, 33.4) - M) / SD
data.frame(surowy = c(27.4, 27.5, 33.3, 33.4), z = round(zz, 3), sten = sten(zz), stanin = stanin(zz))
# 3. Tryb odwrotny: centyl 90, sten 8 i stanin 7 → wynik surowy
round(M + SD * qnorm(0.90), 2)
round(M + SD * c(dolna = (8 - 6) / 2, gorna = (8 - 5) / 2, srodek = (8 - 5.5) / 2), 2)
round(M + SD * c(dolna = (7 - 5.5) / 2, gorna = (7 - 4.5) / 2), 2)
# 4. Odsetki osób w stenach przy rozkładzie normalnym
round(100 * diff(pnorm(c(-Inf, granice_sten, Inf))), 1)
# 5. Gdy rozkład norm jest skośny: ranga centylowa z próby a centyl z rozkładu normalnego
set.seed(828)
normy <- round(12 + rgamma(600, shape = 4, scale = 3.1)) # symulowana próba normalizacyjna, N = 600
round(c(M = mean(normy), SD = sd(normy), skosnosc = mean((normy - mean(normy))^3) / sd(normy)^3), 2)
pr_srodek <- function(w, dane) 100 * (sum(dane < w) + 0.5 * sum(dane == w)) / length(dane)
wyniki <- c(18, 24, 31, 38)
data.frame(surowy = wyniki,
PR_z_proby = round(sapply(wyniki, pr_srodek, dane = normy), 1),
centyl_z_normalnego = round(100 * pnorm((wyniki - mean(normy)) / sd(normy)), 1))Wynik
z T sten stanin centyl wyzej
1.10 61.03 8.00 7.00 86.51 13.49
surowy z sten stanin
1 27.4 0.483 6 6
2 27.5 0.500 7 6
3 33.3 1.500 9 8
4 33.4 1.517 9 8
[1] 32.03
dolna gorna srodek
30.40 33.30 31.85
dolna gorna
28.95 31.85
[1] 2.3 4.4 9.2 15.0 19.1 19.1 15.0 9.2 4.4 2.3
M SD skosnosc
24.37 5.92 1.07
surowy PR_z_proby centyl_z_normalnego
1 18 11.8 14.1
2 24 53.8 47.5
3 31 86.6 86.9
4 38 97.5 98.9Bibliografia oprogramowania
Wyniki pochodzą z uruchomienia pokazanego kodu w R 4.5.3 (wyłącznie funkcje bazowe).
- R: R Core Team. (2026). R: A language and environment for statistical computing (Version 4.5.3) [Computer software]. R Foundation for Statistical Computing. https://www.R-project.org/
Jak interpretować wynik
Wynik z i wynik T mówią, o ile odchyleń standardowych osoba odbiega od średniej norm. Wynik z = 1.10, czyli T = 61.0, to nieco ponad jedno SD powyżej średniej. Wyniki T są ciągłe, więc nadają się też do analiz grupowych (zob. skala tenowa). Ta sama logika stoi za skalą IQ o średniej 100 i SD 15.
Sten i stanin to zgrubne kategorie. Według częstej konwencji steny 1–3 to wyniki niskie, 4–7 przeciętne, a 8–10 wysokie, ale w pracy stosuj opis z podręcznika narzędzia. Sten 8 studentki oznacza więc wynik wysoki, choć leży tylko 0.1 SD nad granicą stenu 7. Steny 5 i 6 to oba wyniki przeciętne, odpowiednio tuż poniżej i tuż powyżej średniej.
Centyl (dokładniej: ranga centylowa z norm) mówi, jaki odsetek grupy normalizacyjnej ma wynik niższy. Centyl 86.5 znaczy, że lęk studentki jest silniejszy niż u około 86% osób z grupy odniesienia. Crawford i Garthwaite (2009) zalecają, by obok wyników standardowych podawać rangę centylową, bo bezpośrednio pokazuje, jak rzadki jest wynik. Centyle nie mają jednak równych odstępów: w środku rozkładu kilka punktów surowych przesuwa centyl o kilkanaście, a w ogonie o ułamek. Dlatego nie licz z nich średnich (zob. percentyl).
Nie myl centyla z wynikiem POMP. POMP 80 to położenie w zakresie skali, od minimum do maksimum, i nie wymaga żadnych norm. Centyl 80 to porównanie z innymi ludźmi.
Ograniczenia
- Rozkład wyników rzadko jest normalny. Micceri (1989) przeanalizował 440 dużych rozkładów wyników testów osiągnięć i miar psychometrycznych. Wszystkie istotnie odbiegały od normalności. W przykładzie z kodu próba normalizacyjna ma skośność 1.07. Dla wyniku 24 ranga centylowa z próby wynosi 53.8, a centyl z krzywej normalnej 47.5. Dla wyniku 18 to 11.8 wobec 14.1. Dlatego podręczniki często podają normy znormalizowane, przypisane przez rangi, a nie wzorem liniowym (zob. wynik znormalizowany). Kalkulator liczy wersję liniową.
- Centyl zależy od definicji. Crawford i in. (2009) opisują trzy definicje rangi centylowej, które przy wielu wynikach wiązanych dają wyraźnie różne liczby. Kalkulator omija ten problem, bo korzysta z ciągłej krzywej, ale tabela norm może używać innej definicji.
- Normy też są oszacowaniem. Oosterhuis i in. (2017) wyprowadzili błędy standardowe dla statystyk norm, m.in. rang centylowych, granic staninów i wyników z, i zauważają, że w praktyce prawie nikt ich nie podaje. Gdy grupa normalizacyjna jest mała (N < 50), Crawford i Howell (1998) zalecają porównanie osoby z normami zmodyfikowanym testem t zamiast wyniku z i tablic rozkładu normalnego. Jak powstają normy, opisują hasła normalizacja i standaryzacja.
- Przeliczenie nie usuwa błędu pomiaru. Harvill (1991) zaleca budować przedziały wokół wyniku ze standardowego błędu pomiaru i ostrzega przed nadinterpretacją różnic, które się w nich mieszczą. Sten 8 studentki z przykładu leży tuż nad granicą stenu 7, więc przy rzetelności .80 w powtórnym badaniu mógłby wypaść jako 7. Zmianę wyniku między dwoma pomiarami ocenisz w kalkulatorze RCI i MDC.
- Normy z innej populacji nie pasują. Średnia i SD z obcojęzycznej wersji testu albo z innej grupy wiekowej dadzą formalnie poprawne liczby, które nic nie mówią o osobie. Z tego samego powodu nie licz norm ze średniej i SD własnej próby, chyba że wprost nazywasz je normami lokalnymi.
Jeśli w pracy dyplomowej przeliczasz wyniki wielu osób na normy z podręcznika i nie wiesz, jak to opisać, możesz skorzystać z pomocy w analizie i opisie wyników. Wyjaśnimy decyzje tak, żebyś umiał(a) je obronić.
Jak opisać przeliczenie w pracy
Podaj, z jakich norm korzystasz (populacja, płeć i wiek, rok), czy steny lub centyle odczytano z tabel, czy policzono wzorem przy założeniu normalności, i jaką konwencję interpretacji przyjęto. W badaniach grupowych analizuj wyniki surowe albo wyniki T, a steny podawaj do opisu odsetków, np. ile osób uzyskało wyniki wysokie. Przy wyniku pojedynczej osoby, np. w studium przypadku, opis może wyglądać tak:
Gdy podręcznik zawiera tabelę norm, napisz „według tabeli norm” i podaj odczytane wartości zamiast policzonych. Więcej o liczeniu wyniku przed przeliczeniem na normy znajdziesz w poradniku jak policzyć wynik kwestionariusza.
Najczęstsze pytania
Jak przeliczyć wynik surowy na sten, gdy podręcznik podaje tylko średnią i SD?
Policz wynik z ze średniej i SD grupy normalizacyjnej, a potem sten = 5.5 + 2z, zaokrąglony do liczby całkowitej i ograniczony do przedziału 1–10. Przy M = 24.6, SD = 5.8 i wyniku 31 daje to z = 1.10 i sten 8. Ten sposób zakłada rozkład normalny, więc gdy podręcznik podaje tabelę stenów, użyj tabeli.
Jak zamienić centyl na wynik surowy?
Znajdź wynik z odpowiadający centylowi w rozkładzie normalnym (w R: qnorm(centyl / 100)) i przelicz go wzorem x = M + SD × z. Dla centyla 90 z = 1.28, więc przy M = 24.6 i SD = 5.8 wynik surowy to 32.03. Przy skośnym rozkładzie norm próg odczytany z tabeli może być inny.
Dlaczego ten sam wynik to sten 8, a stanin 7?
Obie skale mają SD równe 2, ale inaczej położone granice: steny zaczynają się od średniej (granica stenów 5 i 6 to z = 0), a stanin 5 leży symetrycznie wokół średniej, od z = −0.25 do 0.25. Wynik z = 1.10 mieści się w stenie 8 (od 1.0 do 1.5) i w staninie 7 (od 0.75 do 1.25). Nie porównuj więc liczb stenów i staninów wprost.
Do którego stena należy wynik leżący dokładnie na granicy?
W tym kalkulatorze do wyższego, bo połówki we wzorze 5.5 + 2z są zaokrąglane w górę: z = 0 to sten 6, a z = 0.5 to sten 7. Funkcja round() w R zaokrągla połówki do liczby parzystej, więc do stenów lepiej użyć findInterval() na tablicy granic. Jeśli test ma tabelę norm, rozstrzyga tabela.
Czy można liczyć steny ze średniej i SD własnej próby?
Można, ale wtedy są to normy lokalne dla Twojej próby, a nie normy populacyjne, i tak trzeba je nazwać w pracy. Do interpretacji wyniku względem norm używa się średniej i SD populacji normalizacyjnej z podręcznika. Steny z własnej próby zawsze dadzą podobny odsetek wyników wysokich, więc nie powiedzą, czy grupa odbiega od populacji.
Powiązane hasła
Przeczytaj też
Kalkulator wyniku skali
Pozycje odwrócone, suma, średnia, POMP i reguła prorated dla jednej osoby – w przeglądarce, bez wysyłania danych. Ze wzorami i kodem R.
Czytaj →PoradnikKalkulator RCI i MDC
SEM, MDC95 i wskaźnik wiarygodnej zmiany dla jednej osoby, z punktem c Jacobsona–Truaxa, przykładem w R i gotowym opisem APA.
Czytaj →PoradnikGdzie znaleźć kwestionariusze psychologiczne
Polskie adaptacje, wydawca testów, bazy i IPIP; jak ocenić skalę, kiedy potrzebna jest zgoda autora, wzór e-maila i zasady tłumaczenia narzędzi.
Czytaj →Przeliczasz wyniki badanych na normy i nie wiesz, jak to opisać?
Sprawdzimy, czy korzystasz z właściwych norm, przeliczymy wyniki całej bazy i wyjaśnimy decyzje tak, żebyś umiał(a) je opisać i obronić.
Oferta dla studentówWyceń analizęBibliografia i dalsza literatura naukowa (APA 7)
- Andrade, C. (2021). Z scores, standard scores, and composite test scores explained. Indian Journal of Psychological Medicine, 43(6), 555–557. https://doi.org/10.1177/02537176211046525 ● Otwarty dostęp
- Canfield, A. A. (1951). The “sten” scale—A modified C-scale. Educational and Psychological Measurement, 11(2), 295–297. https://doi.org/10.1177/001316445101100213
- Crawford, J. R., & Garthwaite, P. H. (2009). Percentiles please: The case for expressing neuropsychological test scores and accompanying confidence limits as percentile ranks. The Clinical Neuropsychologist, 23(2), 193–204. https://doi.org/10.1080/13854040801968450
- Crawford, J. R., & Howell, D. C. (1998). Comparing an individual’s test score against norms derived from small samples. The Clinical Neuropsychologist, 12(4), 482–486. https://doi.org/10.1076/clin.12.4.482.7241
- Crawford, J. R., Garthwaite, P. H., & Slick, D. J. (2009). On percentile norms in neuropsychology: Proposed reporting standards and methods for quantifying the uncertainty over the percentile ranks of test scores. The Clinical Neuropsychologist, 23(7), 1173–1195. https://doi.org/10.1080/13854040902795018
- Harvill, L. M. (1991). Standard error of measurement. Educational Measurement: Issues and Practice, 10(2), 33–41. https://doi.org/10.1111/j.1745-3992.1991.tb00195.x
- Micceri, T. (1989). The unicorn, the normal curve, and other improbable creatures. Psychological Bulletin, 105(1), 156–166. https://doi.org/10.1037/0033-2909.105.1.156
- Oosterhuis, H. E. M., van der Ark, L. A., & Sijtsma, K. (2017). Standard errors and confidence intervals of norm statistics for educational and psychological tests. Psychometrika, 82(3), 559–588. https://doi.org/10.1007/s11336-016-9535-8 ● Otwarty dostęp
Cytowania BibTeX
@article{andrade2021z, author={Andrade, Chittaranjan}, title={{Z scores, standard scores, and composite test scores explained}}, journal={Indian Journal of Psychological Medicine}, year={2021}, volume={43}, number={6}, pages={555--557}, doi={10.1177/02537176211046525}}@article{canfield1951sten, author={Canfield, Albert A.}, title={{The “sten” scale—A modified C-scale}}, journal={Educational and Psychological Measurement}, year={1951}, volume={11}, number={2}, pages={295--297}, doi={10.1177/001316445101100213}}@article{crawford2009percentiles, author={Crawford, John R. and Garthwaite, Paul H.}, title={{Percentiles please: The case for expressing neuropsychological test scores and accompanying confidence limits as percentile ranks}}, journal={The Clinical Neuropsychologist}, year={2009}, volume={23}, number={2}, pages={193--204}, doi={10.1080/13854040801968450}}@article{crawford1998comparing, author={Crawford, John R. and Howell, David C.}, title={{Comparing an individual’s test score against norms derived from small samples}}, journal={The Clinical Neuropsychologist}, year={1998}, volume={12}, number={4}, pages={482--486}, doi={10.1076/clin.12.4.482.7241}}@article{crawford2009percentile, author={Crawford, John R. and Garthwaite, Paul H. and Slick, Daniel J.}, title={{On percentile norms in neuropsychology: Proposed reporting standards and methods for quantifying the uncertainty over the percentile ranks of test scores}}, journal={The Clinical Neuropsychologist}, year={2009}, volume={23}, number={7}, pages={1173--1195}, doi={10.1080/13854040902795018}}@article{harvill1991standard, author={Harvill, Leo M.}, title={{Standard error of measurement}}, journal={Educational Measurement: Issues and Practice}, year={1991}, volume={10}, number={2}, pages={33--41}, doi={10.1111/j.1745-3992.1991.tb00195.x}}@article{micceri1989unicorn, author={Micceri, Theodore}, title={{The unicorn, the normal curve, and other improbable creatures}}, journal={Psychological Bulletin}, year={1989}, volume={105}, number={1}, pages={156--166}, doi={10.1037/0033-2909.105.1.156}}@article{oosterhuis2017standard, author={Oosterhuis, Hannah E. M. and van der Ark, L. Andries and Sijtsma, Klaas}, title={{Standard errors and confidence intervals of norm statistics for educational and psychological tests}}, journal={Psychometrika}, year={2017}, volume={82}, number={3}, pages={559--588}, doi={10.1007/s11336-016-9535-8}}