Słownik metodologiczny · Projekt badania

Debriefing – jak wyjaśnić uczestnikom prawdziwy cel badania?

Debriefing kończy badanie, w którym ukryto cel albo wprowadzono uczestników w błąd. Pokazujemy, co powinien zawierać, gotowy wzór tekstu i zdanie do rozdziału metodologicznego.

Strona główna / Słownik / Debriefing

Opracowanie merytoryczne: · Opublikowano:

W skrócie: Debriefing to wyjaśnienie po badaniu: ujawnienie prawdziwego celu, tego, co było nieprawdą, i możliwości wycofania danych. Jest konieczny, gdy ukrywano cel lub wprowadzano w błąd; w ankiecie online daj mu osobną stronę na końcu.

Co to jest debriefing?

Debriefing (wyjaśnienie po badaniu, ang. debriefing) to rozmowa albo pisemny komunikat na końcu udziału w badaniu, w którym badacz ujawnia jego prawdziwy cel, wyjaśnia zastosowane procedury i dba o to, by uczestnik nie wyszedł z fałszywym przekonaniem o sobie. Jest konieczny, gdy cel ukryto albo uczestników wprowadzono w błąd, np. fałszywą informacją zwrotną o wyniku testu lub historią przykrywkową przy manipulacji eksperymentalnej. Sharpe i Faye (2009) przypominają, że debriefing pełni też funkcję edukacyjną i metodologiczną, więc warto go stosować również w badaniach bez wprowadzania w błąd.

Co powinien zawierać?

  • Prawdziwy cel badania opisany bez żargonu.
  • Co było nieprawdą i dlaczego, np. że wynik testu przydzielono losowo.
  • Możliwość wycofania danych. Uczestnik zgadzał się, nie znając celu, więc teraz decyduje ponownie. To uzupełnienie świadomej zgody.
  • Prośbę o dyskrecję wobec osób, które mogą jeszcze wziąć udział w badaniu.
  • Kontakt do badacza, a przy trudnym temacie także informację, gdzie szukać wsparcia.

W ankiecie online debriefing to osobna strona po ostatnim pytaniu, z polem „Nie zgadzam się na wykorzystanie moich odpowiedzi”. Osoby, które przerwą wypełnianie, jej nie zobaczą, więc tekst udostępnij też pod linkiem (zob. jak zrobić ankietę do pracy dyplomowej).

Wzór krótkiego debriefingu

Dziękujemy za udział w badaniu. Jego prawdziwym celem było sprawdzenie, jak informacja zwrotna o wyniku testu wpływa na nastrój i motywację. Wynik, który Pan/Pani zobaczył(a), został przydzielony losowo i nie mówi nic o Pana/Pani zdolnościach. Nie mogliśmy powiedzieć o tym wcześniej, ponieważ wiedza o celu zmieniłaby odpowiedzi. Jeśli nie chce Pan/Pani, by Pana/Pani dane zostały wykorzystane, prosimy zaznaczyć pole poniżej albo napisać do badacza do dnia [data]. Prosimy nie zdradzać celu badania osobom, które mogą w nim jeszcze wziąć udział. Kontakt: [imię i nazwisko, adres e-mail].

Jak opisać w pracy

Po zakończeniu badania każdy uczestnik otrzymał pisemny debriefing, w którym wyjaśniono prawdziwy cel badania i losowy charakter informacji zwrotnej oraz poinformowano o możliwości wycofania danych. Z tej możliwości skorzystało [n] osób; ich odpowiedzi usunięto przed analizą.

Zdanie umieść w opisie procedury w rozdziale metodologicznym, obok informacji o zgodzie komisji etycznej.

Na co uważać

  • Debriefing nie usuwa wszystkich kosztów oszustwa. Hertwig i Ortmann (2008) omawiają obawy, że wprowadzanie w błąd budzi podejrzliwość uczestników i może zniekształcać ich zachowanie. Stosuj je tylko wtedy, gdy nie ma innej drogi.
  • Zapytaj o podejrzenia przed ujawnieniem celu. Odpowiedź na pytanie „Czego według Ciebie dotyczyło badanie?” uzupełnia sprawdzenie manipulacji.

Najczęstsze pytania

Czy debriefing jest potrzebny w zwykłej ankiecie?

Obowiązkowy jest wtedy, gdy ukrywano cel lub wprowadzano w błąd. W zwykłej ankiecie wystarczy krótkie podziękowanie z opisem celu i kontaktem, co i tak warto dodać.

Co zrobić z danymi osoby, która po debriefingu chce je wycofać?

Usuń jej odpowiedzi przed analizą i podaj w pracy, ile osób skorzystało z tej możliwości. Dlatego w ankiecie warto mieć pole wycofania zgody na stronie debriefingu.

Czy debriefing można przeprowadzić dopiero po zakończeniu całego badania?

Tak, gdy natychmiastowe ujawnienie celu groziłoby jego rozpowszechnieniem. Uczestnicy muszą jednak wiedzieć, że wyjaśnienie dostaną, a odroczony debriefing trzeba im rzeczywiście dostarczyć.

Powiązane hasła

Manipulacja eksperymentalnaŚwiadoma zgoda i RODO w badaniachSprawdzenie manipulacji (manipulation check)Schemat eksperymentalnyEksperyment winietowy

Poradniki, w których użyjesz tego pojęcia

Poradnik

Rozdział metodologiczny – jak go napisać

Co napisać w każdym podrozdziale metody: hipotezy, zmienne, próba, narzędzia, procedura, etyka i plan analiz – z wzorami zdań i listą JARS.

Czytaj →Poradnik

Jak zrobić ankietę do pracy dyplomowej

12 kroków od hipotez do czystych danych: skale, pytania, zgoda, pilotaż, Google Forms czy LimeSurvey, książka kodów, harmonogram i lista kontrolna.

Czytaj →

Potrzebujesz wsparcia w analizie danych?

Wybierz ofertę dopasowaną do pracy dyplomowej albo profesjonalnego projektu naukowego.

Wyceń analizęOferta dla studentów

Bibliografia i dalsza literatura naukowa (APA 7)

  1. Hertwig, R., & Ortmann, A. (2008). Deception in experiments: Revisiting the arguments in its defense. Ethics & Behavior, 18(1), 59–92. https://doi.org/10.1080/10508420701712990 ● Otwarty dostęp
  2. Sharpe, D., & Faye, C. (2009). A second look at debriefing practices: Madness in our method? Ethics & Behavior, 19(5), 432–447. https://doi.org/10.1080/10508420903035455

Cytowania BibTeX

@article{hertwig2008deception, author={Hertwig, Ralph and Ortmann, Andreas}, title={{Deception in experiments: Revisiting the arguments in its defense}}, journal={Ethics \& Behavior}, year={2008}, volume={18}, number={1}, pages={59--92}, doi={10.1080/10508420701712990}}
@article{sharpe2009second, author={Sharpe, Donald and Faye, Cathy}, title={{A second look at debriefing practices: Madness in our method?}}, journal={Ethics \& Behavior}, year={2009}, volume={19}, number={5}, pages={432--447}, doi={10.1080/10508420903035455}}
R