Analiza pytań wielokrotnego wyboru – jak kodować i liczyć odsetki?

Opracowanie merytoryczne: Konrad Hryniewicz · Opublikowano: 21 października 2026

Co to jest analiza pytań wielokrotnego wyboru?

Analiza pytań wielokrotnego wyboru (ang. multiple-response questions, check-all-that-apply) to opracowanie pytań, w których respondent może zaznaczyć kilka odpowiedzi z kafeterii, np. „Skąd czerpiesz wiedzę o zdrowiu psychicznym? (zaznacz wszystkie)”. Taka odpowiedź nie jest jedną zmienną, tylko zestawem decyzji: wybrał tę opcję albo nie.

Jak kodować odpowiedzi

Każdą opcję zapisz jako osobną zmienną 0/1 (1 = zaznaczono). Google Forms zapisuje wszystkie wybory w jednej komórce, rozdzielone przecinkami. Trzeba je rozbić na kolumny przed analizą (zob. dane z Google Forms do SPSS i R), a w książce kodowej opisać każdą kolumnę. Osobno oznacz osoby, które nie zaznaczyły nic. Pusta odpowiedź może oznaczać „żadne” albo pominięcie pytania, dlatego warto dodać opcję „żadne z powyższych”.

Przykład: dwa rodzaje odsetków

Na pytanie o źródła wiedzy odpowiedziało 150 osób, które zaznaczyły łącznie 297 opcji, średnio 1.98 na osobę (dane symulowane). Dziesięć osób nie zaznaczyło nic.

Odsetek respondentów (mianownik: 150 osób) mówi, jaka część badanych wybrała daną opcję. Suma przekracza 100% (tu 197.9%), co jest poprawne. Odsetek odpowiedzi (mianownik: 297 zaznaczeń) sumuje się do 100%, ale opisuje strukturę wyborów, a nie osoby. W pracy podawaj zwykle odsetek respondentów. Najlepiej pokaże go wykres słupkowy, bo wykres kołowy sugeruje całość równą 100%.

Jak opisać w pracy

Na co uważać

• Jeden test χ² na wszystkich zaznaczeniach. Odpowiedzi tej samej osoby są zależne. Gdy obie zmienne pochodzą z pytań wielokrotnego wyboru, zwykły test Pearsona jest niepoprawny (Bilder i Loughin, 2004). Grupy porównuj osobno dla każdej opcji, testem chi-kwadrat 2 × 2, a opcje między sobą – testem Q Cochrana.
• Format pytania zmienia wyniki. Gdy przy każdej opcji trzeba odpowiedzieć tak lub nie, respondenci zaznaczają wyraźnie więcej opcji niż przy „zaznacz wszystkie”, choć kolejność opcji według popularności zostaje ta sama (Callegaro i in., 2015). Nie porównuj więc wyników z badań, w których zadano pytanie w różnych formatach.

Miejsce takich pytań w całej analizie pokazuje wpis analiza ankiety.

set.seed(132)
opcje <- c("internet", "znajomi", "psycholog", "ksiazki", "podcasty")
p_wyb <- c(.80, .50, .25, .20, .30)                 # prawdopodobieństwa zaznaczenia opcji w symulacji
n <- 150                                             # pytanie: „Skąd czerpiesz wiedzę o zdrowiu psychicznym? (zaznacz wszystkie)”
surowe <- sapply(1:n, function(i) paste(opcje[runif(5) < p_wyb], collapse = ";"))  # eksport z formularza
head(surowe, 3)
d <- sapply(opcje, function(o) as.integer(grepl(o, surowe)))   # jedna zmienna 0/1 na opcję
tab <- data.frame(n = colSums(d))
tab$proc_respondentow <- round(100 * tab$n / n, 1)   # mianownik: liczba osób
tab$proc_odpowiedzi <- round(100 * tab$n / sum(d), 1) # mianownik: liczba zaznaczeń
tab[order(-tab$n), ]
c(suma_proc_respondentow = sum(tab$proc_respondentow), zaznaczen_na_osobe = round(mean(rowSums(d)), 2))

[1] "internet"                    "internet;psycholog"         
[3] "internet;psycholog;podcasty"
            n proc_respondentow proc_odpowiedzi
internet  119              79.3            40.1
znajomi    69              46.0            23.2
podcasty   42              28.0            14.1
psycholog  35              23.3            11.8
ksiazki    32              21.3            10.8
suma_proc_respondentow     zaznaczen_na_osobe 
                197.90                   1.98 

Najczęstsze pytania

Dlaczego odsetki w pytaniu wielokrotnego wyboru dają więcej niż 100%?

Bo jedna osoba może wybrać kilka opcji, a odsetek liczysz względem liczby respondentów. Suma powyżej 100% jest poprawna; dopisz pod tabelą, że można było wskazać więcej niż jedną odpowiedź.

Jak wpisać pytanie wielokrotnego wyboru do SPSS?

Utwórz osobną zmienną dla każdej opcji z wartościami 1 (zaznaczono) i 0 (nie zaznaczono). W SPSS możesz je potem połączyć w zestaw wielokrotnych odpowiedzi, ale analiza i tak opiera się na tych zmiennych 0/1.

Czy można porównać kobiety i mężczyzn w pytaniu wielokrotnego wyboru?

Tak, ale osobno dla każdej opcji, np. testem chi-kwadrat 2 × 2 z korektą na liczbę porównań. Jeden test na tabeli wszystkich zaznaczeń jest błędny, bo liczy te same osoby kilka razy.

Powiązane hasła

Poradniki, w których użyjesz tego pojęcia

@article{bilder2004testing, author={Bilder, Christopher R. and Loughin, Thomas M.}, title={{Testing for marginal independence between two categorical variables with multiple responses}}, journal={Biometrics}, year={2004}, volume={60}, number={1}, pages={241--248}, doi={10.1111/j.0006-341x.2004.00147.x}}

@article{callegaro2015yes, author={Callegaro, Mario and Murakami, Michael H. and Tepman, Ziv and Henderson, Vani}, title={{Yes–no answers versus check-all in self-administered modes: A systematic review and analyses}}, journal={International Journal of Market Research}, year={2015}, volume={57}, number={2}, pages={203--224}, doi={10.2501/ijmr-2015-014a}}