Słownik metodologiczny · Badania jakościowe

Interpretacyjna analiza fenomenologiczna (IPA) – jak badać przeżyte doświadczenie?

Interpretacyjna analiza fenomenologiczna (IPA) bada, jak ludzie przeżywają i rozumieją ważne doświadczenia. Pokazujemy jej cechy, kiedy ją wybrać, przykład analizy i opis do pracy.

Strona główna / Słownik / Interpretacyjna analiza fenomenologiczna (IPA)

Opracowanie merytoryczne: · Opublikowano: · Aktualizacja:

W skrócie: Interpretacyjna analiza fenomenologiczna (IPA) to podejście jakościowe do szczegółowego badania przeżytego doświadczenia. Jest interpretacyjna, bo badacz próbuje zrozumieć sens nadawany doświadczeniu przez uczestnika, i idiograficzna, bo każdy przypadek analizuje osobno (Smith i Osborn, 2015).

Co to jest IPA?

Interpretacyjna analiza fenomenologiczna (ang. interpretative phenomenological analysis, IPA) to podejście jakościowe, które służy do szczegółowego badania osobistego, przeżytego doświadczenia (Smith i Osborn, 2015). Opisuje to doświadczenie w jego własnych kategoriach, a nie przez gotową teorię. Jest przy tym jawnie interpretacyjna: ludzie nadają sens temu, co przeżywają, a badacz próbuje zrozumieć ten sens. IPA jest też idiograficzna – najpierw analizuje dokładnie każdy przypadek, a dopiero potem formułuje wnioski ogólniejsze.

Kiedy wybrać IPA

Pytanie badawcze w IPA brzmi zwykle tak: jak dana osoba przeżywa ważne wydarzenie i jaki sens mu nadaje? Smith i Osborn (2015) polecają IPA przy tematach złożonych, niejednoznacznych i obciążonych emocjonalnie, np. przy doświadczeniu bólu. Smith (2011) przejrzał 293 empiryczne artykuły z lat 1996–2008. Prawie jedna czwarta dotyczyła doświadczenia choroby. Na tej podstawie zaproponował kryteria oceny jakości badań IPA. Dane można zebrać np. w wywiadach pogłębionych, a uczestników dobiera się celowo. Ponieważ każdy przypadek analizuje się osobno i dokładnie, liczbę osób trzeba uzasadnić celem badania – pomoże w tym wpis ile wywiadów przeprowadzić.

Przykład

Przykład ilustracyjny (wypowiedź fikcyjna): „Po diagnozie przestałam planować dalej niż na tydzień”. W takim przykładzie badacz zapisuje przy transkrypcji komentarze o tym, co uczestniczka mówi i jak to rozumie, potem łączy je w tematy jej wywiadu, np. „skrócony horyzont czasu”. Dopiero po zakończeniu analizy wszystkich wywiadów szuka tematów wspólnych i różnic między przypadkami.

Jak opisać w pracy

Wywiady przeanalizowano metodą interpretacyjnej analizy fenomenologicznej (Smith i Osborn, 2015). Każdy wywiad analizowano najpierw osobno, a tematy wspólne dla grupy wyodrębniono dopiero po zakończeniu analizy wszystkich przypadków.

Na co uważać

  • IPA to nie analiza tematyczna. Analiza tematyczna szuka wzorców w całym zbiorze danych, a IPA zaczyna od pojedynczych przypadków i pyta o przeżycie.
  • IPA opisuje doświadczenie, a nie proces. Do budowania teorii procesu służy teoria ugruntowana, a do historii życia – analiza narracyjna.
  • Interpretacja wymaga refleksyjności. Opisz własne założenia, zgodnie z hasłem o refleksyjności badacza.

Najczęstsze pytania

Czym IPA różni się od analizy tematycznej?

Analiza tematyczna szuka wzorców w całym zbiorze danych. IPA najpierw dokładnie analizuje każdy przypadek, a dopiero potem porównuje przypadki, i skupia się na przeżytym doświadczeniu.

Do jakich tematów pasuje interpretacyjna analiza fenomenologiczna?

Do pytań o to, jak ludzie przeżywają ważne, złożone lub emocjonalnie trudne doświadczenia, np. ból (Smith i Osborn, 2015). Najwięcej badań IPA dotyczyło doświadczenia choroby (Smith, 2011).

Ilu uczestników potrzeba w badaniu IPA?

Nie ma jednej liczby. Szczegółowa analiza każdego przypadku sprzyja niewielkim próbom, ale ich liczebność uzasadnij celem badania i opisz w metodzie.

Powiązane hasła

Analiza narracyjnaTeoria ugruntowanaRefleksyjność badaczaNasycenie (saturacja)Transkrypcja wywiadu

Poradniki, w których użyjesz tego pojęcia

Poradnik

Analiza tematyczna krok po kroku

Sześć faz według Braun i Clarke, podejście refleksyjne a książka kodowa, przykład kodowania „fragment → kod → temat”, typowe błędy i wzór opisu.

Czytaj →Poradnik

Wywiad pogłębiony w pracy dyplomowej

Scenariusz z dopytaniami, pilotaż, zgoda na nagranie, transkrypcja dosłowna a wygładzona, anonimizacja, przechowywanie danych i wzór opisu procedury.

Czytaj →Poradnik

Badanie jakościowe w rozdziale metodologicznym

Paradygmat, dobór, refleksyjność, procedura i analiza, kryteria Lincolna i Guby zamiast trafności i rzetelności, COREQ i SRQR – z wzorem opisu do skopiowania.

Czytaj →

Potrzebujesz wsparcia w analizie danych?

Wybierz ofertę dopasowaną do pracy dyplomowej albo profesjonalnego projektu naukowego.

Wyceń analizęOferta dla studentów

Bibliografia i dalsza literatura naukowa (APA 7)

  1. Smith, J. A. (2011). Evaluating the contribution of interpretative phenomenological analysis. Health Psychology Review, 5(1), 9–27. https://doi.org/10.1080/17437199.2010.510659
  2. Smith, J. A., & Osborn, M. (2015). Interpretative phenomenological analysis as a useful methodology for research on the lived experience of pain. British Journal of Pain, 9(1), 41–42. https://doi.org/10.1177/2049463714541642 ● Otwarty dostęp: pełny tekst

Cytowania BibTeX

@article{smith2011evaluating, author={Smith, Jonathan A.}, title={{Evaluating the contribution of interpretative phenomenological analysis}}, journal={Health Psychology Review}, year={2011}, volume={5}, number={1}, pages={9--27}, doi={10.1080/17437199.2010.510659}}
@article{smith2015interpretative, author={Smith, Jonathan A. and Osborn, Mike}, title={{Interpretative phenomenological analysis as a useful methodology for research on the lived experience of pain}}, journal={British Journal of Pain}, year={2015}, volume={9}, number={1}, pages={41--42}, doi={10.1177/2049463714541642}}
R