Zgoda komisji bioetycznej – kiedy i jak ją opisać

Opracowanie merytoryczne: Konrad Hryniewicz · Opublikowano: 25 października 2026

W skrócie: Zgoda komisji bioetycznej to pozytywna ocena planu badania przez niezależną komisję, uzyskana przed zbieraniem danych. Czy jest potrzebna, zależy od rodzaju badania, przepisów i regulaminu uczelni. W metodzie podaj nazwę komisji oraz numer i datę opinii.

Co to jest zgoda komisji bioetycznej?

Zgoda komisji bioetycznej (opinia lub uchwała komisji; ang. ethics approval) to pozytywna ocena planu badania przez niezależną komisję, wydana przed rozpoczęciem zbierania danych. Komisja sprawdza m.in., czy ryzyko dla uczestników jest uzasadnione, czy zgoda na udział jest dobrowolna i świadoma oraz czy dane będą chronione. Deklaracja Helsińska wymaga, by protokół trafił do właściwej komisji i został przez nią zatwierdzony przed rozpoczęciem badania (World Medical Association, 2025).

Kiedy jest potrzebna?

To zależy od rodzaju badania, przepisów i regulaminu uczelni, więc poniższe punkty są orientacyjne i nie są poradą prawną. Według wytycznych NCN eksperyment medyczny wymaga pozytywnej opinii niezależnej komisji bioetycznej, a w innych badaniach z udziałem ludzi badacz uzyskuje zgodę odpowiedniej komisji przed rozpoczęciem prac (Narodowe Centrum Nauki, 2023). Ocena jest szczególnie prawdopodobna, gdy badanie:

obejmuje interwencję, np. trening albo terapię;
dotyczy osób niepełnoletnich albo innych grup wymagających szczególnej ochrony;
zbiera dane o zdrowiu lub inne dane wrażliwe;
wprowadza uczestników w błąd co do celu badania.

Zasady, np. dla anonimowych ankiet, mogą się różnić między uczelniami. Sprawdź regulamin swojej uczelni i zapytaj promotora, zanim zaczniesz rekrutację.

Co przygotować

wniosek z celem, pytaniami badawczymi i opisem procedury;
narzędzia: kwestionariusze, scenariusz wywiadu, materiały eksperymentalne;
informację dla uczestnika i formularz świadomej zgody;
opis ryzyka i sposobów jego zmniejszania, w tym tekst debriefingu, jeśli ukrywasz cel badania;
opis ochrony danych: kto ma do nich dostęp, jak długo będą przechowywane i czy zostaną zanonimizowane;
kryteria włączenia i wyłączenia oraz sposób rekrutacji.

Jak opisać w pracy

Standard JARS wymienia zgodę komisji etycznej wśród informacji o procedurze badania (American Psychological Association, 2024). Podaj pełną nazwę komisji oraz numer i datę opinii.

Badanie uzyskało pozytywną opinię Komisji Etyki Badań Naukowych [nazwa jednostki] (uchwała nr [numer] z dnia [data]). Przed udziałem w badaniu wszyscy uczestnicy wyrazili świadomą zgodę.

Na co uważać

Zgody nie uzyskuje się wstecz. Wniosek składa się przed zebraniem danych, a nie po nim.
Zmiany protokołu zgłaszaj. Według Deklaracji Helsińskiej protokołu nie wolno zmieniać bez rozpatrzenia i zgody komisji (World Medical Association, 2025).
Zgoda komisji nie zastępuje zgody uczestników ani obowiązków wynikających z RODO.
W badaniu interwencyjnym sprawdź też, czy potrzebna jest rejestracja badania.

Miejsce opisu etyki w strukturze metody pokazuje wpis rozdział metodologiczny – jak go napisać.

Najczęstsze pytania

Czy do ankiety w pracy licencjackiej potrzebna jest zgoda komisji etycznej?

To zależy od regulaminu uczelni i tematu badania. Zapytaj promotora i sprawdź zasady wydziałowej komisji przed rozpoczęciem rekrutacji, bo zgody nie uzyskuje się wstecz.

Czym różni się komisja bioetyczna od komisji etycznej uczelni?

Według wytycznych NCN eksperyment medyczny wymaga opinii niezależnej komisji bioetycznej, a inne badania z udziałem ludzi – zgody odpowiedniej komisji. Która komisja jest właściwa, określają przepisy i uczelnia.

Jak zapisać zgodę komisji etycznej w metodzie pracy?

Podaj pełną nazwę komisji, numer i datę uchwały lub opinii oraz informację o świadomej zgodzie uczestników. Najczęściej umieszcza się to w opisie procedury badania.

Powiązane hasła

Poradniki, w których użyjesz tego pojęcia

Poradnik

Potrzebujesz wsparcia w analizie danych?

Wybierz ofertę dopasowaną do pracy dyplomowej albo profesjonalnego projektu naukowego.

Wyceń analizę Oferta dla studentów

Bibliografia i dalsza literatura naukowa (APA 7)

American Psychological Association. (2024). JARS–Quant Table 1: Information recommended for inclusion in manuscripts that report new data collections regardless of research design. APA Style. https://apastyle.apa.org/jars/quant-table-1.pdf ● Otwarty dostęp
Narodowe Centrum Nauki. (2023). Wytyczne dla wnioskodawców do uzupełnienia formularza dotyczącego kwestii etycznych w projekcie badawczym (Załącznik nr 1 do zarządzenia nr 33/2023 Dyrektora Narodowego Centrum Nauki z dnia 30 maja 2023 r.). https://www.ncn.gov.pl/sites/default/files/pliki/regulaminy/2023_wytyczne_dla_wnioskodawcow_kwestie_etyczne.pdf ● Otwarty dostęp
World Medical Association. (2025). World Medical Association Declaration of Helsinki. JAMA, 333(1), 71. https://doi.org/10.1001/jama.2024.21972

Cytowania BibTeX

@misc{apa2024jarsquant, author={{American Psychological Association}}, title={{JARS–Quant Table 1: Information recommended for inclusion in manuscripts that report new data collections regardless of research design}}, howpublished={APA Style}, year={2024}, url={https://apastyle.apa.org/jars/quant-table-1.pdf}}

@techreport{ncn2023kwestieetyczne, author={{Narodowe Centrum Nauki}}, title={{Wytyczne dla wnioskodawców do uzupełnienia formularza dotyczącego kwestii etycznych w projekcie badawczym (Załącznik nr 1 do zarządzenia nr 33/2023 Dyrektora Narodowego Centrum Nauki z dnia 30 maja 2023 r.)}}, year={2023}, institution={Narodowe Centrum Nauki}, url={https://www.ncn.gov.pl/sites/default/files/pliki/regulaminy/2023_wytyczne_dla_wnioskodawcow_kwestie_etyczne.pdf}}

@article{wma2025declaration, author={{World Medical Association}}, title={{World Medical Association Declaration of Helsinki}}, journal={JAMA}, year={2025}, volume={333}, number={1}, pages={71}, doi={10.1001/jama.2024.21972}}

Zgoda komisji bioetycznej – kiedy jest potrzebna i co przygotować?