Analiza tematyczna krok po kroku (Braun i Clarke)

Autor: Konrad Hryniewicz · Opublikowano: 28 października 2026 · Aktualizacja: 27 października 2026

W skrócie: Analiza tematyczna to szukanie wzorców wspólnego znaczenia w danych jakościowych. Braun i Clarke (2006) opisały ją w sześciu fazach: zapoznanie się z danymi, kody wstępne, szukanie tematów, przegląd tematów, definiowanie i nazwy, raport. Fazy nie są liniowe – wracasz do kodów i danych. Najpierw zdecyduj, czy stosujesz podejście refleksyjne (bez liczenia zgodności kodujących), czy kodowanie z książką kodową, i pilnuj, żeby tematy były twierdzeniami o danych, a nie streszczeniami pytań ze scenariusza.

Czym jest analiza tematyczna i kiedy ją wybrać

Analiza tematyczna (thematic analysis) to sposób szukania wzorców znaczeń w danych jakościowych: w transkrypcjach wywiadów, zapisach grup fokusowych, dziennikach albo dłuższych odpowiedziach pisemnych. Braun i Clarke (2006) opisały ją jako metodę dostępną i teoretycznie elastyczną. Nie wymaga jednej teorii ani jednego stanowiska epistemologicznego, ale wymaga, żebyś swoje stanowisko nazwał(a). Dlatego dobrze sprawdza się w pracy magisterskiej, w której badasz doświadczenia, opinie albo sposoby radzenia sobie.

Wybierz ją, gdy pytasz „jak ludzie przeżywają, rozumieją albo opisują X”, a nie „ile osób mówi X”. Jeśli masz krótkie odpowiedzi na pytanie otwarte w ankiecie i chcesz je policzyć, lepsza będzie analiza treści pytań otwartych z kluczem kategorii. Gdy interesuje Cię głębokie doświadczenie kilku osób, rozważ interpretacyjną analizę fenomenologiczną (IPA). Gdy chcesz zbudować teorię procesu, sięgnij po teorię ugruntowaną. Gdy liczy się przebieg i struktura opowieści, wybierz analizę narracyjną.

Refleksyjna analiza tematyczna a kodowanie z książką kodową

„Analiza tematyczna” to dziś nazwa rodziny podejść, a nie jednej procedury. Braun i Clarke (2019) po latach skorygowały część sformułowań z artykułu z 2006 roku i swoje podejście nazywają refleksyjną analizą tematyczną. W kolejnym tekście pokazały, że odmiany analizy tematycznej różnią się paradygmatem i procedurą. Częstym problemem jest więc traktowanie miar rzetelności kodowania jako wymogu dla każdej z nich (Braun i Clarke, 2021). Zanim zaczniesz, zdecyduj, którą odmianę stosujesz, bo od tego zależy, co robisz z drugą osobą kodującą.

Porównanie refleksyjnej analizy tematycznej i analizy z książką kodową: rola badacza, kodów, zgodności i tematów
Cecha	Refleksyjna analiza tematyczna	Analiza z książką kodową
Rola badacza	Subiektywność to zasób; analizę tworzy badacz, a refleksyjność jest częścią metody	Badacz stosuje ustalone wcześniej kategorie; ważna jest powtarzalność
Kody	Powstają i zmieniają się w trakcie pracy z danymi	Spisane z definicjami w książce kodowej, często częściowo przed analizą
Druga osoba kodująca	Opcjonalna; służy dyskusji i poszerzeniu interpretacji, nie mierzeniu zgodności	Zwykle tak; zgodność można ocenić, np. kappą Cohena
Tematy	Wzorce wspólnego znaczenia, budowane wokół jednej idei	Często bliżej kategorii lub obszarów z pytań badawczych
Kiedy wybrać	Praca indywidualna, pytania o doświadczenia i znaczenia	Praca zespołowa, duży zbiór danych, pytania wyznaczone z góry

O’Connor i Joffe (2020) przypominają, że ocena zgodności kodujących jest w badaniach jakościowych sporna. Część badaczy uważa ją za niepotrzebną, inni wskazują, że porządkuje kodowanie i zwiększa przejrzystość. Campbell i in. (2013) pokazują, że przy wywiadach częściowo ustrukturyzowanych najpierw trzeba ujednolicić jednostki tekstu, które kodują obie osoby, a dopiero potem porównywać kodowanie. Jeśli wybierasz książkę kodową i chcesz policzyć zgodność, przeczytaj wpis o zgodności sędziów. W refleksyjnej analizie tematycznej kappy nie liczysz. Opisujesz za to, jak druga osoba pomogła Ci zakwestionować interpretację.

Badanie przykładowe: studenci, którzy pracują

Przez cały wpis posłużymy się jednym przykładem. Studentka pedagogiki przeprowadza 10 wywiadów częściowo ustrukturyzowanych ze studentami studiów stacjonarnych, którzy pracują co najmniej 20 godzin w tygodniu. Pytanie badawcze brzmi: jak osoby pracujące w trakcie studiów stacjonarnych doświadczają łączenia pracy i nauki? Jak przygotować scenariusz, nagrać rozmowy i przepisać je, opisujemy w poradniku wywiad pogłębiony w pracy dyplomowej. Wszystkie wypowiedzi poniżej są fikcyjne, napisane na potrzeby tego wpisu, i służą wyłącznie jako przykład ilustracyjny.

Sześć faz analizy tematycznej

Braun i Clarke (2006) opisały analizę w sześciu fazach. Fazy mają kolejność, ale nie są listą do odhaczenia. W praktyce wracasz z fazy czwartej do kodów, a z piątej do danych, gdy temat „nie trzyma się” fragmentów. Rysunek 1 pokazuje fazy i to, co powinno powstać po każdej z nich.

Schemat sześciu faz analizy tematycznej w układzie dwóch rzędów: zapoznanie się z danymi, kody wstępne, szukanie tematów, przegląd tematów, definiowanie i nazwy, raport. Przy każdej fazie podano jej produkt, np. notatki i memo, kody przy fragmentach, mapę tematów. Przerywane strzałki pokazują powroty z przeglądu tematów do kodów i z definiowania do danych — Rysunek 1. Sześć faz analizy tematycznej (nazwy faz według Braun i Clarke, 2006) i produkt każdej fazy. Przerywane strzałki oznaczają powroty, które są normalną częścią analizy. Rysunek przygotowano w R (ggplot2).

Faza 1. Zapoznaj się z danymi

Przeczytaj każdą transkrypcję co najmniej dwa razy, najlepiej przy włączonym nagraniu. Zapisuj luźne skojarzenia na marginesie, a po każdej rozmowie krótkie memo analityczne: co Cię zaskoczyło, co przypomina poprzednie rozmowy, co budzi Twój opór. Jeśli sam(a) pracujesz w trakcie studiów, zapisz to od razu. Twoje doświadczenie wpłynie na to, co zauważysz.

Faza 2. Nadaj kody wstępne

Kod to krótka etykieta, która nazywa, co jest ważne we fragmencie z punktu widzenia pytania badawczego. Koduj cały zbiór, nie tylko „ciekawe” rozmowy, a jeden fragment może dostać kilka kodów. Kody mogą być semantyczne, bliskie temu, co powiedział rozmówca, np. „planowanie tygodnia co do godziny”. Mogą też być latentne, gdy nazywają założenie albo znaczenie ukryte pod słowami, np. „kontrola jako sposób na niepewność”. W teorii ugruntowanej podobny etap nazywa się kodowaniem otwartym, ale tam kody prowadzą do kategorii i teorii, a tu do tematów.

Faza 3. Szukaj tematów

Ułóż kody w grupy, które łączy wspólna idea. Pomaga tabela, karteczki na ścianie albo mapa myśli. Temat to nie „wszystko, co rozmówcy powiedzieli o pracy”, tylko twierdzenie o danych, np. że grafik daje poczucie kontroli, ale kosztem życia poza pracą i uczelnią. Na tym etapie tematy są wstępne. Zachowaj też kody, które nigdzie nie pasują, bo mogą później stworzyć nowy temat.

Faza 4. Przejrzyj tematy

Sprawdź każdy temat na dwóch poziomach. Najpierw na fragmentach: czy cytaty przypisane do tematu rzeczywiście mówią o tym samym? Potem na całym zbiorze: czy mapa tematów oddaje to, co jest w rozmowach, i czy nie pomija ważnych wątków? Tematy, które się pokrywają, połącz. Temat zbyt szeroki podziel. Temat oparty na jednej rozmowie potraktuj ostrożnie albo opisz go jako przypadek nietypowy.

Faza 5. Zdefiniuj i nazwij tematy

Dla każdego tematu napisz kilka zdań definicji: o czym jest, czego nie obejmuje i jak łączy się z pozostałymi. Jeśli nie umiesz tego zrobić w dwóch, trzech zdaniach, temat prawdopodobnie jest jeszcze zbiorem różnych rzeczy. Nazwa powinna mówić coś o treści, np. „Życie w grafiku”, a nie tylko „Organizacja czasu”.

Faza 6. Napisz raport

Raport to opowieść o danych, nie zbiór cytatów. Każdy temat opisz własnymi słowami, pokaż 1–3 krótkie fragmenty jako ilustrację i wyjaśnij, co znaczą dla pytania badawczego. Cytaty podpisuj kodami uczestników (np. U3), a szczegóły, które mogłyby kogoś zidentyfikować, zmień zgodnie z zasadami pseudonimizacji.

Przykład kodowania: fragment, kod, temat

Tabela pokazuje, jak w przykładowym badaniu fragmenty przechodzą w kody, a kody w tematy. Fragmenty są fikcyjne i skrócone. W prawdziwej analizie fragment ma zwykle kilka zdań, a jeden temat zbiera kilkanaście kodów.

Przykład kodowania w analizie tematycznej: fikcyjne fragmenty wywiadów, nadane kody i tematy
Fragment (przykład ilustracyjny)	Kod	Temat
„W niedzielę wieczorem rozpisuję cały tydzień co do godziny, inaczej się nie da.” (U2)	planowanie tygodnia co do godziny; kontrola jako sposób na niepewność	Życie w grafiku
„Znajomi już nie pytają, czy wyjdę, bo wiedzą, że i tak nie mam kiedy.” (U5)	rezygnacja z życia towarzyskiego	Życie w grafiku
„W pracy pierwszy raz poczułam, że to, czego się uczę, do czegoś służy.” (U1)	praca nadaje sens studiom	Praca jako drugie studia
„Więcej nauczyłem się od klientów niż na ćwiczeniach, chociaż głupio to mówić.” (U8)	praca jako źródło wiedzy; wstyd przed oceną uczelni	Praca jako drugie studia
„Kierowniczka sama układa mi zmiany pod zajęcia, bez niej bym odpadł.” (U4)	przełożony dopasowuje grafik	Wsparcie zależy od ludzi, nie od przepisów
„Na uczelni wszystko zależy od prowadzącego: jeden zrozumie, drugi powie, że to mój problem.” (U7)	wyrozumiałość zależna od prowadzącego	Wsparcie zależy od ludzi, nie od przepisów

Zwróć uwagę na trzecią kolumnę. Każdy temat jest twierdzeniem, z którym można się nie zgodzić, a nie nazwą obszaru. Temat „Wsparcie zależy od ludzi, nie od przepisów” mówi coś, czego nie było w pytaniach scenariusza: rozmówcy nie opisywali regulaminu studiów, tylko konkretne osoby, od których zależało, czy dadzą radę.

Najczęstsze błędy w analizie tematycznej

Tematy jako streszczenia pytań. Jeśli tematy brzmią „Trudności w łączeniu pracy i studiów”, „Zalety pracy” i „Plany na przyszłość”, a scenariusz miał pytania o trudności, zalety i plany, to nie są tematy, tylko streszczenia odpowiedzi. Taki podział jest gotowy, zanim przeczytasz pierwszą transkrypcję. Zapytaj, jaka wspólna idea łączy fragmenty z różnych części rozmów.
„Tematy wyłoniły się z danych”. Tematy tworzysz Ty, w dialogu z danymi. Napisz, jak do nich doszedłeś (doszłaś), zamiast sugerować, że czekały gotowe w transkrypcjach.
Mieszanie odmian. Deklaracja refleksyjnej analizy tematycznej, a obok kappa z gotowej książki kodowej, to niespójność, którą Braun i Clarke (2021) opisują jako częsty problem. Byrne (2022) zauważa, że wiele osób, które powołują się na Braun i Clarke, nie stosuje w pełni zasad ich podejścia. Wybierz jedną odmianę i trzymaj się jej logiki.
Liczenie jako dowód ważności. „Temat pojawił się u 8 z 10 osób” możesz napisać jako informację o zasięgu tematu, ale nie jako miarę jego znaczenia. Temat obecny u trzech osób może być kluczowy dla pytania badawczego.
Cytaty zamiast analizy. Akapit złożony z trzech cytatów i jednego zdania komentarza nie jest analizą. Proporcja powinna być odwrotna.
Nasycenie jako wymóg. Liczbę wywiadów uzasadnij celem i bogactwem danych, a pojęcie nasycenia stosuj ostrożnie, bo nie każda odmiana analizy tematycznej się do niego odwołuje. Szerzej piszemy o tym we wpisie ile wywiadów przeprowadzić.

Jak pokazać, że analiza jest wiarygodna

W badaniach jakościowych zamiast rzetelności i trafności mówi się o wiarygodności (trustworthiness). Nowell i in. (2017) piszą, że czytelnik musi móc ocenić, czy analiza była prowadzona precyzyjnie, konsekwentnie i wyczerpująco. Dlatego trzeba ją rejestrować, porządkować i opisać na tyle szczegółowo, żeby dało się prześledzić ścieżkę decyzji. W praktyce oznacza to:

dziennik analizy z datami: kiedy zmieniłeś(-aś) kody, które tematy połączyłeś(-aś) i dlaczego;
kolejne wersje mapy tematów (zrzut lub plik na każdym etapie);
tabelę „temat → kody → przykładowe fragmenty” w aneksie;
notatki z rozmów z promotorem lub drugą osobą, która czytała część transkrypcji;
opis własnej pozycji: kim jesteś wobec badanych i tematu.

Programy do wspomaganej komputerowo analizy danych jakościowych (np. komercyjne NVivo, MAXQDA, ATLAS.ti albo bezpłatne QualCoder i Taguette) ułatwiają przypisywanie kodów i porządkowanie fragmentów. Analizy za Ciebie nie zrobią. Przy kilku lub kilkunastu wywiadach wystarczy też arkusz kalkulacyjny albo edytor tekstu z komentarzami. Jeśli zestawiasz tematy z wynikami ankiety, przeczytaj wpisy o triangulacji i badaniach mieszanych.

Jak opisać analizę tematyczną w pracy

W rozdziale metodologicznym podaj: odmianę analizy i jej źródło, stanowisko (indukcyjne lub dedukcyjne, kody semantyczne lub latentne), kto kodował, na jakim materiale i w jakim narzędziu, jak przebiegały fazy, jak dbałeś(-aś) o refleksyjność i wiarygodność. Jako listę kontrolną wykorzystaj COREQ, w którym jedna z domen dotyczy analizy i raportowania, w tym opisu wyprowadzenia tematów i cytatów (Tong i in., 2007). Przyda się też SRQR. Cały opis badania jakościowego omawiamy we wpisie jak opisać badanie jakościowe w rozdziale metodologicznym, a ogólną strukturę rozdziału w poradniku rozdział metodologiczny.

Transkrypcje 10 wywiadów przeanalizowano refleksyjną analizą tematyczną (Braun i Clarke, 2006, 2019). Analiza miała charakter głównie indukcyjny; kodowano zarówno treść jawną wypowiedzi (kody semantyczne), jak i założenia, na których się opierała (kody latentne). Autorka przeczytała każdą transkrypcję co najmniej dwa razy i po każdym wywiadzie sporządziła notatkę analityczną. Kody nadawano w całym zbiorze danych w edytorze tekstu, a następnie grupowano je we wstępne tematy, które sprawdzono na przypisanych fragmentach i na całym zbiorze. W wyniku przeglądu połączono dwa tematy i odrzucono jeden, oparty na wypowiedziach jednej osoby. Ostatecznie wyodrębniono trzy tematy: „Życie w grafiku”, „Praca jako drugie studia” oraz „Wsparcie zależy od ludzi, nie od przepisów”. Promotorka przeczytała trzy transkrypcje i mapę tematów; różnice w interpretacji omówiono, nie licząc wskaźników zgodności, zgodnie z założeniami refleksyjnej analizy tematycznej. Autorka, sama pracująca w trakcie studiów, prowadziła dziennik refleksyjny, w którym zapisywała, jak jej doświadczenie wpływa na interpretację. Tabela tematów, kodów i przykładowych fragmentów znajduje się w Aneksie 2.

Wzór dopasuj do swojego badania: liczby, narzędzie i decyzje muszą odpowiadać temu, co faktycznie zrobiłeś (zrobiłaś). Jeśli prowadzisz wywiady grupowe, dodaj, jak w analizie uwzględniłeś(-aś) interakcje w grupie.

Najczęstsze pytania

Jak odróżnić temat od kodu w analizie tematycznej?

Kod nazywa to, co ważne w jednym fragmencie, np. „rezygnacja z życia towarzyskiego”. Temat łączy wiele kodów wokół jednej idei i jest twierdzeniem o danych, np. „Życie w grafiku: kontrola okupiona rezygnacją”. Jeśli temat da się opisać jednym słowem i nie mówi nic, z czym można się nie zgodzić, jest prawdopodobnie kodem albo nazwą obszaru.

Czy w refleksyjnej analizie tematycznej trzeba liczyć kappę Cohena?

Nie. W podejściu refleksyjnym analizę tworzy badacz, a druga osoba czyta dane po to, żeby zakwestionować i poszerzyć interpretację, nie żeby zmierzyć zgodność. Braun i Clarke (2021) przestrzegają przed traktowaniem miar rzetelności kodowania jako wymogu dla każdej analizy tematycznej. Kappę licz tylko wtedy, gdy stosujesz książkę kodową z ustalonymi kategoriami.

Ile tematów powinno wyjść w analizie tematycznej?

Nie ma takiej normy. W pracy magisterskiej zwykle wystarcza kilka tematów, które razem odpowiadają na pytanie badawcze, czasem z podtematami. Więcej tematów to zwykle sygnał, że część z nich to kody albo streszczenia pytań. Każdy temat powinien mieć jasną definicję i granice wobec pozostałych.

Czy analizę tematyczną można zrobić w Wordzie albo Excelu?

Tak. Przy kilku lub kilkunastu wywiadach wystarczy edytor tekstu z komentarzami albo arkusz z kolumnami „fragment”, „kod”, „temat” i „uczestnik”. Programy do analizy danych jakościowych ułatwiają porządkowanie fragmentów, ale nie wykonują analizy za badacza. Ważniejsze od narzędzia jest prowadzenie dziennika decyzji i kolejnych wersji mapy tematów.

Jak napisać rozdział wyników z analizy tematycznej?

Każdemu tematowi daj podrozdział z nazwą tematu. Zacznij od definicji tematu, potem opisz jego treść własnymi słowami i pokaż 1–3 krótkie cytaty podpisane kodami uczestników. Na końcu wyjaśnij, co temat mówi o pytaniu badawczym i jak łączy się z innymi tematami. Komentarz powinien zajmować więcej miejsca niż cytaty.

Powiązane hasła

Przeczytaj też

Poradnik

Masz transkrypcje i nie wiesz, czy Twoje tematy to już analiza?

Przejrzymy kody, mapę tematów i opis procedury oraz wyjaśnimy, co poprawić, żebyś umiał(a) samodzielnie uzasadnić każdą decyzję przed promotorem i na obronie.

Oferta dla studentów Wyceń analizę

Bibliografia i dalsza literatura naukowa (APA 7)

Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa ● Otwarty dostęp
Braun, V., & Clarke, V. (2019). Reflecting on reflexive thematic analysis. Qualitative Research in Sport, Exercise and Health, 11(4), 589–597. https://doi.org/10.1080/2159676x.2019.1628806 ● Otwarty dostęp: pełny tekst
Braun, V., & Clarke, V. (2021). One size fits all? What counts as quality practice in (reflexive) thematic analysis? Qualitative Research in Psychology, 18(3), 328–352. https://doi.org/10.1080/14780887.2020.1769238 ● Otwarty dostęp: pełny tekst
Byrne, D. (2022). A worked example of Braun and Clarke’s approach to reflexive thematic analysis. Quality & Quantity, 56(3), 1391–1412. https://doi.org/10.1007/s11135-021-01182-y ● Otwarty dostęp
Campbell, J. L., Quincy, C., Osserman, J., & Pedersen, O. K. (2013). Coding in-depth semistructured interviews: Problems of unitization and intercoder reliability and agreement. Sociological Methods & Research, 42(3), 294–320. https://doi.org/10.1177/0049124113500475
Nowell, L. S., Norris, J. M., White, D. E., & Moules, N. J. (2017). Thematic analysis: Striving to meet the trustworthiness criteria. International Journal of Qualitative Methods, 16(1), Article 1609406917733847. https://doi.org/10.1177/1609406917733847 ● Otwarty dostęp
O’Connor, C., & Joffe, H. (2020). Intercoder reliability in qualitative research: Debates and practical guidelines. International Journal of Qualitative Methods, 19, Article 1609406919899220. https://doi.org/10.1177/1609406919899220 ● Otwarty dostęp
Tong, A., Sainsbury, P., & Craig, J. (2007). Consolidated criteria for reporting qualitative research (COREQ): A 32-item checklist for interviews and focus groups. International Journal for Quality in Health Care, 19(6), 349–357. https://doi.org/10.1093/intqhc/mzm042 ● Otwarty dostęp

Cytowania BibTeX

@article{braun2006using, author={Braun, Virginia and Clarke, Victoria}, title={{Using thematic analysis in psychology}}, journal={Qualitative Research in Psychology}, year={2006}, volume={3}, number={2}, pages={77--101}, doi={10.1191/1478088706qp063oa}}

@article{braun2019reflecting, author={Braun, Virginia and Clarke, Victoria}, title={{Reflecting on reflexive thematic analysis}}, journal={Qualitative Research in Sport, Exercise and Health}, year={2019}, volume={11}, number={4}, pages={589--597}, doi={10.1080/2159676x.2019.1628806}}

@article{braun2021one, author={Braun, Virginia and Clarke, Victoria}, title={{One size fits all? What counts as quality practice in (reflexive) thematic analysis?}}, journal={Qualitative Research in Psychology}, year={2021}, volume={18}, number={3}, pages={328--352}, doi={10.1080/14780887.2020.1769238}}

@article{byrne2022worked, author={Byrne, David}, title={{A worked example of Braun and Clarke’s approach to reflexive thematic analysis}}, journal={Quality \& Quantity}, year={2022}, volume={56}, number={3}, pages={1391--1412}, doi={10.1007/s11135-021-01182-y}}

@article{campbell2013coding, author={Campbell, John L. and Quincy, Charles and Osserman, Jordan and Pedersen, Ove K.}, title={{Coding in-depth semistructured interviews: Problems of unitization and intercoder reliability and agreement}}, journal={Sociological Methods \& Research}, year={2013}, volume={42}, number={3}, pages={294--320}, doi={10.1177/0049124113500475}}

@article{nowell2017thematic, author={Nowell, Lorelli S. and Norris, Jill M. and White, Deborah E. and Moules, Nancy J.}, title={{Thematic analysis: Striving to meet the trustworthiness criteria}}, journal={International Journal of Qualitative Methods}, year={2017}, volume={16}, number={1}, eid={1609406917733847}, doi={10.1177/1609406917733847}}

@article{oconnor2020intercoder, author={O'Connor, Cliodhna and Joffe, Helene}, title={{Intercoder reliability in qualitative research: Debates and practical guidelines}}, journal={International Journal of Qualitative Methods}, year={2020}, volume={19}, eid={1609406919899220}, doi={10.1177/1609406919899220}}

@article{tong2007consolidated, author={Tong, Allison and Sainsbury, Peter and Craig, Jonathan}, title={{Consolidated criteria for reporting qualitative research (COREQ): A 32-item checklist for interviews and focus groups}}, journal={International Journal for Quality in Health Care}, year={2007}, volume={19}, number={6}, pages={349--357}, doi={10.1093/intqhc/mzm042}}

Analiza tematyczna krok po kroku według Braun i Clarke – sześć faz, przykład kodowania i opis w pracy