Tabela analizy mediacji w stylu APA – ścieżki a, b, c′ i efekt pośredni

Opracowanie merytoryczne: Konrad Hryniewicz · Opublikowano: 9 października 2026

Kiedy używać tabeli mediacji?

Gdy hipoteza mówi, że wpływ X na Y przebiega przez zmienną pośredniczącą M — zob. analiza mediacji. W przykładzie sprawdzamy, czy łatwość korzystania zwiększa intencję zakupu dlatego, że podnosi postrzeganą użyteczność (klasyczna ścieżka modelu TAM).

Wzór tabeli mediacji w APA

Model: łatwość korzystania → użyteczność → intencja zakupu (lavaan, 5000 prób bootstrap).

Co jest w tabeli i jak ją czytać

• Efekt pośredni bez p — jego rozkład nie jest normalny, dlatego istotność ocenia się po przedziale bootstrap, a nie po teście z.
• c = c′ + ab — efekt całkowity rozkłada się na bezpośredni i pośredni; tu efekt bezpośredni jest bliski zera, więc mówimy o mediacji pełnej (ostrożnie z tym terminem).
• β — efekty standaryzowane ułatwiają porównanie; podaj, czy standaryzowano X, M i Y.
• Linia nad efektem pośrednim oddziela ścieżki od efektów złożonych.

Jak opisać tabelę w tekście pracy

W tekście nie powtarzaj wszystkich liczb z tabeli — przywołaj ją i opisz najważniejsze wyniki. Przykład dla danych z tej strony:

Diagram ścieżek modelu mediacyjnego

Diagram ścieżek to standard w psychologii, socjologii i naukach o zarządzaniu. Rysunek wygenerowano pakietem semPlot — tak jak w procedurze mediacji aplikacji SZTOS — z efektami standaryzowanymi na strzałkach.

Rysunek 1

Model mediacji: łatwość korzystania, użyteczność i intencja zakupu

Uwaga. N = 303. Na strzałkach podano współczynniki standaryzowane. Efekt pośredni β = 0.35, 95% CI dla efektu niestandaryzowanego [0.34, 0.55].

Jak przygotować tabelę: SPSS, JASP, R i Word

SPSS: makro PROCESS (model 4) — wynik zawiera ścieżki, efekt bezpośredni i pośredni z bootstrapowym CI („BootLLCI”, „BootULCI”). JASP: moduł SEM → Mediation Analysis z bootstrapem. R: lavaan (kod niżej) lub pakiet mediation.

Jak sformatować tabelę w Wordzie

1. Wstaw tabelę, a następnie w Projekt tabeli → Obramowania wybierz Bez obramowania.
2. Dodaj tylko trzy linie poziome: nad wierszem nagłówka, pod nagłówkiem i pod ostatnim wierszem (oraz krótkie linie pod nagłówkami grupującymi).
3. Nazwy wierszy wyrównaj do lewej, liczby do środka (lub do kropki dziesiętnej); w całej kolumnie zachowaj tę samą liczbę miejsc po kropce.
4. Nad tabelą wpisz numer (pogrubiony) i w nowym wierszu tytuł kursywą; pod tabelą notę zaczynającą się od Uwaga.
5. Przy długiej tabeli zaznacz wiersz nagłówka i włącz Powtórz jako wiersz nagłówka, aby pojawiał się na każdej stronie.

Pobierz wzór tabeli (.docx)

library(readxl); library(psych)
dane <- as.data.frame(read_excel("dane_ankieta_tam.xlsx"))
dane$LAT <- rowMeans(dane[, paste0("Łatwość_korzystania", 1:4)])   # łatwość korzystania
dane$UZY <- rowMeans(dane[, paste0("Użyteczność", 1:4)])           # użyteczność
dane$INT <- rowMeans(dane[, paste0("Intencja_kupna", 1:4)])        # intencja zakupu
library(lavaan)
model <- '
  UZY ~ a * LAT
  INT ~ b * UZY + cp * LAT
  ab := a * b          # efekt pośredni
  c  := cp + a * b     # efekt całkowity'
set.seed(2026)
fit <- sem(model, data = dane, se = "bootstrap", bootstrap = 5000)
parameterEstimates(fit, boot.ci.type = "perc", standardized = TRUE)

Najczęstsze błędy

• Zrzut ekranu z SPSS zamiast tabeli przepisanej w formacie APA.
• Linie pionowe i kolorowe tło — tabela APA ma wyłącznie linie poziome.
• Ocena efektu pośredniego testem Sobela zamiast przedziału bootstrap.
• Brak liczby prób bootstrap i typu przedziału w nocie.
• Wnioskowanie przyczynowe z danych przekrojowych — mediacja w badaniu jednorazowym jest modelem, a nie dowodem mechanizmu.
• Pominięcie efektu całkowitego.

Najczęstsze pytania

Jak przedstawić mediację w tabeli APA?

Podaj ścieżki a i b, efekt bezpośredni c′, całkowity c i pośredni ab z SE i 95% CI (bootstrap), najlepiej także efekty standaryzowane. W nocie opisz liczbę prób bootstrap.

Czy efekt pośredni ma wartość p?

W podejściu bootstrapowym istotność ocenia się po przedziale ufności: jeśli nie zawiera zera, efekt jest istotny. Wartość p z testu z bywa myląca.

Ile prób bootstrap?

Co najmniej 5000; PROCESS domyślnie używa 5000. Przy losowości wyników ustaw ziarno generatora.

Czy dodać diagram?

Tak, diagram ścieżek z współczynnikami bardzo ułatwia zrozumienie modelu; tabela daje dokładne liczby.

Powiązane hasła

Poradniki, w których użyjesz tego pojęcia

@book{apa2020manual, author={{American Psychological Association}}, title={Publication Manual of the American Psychological Association}, edition={7}, publisher={American Psychological Association}, address={Washington, DC}, year={2020}, doi={10.1037/0000165-000}}

@misc{apa_table_setup, author={{American Psychological Association}}, title={Table setup}, howpublished={APA Style}, url={https://apastyle.apa.org/style-grammar-guidelines/tables-figures/tables}, note={Pobrano 8 października 2026}}

@misc{apa_sample_tables, author={{American Psychological Association}}, title={Sample tables}, howpublished={APA Style}, url={https://apastyle.apa.org/style-grammar-guidelines/tables-figures/sample-tables}, note={Pobrano 9 października 2026}}

@article{appelbaum2018journal, author={Appelbaum, Mark and Cooper, Harris and Kline, Rex B. and Mayo-Wilson, Evan and Nezu, Arthur M. and Rao, Stephen M.}, title={Journal article reporting standards for quantitative research in psychology: The APA Publications and Communications Board task force report}, journal={American Psychologist}, year={2018}, volume={73}, number={1}, pages={3--25}, doi={10.1037/amp0000191}}

@article{preacher2008asymptotic, author={Preacher, Kristopher J. and Hayes, Andrew F.}, title={Asymptotic and resampling strategies for assessing and comparing indirect effects in multiple mediator models}, journal={Behavior Research Methods}, year={2008}, volume={40}, number={3}, pages={879--891}, doi={10.3758/BRM.40.3.879}}

@article{hayes2017regressionbased, author={Hayes, Andrew F. and Rockwood, Nicholas J.}, title={Regression-based statistical mediation and moderation analysis in clinical research: Observations, recommendations, and implementation}, journal={Behaviour Research and Therapy}, year={2017}, volume={98}, pages={39--57}, doi={10.1016/j.brat.2016.11.001}}