Zachowanie, którego nie widzisz
W typowej pracy z farmacji chcesz opisać coś, co dzieje się poza apteką: czy pacjent przyjmuje lek tak, jak zalecono. Widzisz tylko jego ślady: odpowiedź w ankiecie, datę wykupienia recepty, rozmowę przy okienku. Dlatego najwięcej błędów nie powstaje w testach, tylko w zdaniach mówiących, co zmierzono i u kogo.
Ten wpis pokazuje, jak to napisać. Pracujemy na jednym fikcyjnym przykładzie, a przy każdym fragmencie podajemy wersję „jak bywa napisane”, co jest w niej nie tak i poprawkę. Testy, kod i analizy pięciu typowych projektów znajdziesz w przeglądzie statystyka w pracy z farmacji. Dane, liczby i cytowane zdania z przykładu są fikcyjne. Wpis nie zawiera porad dotyczących leków. Opisujemy częste konwencje, a ostatecznie decydują wymagania uczelni i ustalenia z promotorem.
| Etap pracy | Co w farmacji często zajmuje najwięcej miejsca | Główna pułapka |
|---|---|---|
| Problem | Konkretna grupa leków i sytuacja w aptece | Ogólnik o „niskiej adherencji na świecie” |
| Pomiar | Definicja adherencji i dobór miary | Deklaracja nazwana przyjmowaniem leku |
| Dobór | Kto trafia do apteki i kto się zgadza | Wniosek o „pacjentach” z osób spotkanych przy okienku |
| Interwencja | Dokładny opis konsultacji | „Opieka farmaceutyczna” bez treści i dawki |
| Wnioski | Co można zmienić w pracy apteki | Zalecenia lekowe, których badanie nie sprawdzało |
Przykład i cel pracy
Temat (fikcyjny). Studentka farmacji bada dorosłych pacjentów, którzy wykupują leki przeciwnadciśnieniowe w sześciu aptekach ogólnodostępnych. Mierzy wiedzę o lekach (autorski test, 12 pytań, wynik 0–12) i adherencję dwiema drogami: skalą samoopisową (wynik 8–40, próg 32) oraz, u osób, które się na to zgodziły, historią realizacji recept z ostatnich 180 dni.
Jak bywa napisane: „Celem pracy jest ocena wpływu wiedzy pacjentów na stosowanie leków”.
„Wpływu” nie da się ocenić w jednorazowym pomiarze. Pacjent, który regularnie się leczy, mógł też z tego powodu dowiedzieć się więcej o lekach. „Stosowanie leków” nie mówi z kolei, czy chodzi o deklarację, wykupienie, czy przyjmowanie, a zdanie nie wskazuje grupy. Uzasadnienie problemu rozwija wpis o luce badawczej.
Pytania 1 i 2 mają charakter opisowy i nie potrzebują hipotez. Jeśli promotor ich wymaga, sformułuj hipotezę kierunkową do pytania 3; zasady wyjaśnia wpis o pytaniach badawczych i hipotezach. Budowę testu wiedzy opisuje poradnik jak zbudować test wiedzy, a jego wynik pomaga policzyć analiza ankiety wiedzy. W rozdziale o farmacji warto dopisać jedno: skąd pochodzi treść pytań i kto sprawdził ich poprawność farmaceutyczną.
Adherencja: nazwij to, co mierzysz
Hasło adherencja obejmuje kilka różnych zachowań. Vrijens i in. (2012) dzielą adherencję do leków na rozpoczęcie, realizację zalecenia i zakończenie leczenia. Każda miara obejmuje tylko fragment tej drogi (rysunek 1), więc zdanie o adherencji powinno zawierać nazwę miary.
Samoopis. Stirratt i in. (2015) piszą, że miary samoopisowe zwykle zawyżają adherencję względem innych metod i mają wysoką swoistość, a niską czułość. Porównanie z monitorami elektronicznymi nie daje jednej odpowiedzi: w przeglądzie Monnette i in. (2018) średnia różnica wyniosła 9.2 punktu procentowego, ale w poszczególnych badaniach od −66.3 do 61.5. Sam kontekst też ma znaczenie, bo pytanie zadane przy okienku sprzyja aprobacie społecznej.
Dane o realizacji recept. Mówią, ile leku pacjent mógł mieć, ale nie czy go przyjął. Liczą się też szczegóły. Hess i in. (2006) policzyli 11 miar na tych samych danych i otrzymali wartości od 63.0% do 109.7%, dlatego w metodzie podaj wzór, a nie tylko skrót. Zobacz to na jednym pacjencie z okresem 180 dni: wykupuje zapas na 90 dni w dniu 0 oraz na 60 dni w dniach 100 i 150.
| Sposób liczenia | Wynik | Komentarz |
|---|---|---|
| Suma zapasu ÷ długość okresu | 210 ÷ 180 = 1.17 | Ponad 1, bo zapas wychodzi poza okres |
| Odsetek dni pokrytych (PDC), trzy realizacje | 170 ÷ 180 = .94 | 10 dni przerwy; wcześniejszy zapas przesuwa początek kolejnego |
| PDC, gdy realizacja z dnia 100 była w innej aptece | 120 ÷ 180 = .67 | Ta sama osoba spada poniżej progu .80 |
Trzeci wiersz to problem szczególnie częsty w danych z jednej apteki: nie widzisz realizacji gdzie indziej. Napisz, skąd pochodzi historia, czy obejmuje wszystkie apteki i jak potraktowano kolejne wykupienia przed końcem zapasu. Punkt odniesienia daje EMERGE (De Geest i in., 2018), czyli wytyczne raportowania badań nad adherencją: cztery kryteria minimalne i 17 pozycji, uzupełniające listy takie jak STROBE czy CONSORT.
Licencje i skale
Jak bywa napisane: „Adherencję zbadano skalą Morisky’ego MMAS-8, która jest złotym standardem. Treść kwestionariusza znajduje się w załączniku”.
Są tu dwa problemy. Podmiot udzielający licencji podaje na swojej stronie (moriskyscale.com, sprawdzono w listopadzie 2026 r.), że użycie skal MMAS-4 i MMAS-8 wymaga jego zgody, więc bez niej nie używaj narzędzia ani nie kopiuj pozycji do załącznika. Ogólne zasady opisuje hasło licencja narzędzia badawczego. Po drugie „złoty standard” to zbyt mocne określenie: artykuł z 2008 r. o trafności predykcyjnej tej skali został wycofany, bo niezależna recenzja statystyczna uznała wyniki dotyczące czułości i swoistości za mylące (The Journal of Clinical Hypertension, 2023). Wycofanie dotyczy artykułu, a nie zakazu używania skali, ale sprawdź status publikacji, na którą się powołujesz.
Alternatywą może być inna skala z opisaną walidacją, na przykład ośmiopozycyjna Adherence Scale in Chronic Diseases o zakresie 0–32 (Buszko i in., 2016). Przed wyborem sprawdź warunki użycia, dostępną wersję językową i grupę, w której ją badano.
Układ takiego opisu rozwija wzór opisu narzędzia.
Rekrutacja w aptece: kogo naprawdę spotykasz
Jak bywa napisane: „Badaniem objęto 241 pacjentów aptek. Próba była reprezentatywna dla pacjentów leczonych z powodu nadciśnienia”.
Apteka widzi tylko tych, którzy do niej przyszli. Osoba, która regularnie wykupuje leki, bywa w niej częściej, a ta, która przerwała leczenie, nie przychodzi wcale. To odmiana błędu selekcji podobna do błędu długości. Na rysunku 2 symulujemy 20 000 pacjentów, spośród których 14.9% przerwało leczenie, a szansa wizyty rośnie wraz z regularnością wykupywania. Wśród wszystkich średni odsetek dni z zapasem wynosi .62, a 27.0% osób osiąga co najmniej .80. Wśród spotkanych w ciągu czterech tygodni średnia wynosi .73, a próg osiąga 38.5%. Osób, które przerwały leczenie, jest w tej grupie 0.2%.
Do tego dochodzą odmowy, zapewne częstsze u osób mających trudności z leczeniem lub w pośpiechu oraz wygodny dobór samych aptek. Nazwij to wprost i pokaż przepływ liczb, najlepiej jak we wpisie o diagramie przepływu:
Pacjenci z tej samej apteki mogą być do siebie podobni, zwłaszcza gdy porównujesz apteki lub programy. Jak potraktować takie skupienia, pokazuje wspomniany przegląd analiz w projekcie o porównaniu aptek.
Wyniki: deklaracja to jeszcze nie przyjmowanie leku
Jak bywa napisane: „Większość pacjentów (65.6%) stosuje leki prawidłowo. Wiedza istotnie poprawia adherencję (p = .001)”.
Odsetek opisuje wynik skali, a nie sposób przyjmowania. „Prawidłowo” to ocena kliniczna, której badanie nie zawiera, a „poprawia” sugeruje przyczynę. Brakuje też wielkości związku i przedziału ufności dla odsetka. Podgrupę z historią realizacji opisz osobno, bo zwykle nie jest to przypadkowa część próby. W przykładzie deklarowało przestrzeganie zaleceń 70.2% osób w podgrupie i 61.4% poza nią.
Niezgodność nie jest dowodem kłamstwa pacjentów. Osoby z 39 czerwonych punktów na rysunku 3 mogły wykupywać leki gdzie indziej, a dane o realizacji też nie widzą przyjęcia dawki. Opisz to jako różnicę dwóch miar. Zgodność kategorii opisuje kappa Cohena.
Opieka farmaceutyczna jako interwencja
Allemann i in. (2014) przytaczają definicję PCNE: to wkład farmaceuty w opiekę nad osobami, służący optymalizacji stosowania leków i poprawie wyników zdrowotnych. Taka definicja nie mówi jednak, co dokładnie zrobiono w Twoim badaniu.
Jak bywa napisane: „Opieka farmaceutyczna poprawiła adherencję o 14.3 punktu procentowego (64.3% vs 78.6%, p = .039), co potwierdza jej skuteczność”.
Liczby pochodzą z fikcyjnej, jednej grupy 56 osób mierzonych przed konsultacją i po niej. Bez grupy porównawczej nie wiadomo, co stałoby się bez konsultacji: pacjenci mogli odpowiadać życzliwiej osobie, która się nimi zajęła, a tych z początkowo słabszym wynikiem dotyczy też regresja do średniej. „Opieka farmaceutyczna” to tu jedna rozmowa, a wynik to deklaracja. PaCIR (Clay i in., 2019), lista dziewięciu elementów raportowania interwencji farmaceuty, ma uzupełniać ogólne wytyczne i pomaga uporządkować ten opis.
Więcej o tym schemacie i dopuszczalnych wnioskach piszemy we wpisach o badaniu przed i po oraz ewaluacji programu w jednej placówce.
Nazwy leków, zgody i poufność
Jak bywa napisane: „Pacjenci najczęściej przyjmowali [nazwa handlowa] i tabletki na ciśnienie”.
Pacjent zna nazwę z opakowania, ale w pracy podaj nazwę międzynarodową substancji, np. amlodypina czy ramipryl, oraz grupę leków według przyjętej klasyfikacji, na przykład ATC. Nazwy handlowe pojawiają się najwyżej w narzędziu, jeśli ułatwiają odpowiedź; wtedy dopisz, jak przyporządkowano je do substancji i kto to sprawdził. Dawek nie komentuj jako poprawnych lub niepoprawnych, jeśli badanie tego nie obejmowało.
Dane o lekach mogą ujawniać stan zdrowia. Oprócz sprawdzenia, czy potrzebna jest opinia komisji bioetycznej, uzgodnij z kierownikiem apteki dostęp do pacjentów i danych. Osobno zapytaj pacjenta o zgodę na użycie historii realizacji (zob. świadoma zgoda i RODO). Szczegóły zależą od uczelni i podmiotu, więc ustal je przed zbieraniem danych. Jeśli pracujesz w badanej aptece, pacjenci mogą Cię znać, a Ty możesz mieć wgląd w ich dane z racji pracy. W małej aptece nawet rok i rzadki lek mogą wskazać osobę; podawaj dane zbiorczo, a nazwy apteki nie zamieszczaj (podobny problem opisuje wpis o ankiecie w jednym szpitalu).
Dyskusja i wnioski dla apteki
Jak bywa napisane: „Wyniki dowodzą, że pacjenci nie stosują się do zaleceń, dlatego farmaceuci powinni obowiązkowo prowadzić konsultacje, a pacjenci powinni przyjmować leki regularnie”.
Ostatnia część jest banałem, środkowa nie wynika z badania, a „dowodzą” nie pasuje do przekroju z sześciu aptek. Dyskusję porównującą wyniki z literaturą zawsze zawęź do tej samej miary: odsetek ze skali i PDC to różne wielkości. Układ rozdziału rozwija wpis o dyskusji wyników, a siłę zaleceń poradnik o wnioskach i rekomendacjach.
Te zastrzeżenia zbierz w jednym miejscu; zobacz jak opisać ograniczenia. Cały przykład, razem z liczbami, cytowanymi zdaniami i aptekami, jest fikcyjny; prawdziwe są wyłącznie publikacje wymienione w źródłach.
Najczęstsze błędy
- „Adherencja” bez nazwy miary. Deklaracja, wykupienie i przyjęcie dawki to trzy różne rzeczy.
- Skrót PDC bez wzoru. Nie wiadomo, jaki okres przyjęto i co z nakładającymi się zapasami.
- Historia z jednej apteki traktowana jak pełna. Realizacje gdzie indziej obniżają wynik.
- Próba przy okienku nazwana reprezentatywną. Brakuje osób, które przerwały leczenie.
- Kopia chronionej skali w załączniku. Najpierw sprawdź licencję.
- „Opieka farmaceutyczna” bez opisu. Czytelnik nie wie, co zrobiono i jak długo.
- Wynik przed–po nazwany skutecznością. Brak grupy porównawczej ogranicza wniosek.
- Nazwy handlowe i oceny dawek. W pracy używaj nazw międzynarodowych i trzymaj się zakresu badania.
Bibliografia oprogramowania
Spójność fikcyjnych wyników oraz symulację doboru przy okienku przygotowano w R 4.5.3; rysunki powstały w pakietach ggplot2 i svglite.
- R: R Core Team. (2026). R: A language and environment for statistical computing (Version 4.5.3) [Computer software]. R Foundation for Statistical Computing. https://www.R-project.org/
- ggplot2 (wersja 4.0.2): Wickham, H. (2016). ggplot2: Elegant graphics for data analysis. Springer. https://ggplot2.tidyverse.org
- svglite (wersja 2.2.2): Wickham, H., Henry, L., Pedersen, T. L., Luciani, T. J., Decorde, M., & Lise, V. (2025). svglite: An ‘SVG’ graphics device [R package]. https://doi.org/10.32614/CRAN.package.svglite
Przed oddaniem pracy sprawdź…
- Czy cel i tytuł nazywają miarę (deklaracja, realizacja recept), a nie ogólne „stosowanie leków”?
- Czy każdy wskaźnik adherencji ma definicję, okres i wzór, a skala zgodę na użycie?
- Czy sprawdzono, czy publikacja o właściwościach skali nie została wycofana?
- Czy podano liczbę aptek, sposób ich wyboru oraz przepływ od zaproszonych do analizowanych?
- Czy zaznaczono, że do próby nie trafiły osoby niewykupujące leku?
- Czy podgrupa z historią realizacji została porównana z resztą próby?
- Czy interwencję opisano tak, aby dało się ją powtórzyć, i podano, kto zbierał dane?
- Czy leki podano według nazw międzynarodowych, a wnioski nie zawierają zaleceń lekowych?
- Czy wymagania uczelni i ustalenia z promotorem zostały sprawdzone przed oddaniem?
Inne wpisy tej serii
Pełną listę kierunków otwiera wpis główny serii. Najbliżej farmacji są prace z pielęgniarstwa oraz z dietetyki i zdrowia publicznego.
Najczęstsze pytania
Czy skalę MMAS-8 można wykorzystać w pracy magisterskiej z farmacji?
Tylko po uzyskaniu zgody podmiotu udzielającego licencji, który na swojej stronie informuje o takim wymogu. Pozycji skali nie kopiuj do pracy. Pamiętaj też, że artykuł z 2008 r. o trafności predykcyjnej tej skali został wycofany w 2023 r., więc nie powołuj się na niego jako na potwierdzenie jej właściwości.
Czy dane o wykupieniu recept pokazują, że pacjent przyjmuje lek?
Nie. Pokazują, że miał możliwość go przyjąć, bo w danym okresie dysponował wykupionym zapasem. W pracy nazwij wskaźnik precyzyjnie, na przykład odsetkiem dni pokrytych wykupionym lekiem, podaj wzór i napisz, czy dane obejmują realizacje w innych aptekach.
Czy mogę rekrutować pacjentów do badania przy okienku w aptece?
Często jest to jedyna wykonalna droga, ale taka próba nie obejmuje osób, które nie wykupiły leku albo przerwały leczenie. Opisz sposób zapraszania, liczbę odmów i ograniczenie uogólniania. Nie nazywaj takiej próby reprezentatywną dla wszystkich leczonych.
Czy w pracy z farmacji podawać nazwy handlowe leków?
W tekście pracy zwykle stosuj nazwy międzynarodowe i grupy leków. Nazwa handlowa może ułatwić pacjentowi odpowiedź w ankiecie, ale wtedy opisz, jak przyporządkowano ją do substancji. Zapytaj też promotora o zwyczaj przyjęty na Twojej uczelni.
Czy mogę prowadzić badanie w aptece, w której pracuję?
Może to być wykonalne, ale opisz tę zależność w metodzie. Pacjenci mogą odpowiadać życzliwiej znajomej osobie, a Ty masz dostęp do danych z racji pracy. Uzgodnij z kierownikiem i właściwą komisją, kto zaprasza do badania, kto zbiera dane i jakie zgody są potrzebne.
Powiązane hasła
Przeczytaj też
Statystyka w pracy z farmacji
Wiedza o lekach, adherencja, konsultacja farmaceutyczna przed i po, porównanie aptek i samoleczenie: testy, wielkość efektu, APA i kod R.
Czytaj →PoradnikJak zbudować test wiedzy krok po kroku
Cel, tabela specyfikacji, liczba pytań a KR-20, format, „nie wiem”, eksperci i pilotaż z analizą pozycji w R – od pomysłu do opisu narzędzia w pracy.
Czytaj →PoradnikAnkieta wiedzy – analiza krok po kroku
Punktacja z „nie wiem”, poziomy wiedzy, KR-20, analiza pozycji, testy rangowe i źródła wiedzy – na danych do pobrania, z kodem R i opisem APA.
Czytaj →PoradnikBadanie przed i po – opis metody i wnioski
Gotowy podrozdział „Metoda” dla jednej grupy i grupy nierandomizowanej, symulacja regresji do średniej i zdania, które wolno napisać we wnioskach.
Czytaj →PoradnikEwaluacja programu w jednej placówce – opis metody
Gotowy podrozdział „Metoda”: autor jako prowadzący, wierność realizacji, grupa porównawcza i dozwolone wnioski, z kodem R.
Czytaj →Piszesz pracę z farmacji?
Pomożemy opisać pomiar adherencji i rekrutację w aptece, dobrać analizę, sprawdzić obliczenia w R lub SPSS i ułożyć wnioski adekwatne do wyników – tak, żebyś umiał(a) samodzielnie je obronić.
Oferta dla studentówWyceń analizęBibliografia i dalsza literatura naukowa (APA 7)
- Allemann, S. S., van Mil, J. W. F., Botermann, L., Berger, K., Griese, N., & Hersberger, K. E. (2014). Pharmaceutical care: The PCNE definition 2013. International Journal of Clinical Pharmacy, 36(3), 544–555. https://doi.org/10.1007/s11096-014-9933-x
- Buszko, K., Obońska, K., Michalski, P., Kosobucka, A., Jurek, A., Wawrzyniak, M., Stolarek, W., Pietrzykowski, Ł., Andruszkiewicz, A., & Kubica, A. (2016). The Adherence Scale in Chronic Diseases (ASCD). The power of knowledge: The key to successful patient — health care provider cooperation. Medical Research Journal, 1(1), 37–42. https://doi.org/10.5603/mrj.2016.0006 ● Otwarty dostęp
- Clay, P. G., Burns, A. L., Isetts, B. J., Hirsch, J. D., Kliethermes, M. A., & Planas, L. G. (2019). PaCIR: A tool to enhance pharmacist patient care intervention reporting. Journal of the American Pharmacists Association, 59(5), 615–623. https://doi.org/10.1016/j.japh.2019.07.008
- De Geest, S., Zullig, L. L., Dunbar-Jacob, J., Helmy, R., Hughes, D. A., Wilson, I. B., & Vrijens, B. (2018). ESPACOMP Medication Adherence Reporting Guideline (EMERGE). Annals of Internal Medicine, 169(1), 30–35. https://doi.org/10.7326/m18-0543 ● Otwarty dostęp: pełny tekst
- Hess, L. M., Raebel, M. A., Conner, D. A., & Malone, D. C. (2006). Measurement of adherence in pharmacy administrative databases: A proposal for standard definitions and preferred measures. Annals of Pharmacotherapy, 40(7–8), 1280–1288. https://doi.org/10.1345/aph.1h018
- Monnette, A., Zhang, Y., Shao, H., & Shi, L. (2018). Concordance of adherence measurement using self-reported adherence questionnaires and medication monitoring devices: An updated review. PharmacoEconomics, 36(1), 17–27. https://doi.org/10.1007/s40273-017-0570-9
- Stirratt, M. J., Dunbar-Jacob, J., Crane, H. M., Simoni, J. M., Czajkowski, S., Hilliard, M. E., Aikens, J. E., Hunter, C. M., Velligan, D. I., Huntley, K., Ogedegbe, G., Rand, C. S., Schron, E., & Nilsen, W. J. (2015). Self-report measures of medication adherence behavior: Recommendations on optimal use. Translational Behavioral Medicine, 5(4), 470–482. https://doi.org/10.1007/s13142-015-0315-2
- The Journal of Clinical Hypertension. (2023). Retraction statement: Predictive validity of a medication adherence measure in an outpatient setting. The Journal of Clinical Hypertension, 25(9), 889. https://doi.org/10.1111/jch.14718 ● Otwarty dostęp
- Vrijens, B., De Geest, S., Hughes, D. A., Kardas, P., Demonceau, J., Ruppar, T., Dobbels, F., Fargher, E., Morrison, V., Lewek, P., Matyjaszczyk, M., Mshelia, C., Clyne, W., Aronson, J. K., Urquhart, J., & ABC Project Team. (2012). A new taxonomy for describing and defining adherence to medications. British Journal of Clinical Pharmacology, 73(5), 691–705. https://doi.org/10.1111/j.1365-2125.2012.04167.x ● Otwarty dostęp
Cytowania BibTeX
@article{allemann2014pharmaceutical, author={Allemann, Samuel S. and van Mil, J. W. Foppe and Botermann, Lea and Berger, Karin and Griese, Nina and Hersberger, Kurt E.}, title={{Pharmaceutical care: The PCNE definition 2013}}, journal={International Journal of Clinical Pharmacy}, year={2014}, volume={36}, number={3}, pages={544--555}, doi={10.1007/s11096-014-9933-x}}@article{buszko2016adherence, author={Buszko, Katarzyna and Obońska, Karolina and Michalski, Piotr and Kosobucka, Agata and Jurek, Aleksandra and Wawrzyniak, Marzena and Stolarek, Wioleta and Pietrzykowski, Łukasz and Andruszkiewicz, Anna and Kubica, Aldona}, title={{The Adherence Scale in Chronic Diseases (ASCD). The power of knowledge: The key to successful patient — health care provider cooperation}}, journal={Medical Research Journal}, year={2016}, volume={1}, number={1}, pages={37--42}, doi={10.5603/mrj.2016.0006}}@article{clay2019pacir, author={Clay, Patrick G. and Burns, Anne L. and Isetts, Brian J. and Hirsch, Jan D. and Kliethermes, Mary A. and Planas, Lourdes G.}, title={{PaCIR: A tool to enhance pharmacist patient care intervention reporting}}, journal={Journal of the American Pharmacists Association}, year={2019}, volume={59}, number={5}, pages={615--623}, doi={10.1016/j.japh.2019.07.008}}@article{degeest2018espacomp, author={De Geest, Sabina and Zullig, Leah L. and Dunbar-Jacob, Jacqueline and Helmy, Remon and Hughes, Dyfrig A. and Wilson, Ira B. and Vrijens, Bernard}, title={{ESPACOMP Medication Adherence Reporting Guideline (EMERGE)}}, journal={Annals of Internal Medicine}, year={2018}, volume={169}, number={1}, pages={30--35}, doi={10.7326/m18-0543}}@article{hess2006measurement, author={Hess, Lisa M. and Raebel, Marsha A. and Conner, Douglas A. and Malone, Daniel C.}, title={{Measurement of adherence in pharmacy administrative databases: A proposal for standard definitions and preferred measures}}, journal={Annals of Pharmacotherapy}, year={2006}, volume={40}, number={7–8}, pages={1280--1288}, doi={10.1345/aph.1h018}}@article{monnette2018concordance, author={Monnette, Alisha and Zhang, Yichen and Shao, Hui and Shi, Lizheng}, title={{Concordance of adherence measurement using self-reported adherence questionnaires and medication monitoring devices: An updated review}}, journal={PharmacoEconomics}, year={2018}, volume={36}, number={1}, pages={17--27}, doi={10.1007/s40273-017-0570-9}}@article{stirratt2015self, author={Stirratt, Michael J. and Dunbar-Jacob, Jacqueline and Crane, Heidi M. and Simoni, Jane M. and Czajkowski, Susan and Hilliard, Marisa E. and Aikens, James E. and Hunter, Christine M. and Velligan, Dawn I. and Huntley, Kristen and Ogedegbe, Gbenga and Rand, Cynthia S. and Schron, Eleanor and Nilsen, Wendy J.}, title={{Self-report measures of medication adherence behavior: Recommendations on optimal use}}, journal={Translational Behavioral Medicine}, year={2015}, volume={5}, number={4}, pages={470--482}, doi={10.1007/s13142-015-0315-2}}@article{jch2023retraction, author={{The Journal of Clinical Hypertension}}, title={{Retraction statement: Predictive validity of a medication adherence measure in an outpatient setting}}, journal={The Journal of Clinical Hypertension}, year={2023}, volume={25}, number={9}, pages={889}, doi={10.1111/jch.14718}}@article{vrijens2012new, author={Vrijens, Bernard and De Geest, Sabina and Hughes, Dyfrig A. and Kardas, Przemyslaw and Demonceau, Jenny and Ruppar, Todd and Dobbels, Fabienne and Fargher, Emily and Morrison, Valerie and Lewek, Pawel and Matyjaszczyk, Michal and Mshelia, Comfort and Clyne, Wendy and Aronson, Jeffrey K. and Urquhart, J. and {ABC Project Team}}, title={{A new taxonomy for describing and defining adherence to medications}}, journal={British Journal of Clinical Pharmacology}, year={2012}, volume={73}, number={5}, pages={691--705}, doi={10.1111/j.1365-2125.2012.04167.x}}