Słownik metodologiczny · Badania jakościowe

Memo analityczne – jak prowadzić notatki w analizie jakościowej?

Memo analityczne to notatka badacza z analizy danych jakościowych: o kodach, kategoriach, decyzjach i własnej perspektywie. Pokazujemy, jak je pisać, przykład memo i gotowy opis do pracy.

Strona główna / Słownik / Memo analityczne

Opracowanie merytoryczne: · Opublikowano: · Aktualizacja:

W skrócie: Memo analityczne to notatka, którą badacz pisze w trakcie analizy danych jakościowych: o znaczeniu kodów, powiązaniach kategorii, decyzjach i własnej perspektywie. Pomaga przejść od danych do pojęć i dokumentuje tok analizy (Birks i in., 2008).

Co to jest memo analityczne?

Memo analityczne (ang. analytic memo, memoing) to krótka notatka, którą badacz pisze dla siebie w trakcie analizy danych jakościowych: o znaczeniu kodu, powiązaniu kategorii, wątpliwości albo decyzji. Birks i in. (2008) opisują memo jako narzędzie, które pomaga przejść od surowych danych do abstrakcyjnych pojęć wyjaśniających zjawisko. Memo kojarzy się z teorią ugruntowaną, gdzie Strauss i Corbin (1990) poświęcili mu, razem z diagramami, osobny rozdział, ale przydaje się w każdej analizie jakościowej, także w analizie tematycznej.

Jak pisać memo

  • Pisz od razu. Myśl, która pojawia się przy kodowaniu, łatwo zgubić. Wystarczy kilka zdań z datą i odnośnikiem do fragmentu.
  • Nadaj tytuł. Tytuł z nazwą kodu lub kategorii ułatwia późniejsze sortowanie memo.
  • Odróżniaj typy notatek. Memo o kodzie, o relacji między kategoriami, o metodzie (np. zmiana scenariusza wywiadu) i o sobie jako badaczu, które wspiera refleksyjność.
  • Wracaj i porównuj. Kolejne memo rozwijają wcześniejsze; z nich powstaje później tekst rozdziału z wynikami.

Forma jest dowolna: zeszyt, plik tekstowy albo notatki w programie do analizy jakościowej. Birks i in. (2008) podkreślają, że treść i sposób pisania zależą od badacza i celu badania.

Przykład

Przykład ilustracyjny memo z badania studentów pracujących na etacie:

12.03, kod „nauka w nocy”. W trzech kolejnych wywiadach pojawia się nie tylko jako brak czasu, lecz także jako „czas tylko dla siebie”. Może to dwie różne kategorie: przymus i wybór? Sprawdzić w następnych rozmowach, dopytać o to, jak się wtedy czują.

Takie zapiski dokumentują też, kiedy uznano, że kolejne wywiady nie wnoszą nowych znaczeń, czyli osiągnięto nasycenie.

Jak opisać w pracy

Przez cały proces analizy prowadzono memo analityczne (Birks i in., 2008), w których zapisywano znaczenie kodów, powiązania między kategoriami, decyzje metodologiczne i refleksje badaczki. Memo wykorzystano przy łączeniu kodów w kategorie i jako ślad decyzji analitycznych.

Na co uważać

  • Memo to nie streszczenie wywiadu. Ma zawierać interpretację, pytanie lub decyzję, a nie powtórzenie treści.
  • Nie cytuj memo z danymi osobowymi. Zapisuj kody uczestników, nie nazwiska.
  • Memo wzmacnia wiarygodność, bo pozwala pokazać, jak powstawały wnioski. Fragment memo można dołączyć w aneksie, co omawia wpis o opisie badania jakościowego.

Najczęstsze pytania

Ile memo trzeba napisać w trakcie analizy?

Nie ma takiej liczby. Pisz memo za każdym razem, gdy pojawia się pomysł, wątpliwość lub decyzja dotycząca kodu czy kategorii. Ważniejsza od liczby jest regularność.

Czy memo analityczne trzeba dołączyć do pracy dyplomowej?

Zwykle nie w całości. W metodzie napisz, że je prowadzono i do czego służyły, a jeden lub dwa krótkie fragmenty możesz pokazać w aneksie jako ślad analizy.

Czym memo różni się od notatek terenowych?

Notatki terenowe opisują, co się działo podczas obserwacji lub wywiadu. Memo dotyczy analizy: interpretuje dane, łączy kody i zapisuje decyzje badacza.

Powiązane hasła

Teoria ugruntowanaKodowanie otwarte, osiowe i selektywneRefleksyjność badaczaWiarygodność w badaniach jakościowych (trustworthiness)Nasycenie (saturacja)

Poradniki, w których użyjesz tego pojęcia

Poradnik

Analiza tematyczna krok po kroku

Sześć faz według Braun i Clarke, podejście refleksyjne a książka kodowa, przykład kodowania „fragment → kod → temat”, typowe błędy i wzór opisu.

Czytaj →Poradnik

Badanie jakościowe w rozdziale metodologicznym

Paradygmat, dobór, refleksyjność, procedura i analiza, kryteria Lincolna i Guby zamiast trafności i rzetelności, COREQ i SRQR – z wzorem opisu do skopiowania.

Czytaj →

Potrzebujesz wsparcia w analizie danych?

Wybierz ofertę dopasowaną do pracy dyplomowej albo profesjonalnego projektu naukowego.

Wyceń analizęOferta dla studentów

Bibliografia i dalsza literatura naukowa (APA 7)

  1. Birks, M., Chapman, Y., & Francis, K. (2008). Memoing in qualitative research: Probing data and processes. Journal of Research in Nursing, 13(1), 68–75. https://doi.org/10.1177/1744987107081254
  2. Strauss, A., & Corbin, J. (1990). Basics of qualitative research: Grounded theory procedures and techniques. Sage.

Cytowania BibTeX

@article{birks2008memoing, author={Birks, Melanie and Chapman, Ysanne and Francis, Karen}, title={{Memoing in qualitative research: Probing data and processes}}, journal={Journal of Research in Nursing}, year={2008}, volume={13}, number={1}, pages={68--75}, doi={10.1177/1744987107081254}}
@book{strauss1990basics, author={Strauss, Anselm and Corbin, Juliet}, title={{Basics of qualitative research: Grounded theory procedures and techniques}}, year={1990}, publisher={Sage}}
R