Jak wybrać czasopismo naukowe i rozpoznać czasopismo drapieżne

Autor: Konrad Hryniewicz · Opublikowano: 26 października 2026

Wybór czasopisma to decyzja badawcza, nie formalność

Większość autorów wybiera czasopismo na końcu: tekst jest gotowy, więc trzeba go „gdzieś wysłać”. To kosztowna kolejność. Czasopismo decyduje o tym, kto przeczyta artykuł, jakich standardów raportowania wymaga redakcja, ile słów masz na metodę, czy musisz udostępnić dane i kod, ile zapłacisz i jak długo poczekasz na decyzję. Doktorant, który ma przed obroną zebrać cykl publikacji, odczuwa każdy z tych czynników podwójnie: kilka miesięcy straconych na odrzucenie redakcyjne potrafi przesunąć cały harmonogram (o planowaniu części empirycznej piszemy w poradniku analiza statystyczna w doktoracie, a o spójności analiz w kilku artykułach – we wpisie doktorat z cyklu artykułów).

Ten poradnik ma dwie części. W pierwszej pokazujemy, jak zbudować krótką listę czasopism dopasowanych do artykułu i w jakiej kolejności do nich pisać – z symulacją, która liczy, ile miesięcy kosztuje strategia „najpierw najlepsze”. W drugiej opisujemy czasopisma drapieżne: czym są według organizacji zajmujących się etyką publikacji, jakie sygnały je zdradzają, jak korzystać z narzędzi takich jak Think. Check. Submit. i DOAJ oraz co zrobić, jeśli tekst już trafił w niewłaściwe miejsce. Nie podajemy list „czarnych” czasopism ani wydawców – takie listy szybko się dezaktualizują, a ocena konkretnego tytułu powinna wynikać z tego, co sam(a) sprawdzisz.

Sześć kryteriów dopasowania czasopisma

Zanim zaczniesz porównywać wskaźniki, odpowiedz na pytanie, do kogo mówi Twój artykuł. Tekst o walidacji skali w populacji klinicznej ma innych czytelników niż tekst o tym samym narzędziu w badaniach organizacyjnych. Dopiero gdy wiesz, kogo chcesz przekonać, sprawdzaj kolejne kryteria.

Zakres, odbiorcy i typ artykułu

Najczęstszą przyczyną szybkiego odrzucenia jest niedopasowanie tematu, a nie słaba metoda. Przejrzyj spisy treści z ostatnich numerów i sprawdź, czy znalazłbyś(-łabyś) w nich swój tekst. Dobrą wskazówką jest Twoja własna bibliografia: jeśli kilka kluczowych prac ukazało się w tym samym czasopiśmie, redakcja zna tę dyskusję i ma recenzentów, którzy ją rozumieją. Sprawdź też, czy czasopismo publikuje Twój typ tekstu – nie każde przyjmuje protokoły, przeglądy zakresu, replikacje czy wyniki zerowe.

Wymagania raportowania

Instrukcja dla autorów to nie formalność do przeczytania przed wysłaniem. Określa limit słów, liczbę tabel i rysunków, format abstraktu, wymagane wytyczne raportowania, deklaracje dotyczące danych i konfliktu interesów. Jeśli czasopismo wymaga listy kontrolnej CONSORT, STROBE albo PRISMA, przygotuj ją od razu (o wytycznych dla badań medycznych piszemy w poradniku statystyka w publikacji medycznej, a o standardach APA – w tekście wytyczne APA i JARS-Quant). Coraz więcej czasopism prosi też o udostępnienie danych i kodu – wtedy przyda się pakiet replikacyjny i plan materiałów uzupełniających. Jak przygotować abstrakt pod wymagania czasopisma, pokazujemy we wpisie abstrakt strukturalny i IMRAD.

Czas, model dostępu i koszty

Deklaracje typu „średni czas do pierwszej decyzji: 30 dni” warto zweryfikować na kilku opublikowanych artykułach, w których podano daty przyjęcia i akceptacji. Zasady COPE, DOAJ, OASPA i WAME wymagają, by deklarowane czasy recenzji były poparte danymi z przyjętych artykułów (Committee on Publication Ethics i in., 2022). Model dostępu ma znaczenie z dwóch powodów: grantodawca lub uczelnia mogą wymagać otwartego dostępu, a opłaty za publikację w otwartym dostępie bywają wysokie. Sprawdź, czy Twoja uczelnia ma umowę z wydawcą, która pokrywa opłatę, i czy możesz udostępnić wersję autorską w repozytorium; szczegóły opisujemy w poradniku preprint, open access i ORCID.

Indeksowanie i wskaźniki

Ocena dorobku w szkołach doktorskich i przy awansach często opiera się na wykazach czasopism i bazach bibliograficznych. Zasady zmieniają się w czasie, dlatego sprawdzaj je w aktualnych dokumentach swojej uczelni i w oficjalnych komunikatach, a nie w nieformalnych zestawieniach. Wskaźniki cytowań na poziomie czasopisma mówią coś o czasopiśmie, ale niewiele o pojedynczym artykule. Deklaracja DORA zaleca, by wskaźników takich jak Journal Impact Factor nie używać jako zastępczej miary jakości pojedynczych artykułów ani dorobku konkretnej osoby (San Francisco Declaration on Research Assessment, 2012). Traktuj więc wskaźnik jako jedno z kryteriów, a nie jedyne.

Jak zbudować krótką listę trzech–pięciu czasopism

1. Zacznij od bibliografii. Wypisz czasopisma, w których ukazały się najważniejsze prace cytowane w Twoim artykule, i te, w których publikują autorzy, z którymi prowadzisz dyskusję.
2. Sprawdź zakres i typy artykułów. Odrzuć tytuły, które nie publikują Twojego typu tekstu albo metody.
3. Przejdź listę kontrolną wiarygodności (sekcje niżej). Czasopismo, które nie przechodzi tego etapu, nie trafia do porównania, nawet jeśli wygląda atrakcyjnie.
4. Porównaj dopasowanie. Oceń kandydatów według kryteriów z tabeli powyżej. Arkusz z wagami znajdziesz w liście kontrolnej na końcu.
5. Ustal kolejność i plan B. Zdecyduj, do którego czasopisma piszesz najpierw i co zrobisz po odrzuceniu – zanim wyślesz tekst, a nie po decyzji redakcji.
6. Uzgodnij listę ze współautorami. Wszyscy autorzy powinni znać i zaakceptować wybór czasopisma. U doktorantów naturalnym partnerem tej rozmowy jest promotor.

Artykuł wysyłasz do jednego czasopisma naraz; czasopisma zwykle wymagają oświadczenia, że tekst nie jest rozpatrywany gdzie indziej. Jeżeli nie masz pewności, czy temat mieści się w zakresie, napisz krótkie zapytanie do redakcji przed wysłaniem (wzór jest niżej). Wiele redakcji odpowiada na takie pytania, a odpowiedź oszczędza kilka tygodni.

Kolejność zgłoszeń: ile kosztuje strategia „najpierw najlepsze”

Popularna rada brzmi: zacznij od najbardziej prestiżowego czasopisma, bo „nic nie tracisz”. Tracisz czas. Żeby to pokazać, policzyliśmy w R prostą symulację. Przyjęliśmy cztery poziomy czasopism, od A (najbardziej wymagające) do D. Każde odrzuca część tekstów bez recenzji (decyzja po około pół miesiąca), a z tekstów skierowanych do recenzji przyjmuje pewien odsetek. Po każdym odrzuceniu autor potrzebuje pół miesiąca na dostosowanie tekstu do kolejnego czasopisma. Parametry są założeniami do ilustracji, nie danymi o konkretnych tytułach; Twoje liczby będą inne, ale mechanizm jest ten sam.

Dla każdej z trzech strategii zasymulowaliśmy los 10 000 rękopisów. Wyniki zestawia tabela, a rysunek pokazuje, jaki odsetek tekstów jest przyjęty po danej liczbie miesięcy od pierwszego wysłania.

Co z tego wynika? Start od czasopisma A dał 11.6% szans na publikację w A i 35.7% na publikację w A lub B, ale mediana czasu do przyjęcia wzrosła z 5.9 do 7.4 miesiąca, a co czwarty przyjęty tekst czekał dłużej niż 9.6 miesiąca. Po 12 miesiącach przyjętych było 80.4% tekstów, wobec 84.6% przy starcie od B. Krótka lista (C → D) dała najszybsze decyzje (mediana 4.5 miesiąca), ale najmniej tekstów przyjętych ogółem, bo po dwóch odrzuceniach autor zostaje bez planu.

Wnioski dla praktyki:

• Strategia „najpierw najlepsze” ma sens, gdy masz czas i realną szansę w czasopiśmie A – na przykład gdy wynik jest nowy, a próba duża. Jeśli artykuł musi być przyjęty przed terminem złożenia rozprawy, licz miesiące wstecz od tego terminu.
• Odrzucenie bez recenzji jest tanie, odrzucenie po recenzji – drogie. W naszej symulacji odrzucenie redakcyjne kosztuje około miesiąca, a odrzucenie po recenzji kilka miesięcy. Dlatego realistyczna ocena dopasowania tematu ma większe znaczenie niż prestiż.
• Miej plan B przed wysłaniem. Lista trzech–czterech czasopism, dla których wiesz, co trzeba zmienić w tekście (limit słów, format abstraktu, styl bibliografii), skraca przerwy między zgłoszeniami.
• Wykorzystaj recenzje. Odrzucenie po recenzji daje uwagi, które poprawiają tekst przed kolejnym zgłoszeniem. Najczęstsze zarzuty do statystyki zebraliśmy w tekście zarzuty recenzentów do statystyki, a wzory odpowiedzi – w poradniku odpowiedź recenzentom.

Czym jest czasopismo drapieżne

Nie każde słabe czasopismo jest drapieżne i nie każde czasopismo z opłatą za publikację jest podejrzane. COPE opisuje drapieżne wydawanie jako systematyczne, nastawione wyłącznie na zysk publikowanie treści rzekomo naukowych w sposób zwodniczy lub oszukańczy, bez dbałości o kontrolę jakości (COPE Council, 2019). Kluczowe jest słowo „zwodniczy”: takie czasopismo obiecuje usługi – recenzję, redakcję, indeksowanie, archiwizację – których nie świadczy. Według tego samego dokumentu wspólne cechy to ukryte lub niejasne opłaty, brak rzetelnej recenzji przez specjalistów oraz gwarancja przyjęcia albo obietnica bardzo szybkiej publikacji.

Zalecenia ICMJE opisują takie podmioty podobnie: przyjmują i publikują niemal wszystkie zgłoszenia, pobierają opłaty, o których autorzy często dowiadują się dopiero po przyjęciu tekstu, deklarują recenzję, której nie prowadzą, i mogą celowo używać nazw podobnych do nazw uznanych czasopism. ICMJE podkreśla, że to autor odpowiada za ocenę rzetelności, historii, praktyk i reputacji czasopisma, do którego wysyła tekst, i zaleca unikanie cytowania artykułów z takich czasopism (International Committee of Medical Journal Editors, 2026).

Przez lata nie było jednej definicji. Przegląd zakresu z 2018 r. objął 344 publikacje o czasopismach drapieżnych; 78.44% z nich stanowiły komentarze, listy i artykuły redakcyjne, a tylko 38 – badania empiryczne, z których autorzy wyodrębnili 109 cech przypisywanych takim czasopismom (Cobey i in., 2018). Rok później badacze i wydawcy z dziesięciu krajów uzgodnili wspólną definicję w procesie trzech rund dyskusji (Grudniewicz i in., 2019). Z praktycznego punktu widzenia ważniejsza od sporów definicyjnych jest umiejętność sprawdzenia konkretnego tytułu.

Dlaczego to problem także dla Ciebie

Skala zjawiska jest duża. Na podstawie próby 613 czasopism oszacowano, że liczba artykułów w czasopismach drapieżnych wzrosła z 53 000 w 2010 r. do około 420 000 w 2014 r.; autorzy płacili średnio 178 USD za artykuł, publikowany zwykle dwa–trzy miesiące po wysłaniu (Shen i Björk, 2015). Zespół badający takie czasopisma pokazał, że publikują w nich również autorzy z zamożnych krajów, a artykuły są słabo raportowane (Moher i in., 2017). Prowokacja redakcji Science z fikcyjnym artykułem ujawniła z kolei, że w wielu czasopismach otwartego dostępu tekst przechodził przez proces redakcyjny przy niewielkiej kontroli albo bez niej (Bohannon, 2013).

Dla autora konsekwencje są konkretne: artykuł może zniknąć, gdy strona przestanie działać; może nie zostać uwzględniony w ocenie dorobku; dane z badania – często zebrane z udziałem uczestników, którzy poświęcili swój czas – trafiają tam, gdzie nikt ich nie sprawdzi. Do tego opublikowanego tekstu zwykle nie da się po prostu „przenieść” do innego czasopisma (o tym niżej).

Czego czasopismo drapieżne nie oznacza

• Otwarty dostęp nie jest sygnałem ostrzegawczym. Wiele rzetelnych czasopism publikuje w otwartym dostępie i pobiera opłaty. Liczy się przejrzystość: czy opłata jest znana przed wysłaniem tekstu i za co płacisz.
• Nowe lub małe czasopismo nie musi być podejrzane. Czasopisma towarzystw naukowych i wydawnictw uczelnianych często mają niewielki nakład i skromną stronę. Brak wysokich wskaźników to nie dowód nierzetelności.
• Szybka recenzja nie zawsze jest oszustwem, ale obietnica przyjęcia w kilka dni, przed jakąkolwiek oceną tekstu, jest sygnałem ostrzegawczym.

Sygnały ostrzegawcze: na co patrzeć

Jedno badanie porównało po sto losowo wybranych czasopism biomedycznych z trzech grup: potencjalnie drapieżnych, otwartego dostępu i subskrypcyjnych. Strony czasopism z pierwszej grupy znacznie częściej zawierały błędy ortograficzne (66% wobec 6% i 3%) oraz zniekształcone lub prawdopodobnie nieautoryzowane obrazy (63% wobec 5% i 1%). 33% promowało fałszywy wskaźnik bibliometryczny, a 73% miało członków redakcji, których związku z czasopismem nie dało się potwierdzić. Mediana opłaty wynosiła 100 USD, wobec 1865 USD w czasopismach otwartego dostępu i 3000 USD w czasopismach hybrydowych (Shamseer i in., 2017). Niska opłata nie jest więc dowodem rzetelności – bywa raczej sygnałem, że za usługę nikt nie zamierza naprawdę pracować.

Tabela łączy te obserwacje z zasadami przejrzystości COPE, DOAJ, OASPA i WAME (Committee on Publication Ethics i in., 2022) i z dokumentem COPE o drapieżnym wydawaniu (COPE Council, 2019).

Osobną odmianą problemu są strony podszywające się pod istniejące czasopisma. Zasady przejrzystości wymagają, by nazwa czasopisma była unikatowa i nie wprowadzała w błąd co do pochodzenia ani powiązań, a strona nie kopiowała cudzego wyglądu ani logo (Committee on Publication Ethics i in., 2022). Jeśli link do „czasopisma” przyszedł w e-mailu, nie wysyłaj przez niego tekstu. Wejdź na stronę czasopisma niezależnie – przez stronę wydawcy, bazę bibliograficzną albo portal ISSN – i porównaj adresy.

Narzędzia: Think. Check. Submit., DOAJ, COPE

Think. Check. Submit.

Think. Check. Submit. to lista kontrolna przygotowana przez przedstawicieli organizacji środowiska wydawniczego i bibliotecznego, m.in. COPE, DOAJ, OASPA, ISSN i STM. Ma trzy kroki: zastanów się, czy czasopismo pasuje do Twojej pracy; sprawdź je według listy; wyślij tekst tylko wtedy, gdy na większość albo wszystkie pytania odpowiedź brzmi „tak” (Think. Check. Submit., b.d.). Krok „Check” obejmuje siedem pytań:

1. Czy Ty lub Twoi współpracownicy znacie to czasopismo (czytaliście artykuły, nazwa nie myli się z innym tytułem, dane zgadzają się z portalem ISSN)?
2. Czy łatwo zidentyfikować wydawcę i się z nim skontaktować?
3. Czy czasopismo jasno opisuje rodzaj recenzji – i nie gwarantuje przyjęcia ani bardzo krótkiej recenzji?
4. Czy artykuły są indeksowane i archiwizowane w wyspecjalizowanych serwisach, z trwałymi identyfikatorami?
5. Czy wiadomo, jakie opłaty zostaną pobrane, za co i kiedy?
6. Czy na stronie są wskazówki dla autorów, w tym zasady licencji, praw autorskich i konfliktu interesów?
7. Czy wydawca należy do uznanej inicjatywy branżowej (np. COPE, DOAJ dla czasopism otwartego dostępu, OASPA)?

Lista na stronie była ostatnio aktualizowana w 2023 r. (odczyt 26 października 2026 r.). Przydaje się jako wspólny język w rozmowie z promotorem i współautorami: zamiast „to czasopismo wygląda podejrzanie” mówisz, na które pytanie nie umiesz odpowiedzieć.

DOAJ

DOAJ (Directory of Open Access Journals) indeksuje wyłącznie czasopisma otwartego dostępu i stawia im konkretne wymagania. Według przewodnika dla wnioskodawców czasopismo musi m.in. udostępniać pełne teksty bez embarga, na otwartej licencji, publikować co najmniej pięć artykułów badawczych rocznie, mieć co najmniej jeden ISSN zgodny z rekordem w portalu ISSN, jawnie podawać wszystkie opłaty (albo informację, że ich nie ma) i zapewniać recenzję każdego artykułu przez co najmniej dwóch niezależnych recenzentów, z wyjątkiem humanistyki, gdzie dopuszcza się recenzję redakcyjną. DOAJ usuwa czasopisma, które przestają spełniać kryteria, a wydawców niespełniających zasad dobrej praktyki może wykluczyć na okres do trzech lat (Directory of Open Access Journals, b.d.). Jeśli czasopismo otwartego dostępu powołuje się na DOAJ, sprawdź to w wyszukiwarce na doaj.org. Brak w DOAJ nie przesądza o nierzetelności, ale przy czasopiśmie OA warto zapytać, dlaczego go tam nie ma.

COPE i zasady przejrzystości

COPE (Committee on Publication Ethics) przygotowuje wytyczne etyki publikacyjnej dla redakcji i wydawców. Wspólnie z DOAJ, OASPA i WAME opracował zasady przejrzystości i dobrej praktyki, które obejmują 16 obszarów: od nazwy czasopisma i strony internetowej, przez archiwizację, prawa autorskie i licencje, recenzję, własność i redakcję, po opłaty i marketing bezpośredni (Committee on Publication Ethics i in., 2022). Dla autora to gotowa lista tego, co rzetelne czasopismo powinno jawnie pokazać na stronie. Członkostwo w COPE warto sprawdzić na stronie COPE, a nie na podstawie logo w stopce czasopisma.

Bazy i portal ISSN

Indeksowanie sprawdzaj w samej bazie, wyszukując czasopismo po ISSN. Portal ISSN pozwala porównać nazwę, wydawcę i numer z tym, co widzisz na stronie. Żadne narzędzie nie zastąpi jednak lektury kilku artykułów z czasopisma: jeśli metody są opisane pobieżnie, a wyniki niespójne, to wystarczająca informacja, niezależnie od deklaracji na stronie.

Zaproszenie do publikacji w e-mailu: jak je czytać

E-mail z zaproszeniem do „specjalnego numeru” albo prośbą o artykuł „w ciągu dwóch tygodni” to częsta droga do czasopism drapieżnych. COPE wymienia agresywne zabieganie o autorów wśród typowych cech drapieżnego wydawania (COPE Council, 2019). Przeczytaj taką wiadomość, zadając sobie kilka pytań:

• Czy nadawca odwołuje się do Twojej pracy konkretnie, czy tylko wkleja tytuł artykułu?
• Czy zakres czasopisma ma związek z Twoją dziedziną?
• Czy wiadomość obiecuje szybką publikację, gwarantuje przyjęcie lub zachęca „promocyjną” opłatą?
• Czy link prowadzi do domeny wydawcy, którą możesz potwierdzić niezależnie?

Jeśli zaproszenie Cię zainteresowało, nie odpowiadaj na nie bezpośrednio. Znajdź czasopismo samodzielnie i przejdź listę kontrolną. Gdy masz wątpliwości co do zakresu albo opłat, wyślij do redakcji (na adres ze strony czasopisma, nie z e-maila) krótkie zapytanie:

Rzetelna redakcja odpowie rzeczowo albo odeśle do instrukcji dla autorów. Odpowiedź, że „każdy artykuł zostanie przyjęty po wniesieniu opłaty”, rozstrzyga sprawę. Podpis z identyfikatorem ORCID ułatwia redakcji powiązanie zapytania z Twoim dorobkiem.

Tekst trafił do podejrzanego czasopisma – co dalej

Zdarza się, że wątpliwości pojawiają się dopiero po wysłaniu tekstu, na przykład gdy przychodzi akceptacja bez recenzji z fakturą. Stanowisko COPE jest tu jasne. Autor może wycofać tekst do chwili przeniesienia praw autorskich. Artykułu już opublikowanego nie można opublikować ponownie bez wycofania wcześniejszej wersji – niezależnie od tego, czy wydawca jest nierzetelny. Drapieżni wydawcy często ignorują prośby o wycofanie; jeśli rozważasz kroki prawne, COPE zaleca rozmowę z prawnikami swojej instytucji. Gdy prawa nie zostały przeniesione, nowe czasopismo może przyjąć tekst według uznania redaktora, najlepiej z notą redakcyjną wyjaśniającą sytuację (COPE Council, 2024).

1. Nie podpisuj umowy przeniesienia praw i nie płać faktury, dopóki nie ocenisz czasopisma.
2. Wyślij pisemną prośbę o wycofanie (wzór niżej) i zachowaj całą korespondencję.
3. Poinformuj współautorów i promotora; u doktorantów warto też porozmawiać z biblioteką uczelni.
4. Zgłaszając tekst do innego czasopisma, opisz sytuację redakcji w liście przewodnim. Ukrywanie wcześniejszej publikacji może zostać uznane za publikację zdublowaną.

Zdanie o braku przeniesienia praw wpisz tylko wtedy, gdy jest prawdziwe. Jeśli umowę już podpisano, nie składaj oświadczeń prawnych samodzielnie – zacznij od rozmowy w swojej instytucji.

Doktoranci: o czym porozmawiać z promotorem

W szkole doktorskiej wybór czasopisma łączy się z oceną śródokresową, harmonogramem i formą rozprawy. Dlatego dobrze jest ustalić z promotorem trzy rzeczy, zanim powstanie pierwszy rękopis:

• Jakie kryteria czasopism obowiązują w Twojej szkole doktorskiej przy ocenie dorobku i przy rozprawie w formie cyklu artykułów – według aktualnego regulaminu, a nie przekazów z drugiej ręki.
• Kolejność artykułów i czasopism: który tekst ma szansę w bardziej wymagającym czasopiśmie, a który musi zostać przyjęty szybko, bo od niego zależą kolejne.
• Zasady otwartości: czy projekt lub grant wymaga otwartego dostępu, otwartych danych albo preprintu i jak to wpływa na wybór czasopisma. Zasady open science coraz częściej są częścią wymagań grantodawców.

Jeśli recenzja wytknie problemy z analizą, dobrze mieć je wyjaśnione przed kolejnym zgłoszeniem. W ramach wsparcia dla badaczy sprawdzamy analizy i pomagamy przygotować odpowiedź na uwagi dotyczące statystyki. Odpowiedzialność za tekst i decyzję o wyborze czasopisma pozostaje przy autorach.

Najczęstsze błędy przy wyborze czasopisma

• Wybór na podstawie jednego wskaźnika. Wysoki wskaźnik nie pomoże, jeśli temat nie pasuje do zakresu – odrzucenie redakcyjne przyjdzie szybko, ale czas i tak ucieka.
• Brak planu B. Po odrzuceniu autor zaczyna szukać od nowa, a tekst leży tygodniami.
• Zaufanie deklaracjom ze strony czasopisma. Indeksowanie, członkostwa i wskaźniki sprawdzaj u źródła.
• Odpowiadanie na zaproszenie z e-maila bez niezależnego sprawdzenia czasopisma i adresu strony.
• Utożsamianie otwartego dostępu z drapieżnością – i odwrotnie: uznawanie niskiej opłaty za zaletę bez pytania, za co się płaci.
• Cytowanie artykułów z czasopism drapieżnych jako dowodów w przeglądzie literatury. Jeśli musisz się do nich odnieść, oceń metodę tak, jak oceniasz niezrecenzowany preprint, i zaznacz ograniczenia; przy sprawdzaniu bibliografii przyda się poradnik jak sprawdzić bibliografię.
• Decyzja bez współautorów. Wybór czasopisma i opłaty dotyczą wszystkich autorów; ustalcie je razem, a ewentualny konflikt interesów zgłoście zgodnie z zasadami czasopisma.

Lista kontrolna i arkusz do pobrania

Przygotowaliśmy arkusz wyboru czasopisma (XLSX). Pierwsza karta to lista kontrolna 15 pytań o wiarygodność dla trzech kandydatów (odpowiedzi tak / nie / nie wiem, z podświetleniem odpowiedzi „nie”). Druga to porównanie dopasowania według sześciu kryteriów z wagami, które możesz zmienić; arkusz sam liczy wynik ważony. Najpierw lista kontrolna, potem porównanie – czasopismo, które nie przechodzi pierwszego etapu, nie powinno wygrać drugiego.

• Znam co najmniej kilka artykułów z tego czasopisma i pasuje ono do tematu oraz typu mojego tekstu.
• Nazwa, wydawca i ISSN zgadzają się z portalem ISSN; adres strony potwierdziłem(-am) niezależnie.
• Indeksowanie i (przy OA) obecność w DOAJ sprawdziłem(-am) w samych bazach.
• Znam wszystkie opłaty i wiem, kto je pokryje.
• Czasopismo opisuje recenzję, nie gwarantuje przyjęcia, a czasy recenzji zgadzają się z datami w artykułach.
• Mam listę trzech–czterech czasopism w ustalonej kolejności i wiem, co zmienić w tekście dla każdego z nich.
• Współautorzy (i promotor) zaakceptowali wybór.

# B77 – symulacja: ile miesięcy kosztuje kolejność wysyłania artykułu do czasopism
# we wpisie /blog/jak-wybrac-czasopismo-i-rozpoznac-drapiezne/
# Parametry czasopism są ZAŁOŻENIAMI do ilustracji (nie dane o realnych tytułach).
# Uruchomienie z folderu kod/: LANG=en_US.UTF-8 LC_ALL=en_US.UTF-8 Rscript uruchom.R
set.seed(7701)

# Cztery poziomy czasopism (od najbardziej wymagającego):
#   odrzucenie_redakcyjne – odsetek odrzuceń bez recenzji (decyzja po ok. 0.5 miesiąca)
#   przyjecie_po_recenzji – szansa przyjęcia (po poprawkach), jeśli tekst trafi do recenzji
#   recenzja_mies         – średni czas od wysłania do decyzji po recenzji (miesiące)
#   poprawki_mies         – czas na poprawki i drugą rundę, gdy decyzja jest pozytywna
czasopisma <- data.frame(
  poziom = c("A", "B", "C", "D"),
  odrzucenie_redakcyjne = c(.60, .40, .25, .15),
  przyjecie_po_recenzji = c(.30, .45, .60, .75),
  recenzja_mies = c(3.5, 3.0, 2.5, 2.0),
  poprawki_mies = c(2.0, 2.0, 1.5, 1.5))
czasopisma$szansa_przyjecia <- with(czasopisma, (1 - odrzucenie_redakcyjne) * przyjecie_po_recenzji)
czasopisma

PRZYGOTOWANIE <- 0.5   # miesiąc na dostosowanie tekstu do kolejnego czasopisma po odrzuceniu

jeden_rekopis <- function(kolejnosc) {
  t <- 0
  for (j in kolejnosc) {
    cz <- czasopisma[czasopisma$poziom == j, ]
    if (runif(1) < cz$odrzucenie_redakcyjne) {           # odrzucenie redakcyjne
      t <- t + rgamma(1, shape = 4, rate = 4 / 0.5) + PRZYGOTOWANIE
      next
    }
    t <- t + rgamma(1, shape = 6, rate = 6 / cz$recenzja_mies)   # czas recenzji
    if (runif(1) < cz$przyjecie_po_recenzji) {
      t <- t + rgamma(1, shape = 6, rate = 6 / cz$poprawki_mies)
      return(c(miesiace = t, poziom = match(j, czasopisma$poziom)))
    }
    t <- t + PRZYGOTOWANIE
  }
  c(miesiace = t, poziom = NA)                              # nieprzyjęty w żadnym z czasopism listy
}

strategie <- list("A → B → C → D" = c("A", "B", "C", "D"),
                  "B → C → D" = c("B", "C", "D"),
                  "C → D" = c("C", "D"))
N <- 10000
wyniki <- do.call(rbind, lapply(names(strategie), function(s) {
  w <- t(replicate(N, jeden_rekopis(strategie[[s]])))
  data.frame(strategia = s, miesiace = w[, "miesiace"], poziom = w[, "poziom"])
}))
wyniki$strategia <- factor(wyniki$strategia, levels = names(strategie))

podsumowanie <- do.call(rbind, lapply(split(wyniki, wyniki$strategia), function(d) {
  przyj <- !is.na(d$poziom)
  data.frame(strategia = d$strategia[1],
             przyjete_proc = round(100 * mean(przyj), 1),
             mediana_mies = round(median(d$miesiace[przyj]), 1),
             p75_mies = round(unname(quantile(d$miesiace[przyj], .75)), 1),
             do_12_mies_proc = round(100 * mean(przyj & d$miesiace <= 12), 1),
             w_A_proc = round(100 * mean(d$poziom %in% 1), 1),
             w_A_lub_B_proc = round(100 * mean(d$poziom %in% 1:2), 1))
}))
rownames(podsumowanie) <- NULL
podsumowanie

  poziom odrzucenie_redakcyjne przyjecie_po_recenzji recenzja_mies poprawki_mies szansa_przyjecia
1      A                  0.60                  0.30           3.5           2.0           0.1200
2      B                  0.40                  0.45           3.0           2.0           0.2700
3      C                  0.25                  0.60           2.5           1.5           0.4500
4      D                  0.15                  0.75           2.0           1.5           0.6375
      strategia przyjete_proc mediana_mies p75_mies do_12_mies_proc w_A_proc w_A_lub_B_proc
1 A → B → C → D          87.5          7.4      9.6            80.4     11.6           35.7
2     B → C → D          85.8          5.9      7.6            84.6      0.0           26.9
3         C → D          79.7          4.5      5.6            79.7      0.0            0.0

Najczęstsze pytania

Jak sprawdzić, czy czasopismo jest drapieżne?

Przejdź listę Think. Check. Submit.: porównaj nazwę, wydawcę i ISSN z portalem ISSN, sprawdź indeksowanie w samej bazie (nie na stronie czasopisma), znajdź cennik opłat i opis recenzji. Gwarancja przyjęcia, recenzja w kilka dni, opłaty ujawniane po akceptacji i redakcja, której nie da się zweryfikować, to typowe sygnały ostrzegawcze opisywane przez COPE i ICMJE.

Czy czasopismo open access z opłatą za publikację jest drapieżne?

Nie. Wiele rzetelnych czasopism otwartego dostępu pobiera opłaty. Sygnałem ostrzegawczym jest brak przejrzystości: opłata nieznana przed wysłaniem tekstu, brak informacji, za co płacisz, albo usługi (recenzja, archiwizacja, indeksowanie), których czasopismo w rzeczywistości nie świadczy. Przy czasopiśmie OA sprawdź też, czy figuruje w DOAJ.

Co zrobić, jeśli wysłałem artykuł do czasopisma drapieżnego?

Nie podpisuj umowy przeniesienia praw i nie płać faktury, wyślij pisemną prośbę o wycofanie i zachowaj korespondencję. Według COPE tekst można wycofać do chwili przeniesienia praw; opublikowanego artykułu nie da się wydać ponownie bez wycofania pierwszej wersji, a przy krokach prawnych warto skorzystać z pomocy prawników swojej instytucji.

Czy można cytować artykuły z czasopism drapieżnych?

ICMJE zaleca unikać cytowania artykułów z czasopism drapieżnych. Jeśli musisz odnieść się do takiej pracy, oceń jej metodę samodzielnie, tak jak ocenia się niezrecenzowany preprint, i zaznacz ograniczenia, zamiast traktować ją jako mocny dowód.

Od jakiego czasopisma zacząć wysyłanie pierwszego artykułu z doktoratu?

Od takiego, w którym temat i typ tekstu realnie pasują do zakresu, a czas do decyzji mieści się w Twoim harmonogramie. Start od najbardziej prestiżowego tytułu ma sens, gdy masz zapas czasu; w naszej symulacji wydłużał medianę czasu do przyjęcia z 5.9 do 7.4 miesiąca. Kolejność czasopism ustal z promotorem przed wysłaniem.

Powiązane hasła

Przeczytaj też

@article{bohannon2013who, author={Bohannon, John}, title={{Who's afraid of peer review?}}, journal={Science}, year={2013}, volume={342}, number={6154}, pages={60--65}, doi={10.1126/science.342.6154.60}}

@article{cobey2018what, author={Cobey, Kelly D. and Lalu, Manoj M. and Skidmore, Becky and Ahmadzai, Nadera and Grudniewicz, Agnes and Moher, David}, title={{What is a predatory journal? A scoping review}}, journal={F1000Research}, year={2018}, volume={7}, eid={1001}, doi={10.12688/f1000research.15256.2}}

@misc{cope2022principles, author={{Committee on Publication Ethics, Directory of Open Access Journals, Open Access Scholarly Publishing Association, & World Association of Medical Editors}}, title={{Principles of transparency and best practice in scholarly publishing (version 4)}}, howpublished={Committee on Publication Ethics}, year={2022}, publisher={Committee on Publication Ethics}, url={https://publicationethics.org/guidance/guideline/principles-transparency-and-best-practice-scholarly-publishing}}

@misc{cope2019predatory, author={{COPE Council}}, title={{Discussion document: Predatory publishing}}, howpublished={Committee on Publication Ethics}, year={2019}, publisher={Committee on Publication Ethics}, doi={10.24318/cope.2019.3.6}}

@misc{cope2024withdrawing, author={{COPE Council}}, title={{Withdrawing an article from a predatory journal to resubmit elsewhere}}, howpublished={Committee on Publication Ethics}, year={2024}, publisher={Committee on Publication Ethics}, doi={10.24318/sjzru4um}}

@misc{doajndguide, author={{Directory of Open Access Journals}}, title={{Guide to applying}}, url={https://doaj.org/apply/guide/}}

@article{grudniewicz2019predatory, author={Grudniewicz, Agnes and Moher, David and Cobey, Kelly D. and Bryson, Gregory L. and Cukier, Samantha and Allen, Kristiann and Ardern, Clare and Balcom, Lesley and Barros, Tiago and Berger, Monica and Buitrago Ciro, Jairo and Cugusi, Lucia and Donaldson, Michael R. and Egger, Matthias and Graham, Ian D. and Hodgkinson, Matt and Khan, Karim M. and Mabizela, Mahlubi and Manca, Andrea and Milzow, Katrin and Mouton, Johann and Muchenje, Marvelous and Olijhoek, Tom and Ommaya, Alexander and Patwardhan, Bhushan and Poff, Deborah and Proulx, Laurie and Rodger, Marc and Severin, Anna and Strinzel, Michaela and Sylos-Labini, Mauro and Tamblyn, Robyn and van Niekerk, Marthie and Wicherts, Jelte M. and Lalu, Manoj M.}, title={{Predatory journals: No definition, no defence}}, journal={Nature}, year={2019}, volume={576}, number={7786}, pages={210--212}, doi={10.1038/d41586-019-03759-y}}

@misc{icmje2026recommendations, author={{International Committee of Medical Journal Editors}}, title={{Recommendations for the conduct, reporting, editing, and publication of scholarly work in medical journals (updated January 2026)}}, howpublished={ICMJE}, year={2026}, publisher={International Committee of Medical Journal Editors}, url={https://www.icmje.org/recommendations/}}

@article{moher2017stop, author={Moher, David and Shamseer, Larissa and Cobey, Kelly D. and Lalu, Manoj M. and Galipeau, James and Avey, Marc T. and Ahmadzai, Nadera and Alabousi, Mostafa and Barbeau, Pauline and Beck, Andrew and Daniel, Raymond and Frank, Robert and Ghannad, Mona and Hamel, Candyce and Hersi, Mona and Hutton, Brian and Isupov, Inga and McGrath, Trevor A. and McInnes, Matthew D. F. and Page, Matthew J. and Pratt, Misty and Pussegoda, Kusala and Shea, Beverley and Srivastava, Anubhav and Stevens, Adrienne and Thavorn, Kednapa and van Katwyk, Sasha and Ward, Roxanne and Wolfe, Dianna and Yazdi, Fatemeh and Yu, Ashley M. and Ziai, Hedyeh}, title={{Stop this waste of people, animals and money}}, journal={Nature}, year={2017}, volume={549}, number={7670}, pages={23--25}, doi={10.1038/549023a}}

@misc{dora2012, author={{San Francisco Declaration on Research Assessment}}, title={{San Francisco Declaration on Research Assessment}}, year={2012}, url={https://sfdora.org/read/}}

@article{shamseer2017potential, author={Shamseer, Larissa and Moher, David and Maduekwe, Onyi and Turner, Lucy and Barbour, Virginia and Burch, Rebecca and Clark, Jocalyn and Galipeau, James and Roberts, Jason and Shea, Beverley J.}, title={{Potential predatory and legitimate biomedical journals: Can you tell the difference? A cross-sectional comparison}}, journal={BMC Medicine}, year={2017}, volume={15}, number={1}, eid={28}, doi={10.1186/s12916-017-0785-9}}

@article{shen2015predatory, author={Shen, Cenyu and Björk, Bo-Christer}, title={{‘Predatory’ open access: A longitudinal study of article volumes and market characteristics}}, journal={BMC Medicine}, year={2015}, volume={13}, number={1}, eid={230}, doi={10.1186/s12916-015-0469-2}}

@misc{thinkchecksubmitnd, author={{Think. Check. Submit}}, title={{Journals [checklist]}}, url={https://thinkchecksubmit.org/journals/}}