Kim był Joseph M. Juran?
Joseph Moses Juran (1904–2008) był inżynierem i konsultantem, który zrobił z kontroli jakości dziedzinę zarządzania. To on nadał nazwę „zasada Pareto” obserwacji, że kilka przyczyn odpowiada za większość problemu. Urodził się 24 grudnia 1904 r. w Rumunii (Case, 2011), w mieście Braiła, jako syn szewca (Best i Neuhauser, 2006). W 1912 r. rodzina wyemigrowała do Minneapolis, uciekając przed biedą i przemocą wobec Żydów. Do 20. roku życia imał się 16 zajęć (Case, 2011).
W 1924 r. uzyskał na Uniwersytecie Minnesoty dyplom inżyniera elektryka i zaczął pracę w zakładach Hawthorne firmy Western Electric pod Chicago, gdzie zetknął się z pracami Waltera Shewharta (Best i Neuhauser, 2006). W 1926 r. trafił do jednego z pierwszych działów statystyki kontroli jakości, a w wieku 24 lat kierował już wydziałem wyników kontroli. W grudniu 1941 r. wypożyczono go na sześć tygodni do administracji programu Lend-Lease; zostało z tego cztery lata. Od 1945 r. był konsultantem, a w 1979 r. założył Juran Institute. Zmarł 28 lutego 2008 r. w wieku 103 lat (Case, 2011).
Najważniejsze pomysły
- Nieliczne istotne i liczne mniej ważne. Juran zauważył w połowie lat 20., że gdy uporządkuje się wady według częstości, nieliczne z nich odpowiadają za większość wadliwości; potem widział to samo w absencji pracowników i przyczynach wypadków samochodowych (Juran, 1974). Uznał to za prawidłowość uniwersalną, a w podręczniku „Quality Control Handbook” (1951) nazwał ją zasadą Pareto. Narzędziem tej zasady jest wykres Pareto – posortowane słupki i linia skumulowanego odsetka; Alkiayat (2021) przypisuje Juranowi dodanie tej linii.
- Trylogia jakości. Zarządzanie jakością opisywał jako trzy procesy: planowanie jakości, sterowanie nią i jej poprawę. Jakość definiował jako przydatność do użycia (ang. fitness for use) – według tego, czego potrzebuje użytkownik (Best i Neuhauser, 2006).
- Jakość jako zadanie kierownictwa. Latem 1954 r. przyjechał pierwszy raz do Japonii na zaproszenie federacji Keidanren i związku JUSE; tamtejsza grupa badawcza przetłumaczyła jego materiały i zorganizowała wykłady (Juran, b.d.). W latach 1950–1991 odbył 178 podróży zagranicznych do 34 krajów (Case, 2011).
Ciekawostka
Szyfr, który otworzył drzwi do Pareto. Sam Juran (1974) opowiada, że pod koniec lat 30., jako inżynier przemysłowy Western Electric, odwiedził centralę General Motors. Tamtejsi menedżerowie ułożyli dla rozrywki szyfr, który uważali za nie do złamania. Juran – w rezerwie wojsk łączności zajmował się właśnie szyframi – wyśmiał ich, przyjął zaszyfrowaną wiadomość i złamał ją do trzeciej nad ranem. W nagrodę otworzono przed nim kilka „tajnych drzwi”: Merle Hale, który prowadził program płac kadry kierowniczej, pokazał mu porównanie płac w GM z jednym z modeli matematycznych Pareto opisujących nierówny rozkład majątku.
Gdy kilka lat później szukał krótkiej nazwy dla swojej uniwersalnej zasady, przypomniał sobie Pareto. Po latach, przyparty pytaniami między innymi Doriana Shainina, sprawdził, co Pareto naprawdę zrobił, i w tekście „The non-Pareto principle; mea culpa” przyznał, że ekonomista badał tylko rozkład bogactwa, a krzywe skumulowane z podręcznika należało przypisać Maxowi Lorenzowi. Gdyby był inaczej „skonstruowany”, nazwałby ją zasadą Jurana (Juran, 1974). Zapytany o to ponad pół wieku później, odparł, że może po jego odejściu na tamten świat (Case, 2011).
Przykład na historycznych danych
Zbiór mortality z pakietu FactoMineR zawiera liczby zgonów we Francji w latach 1979 i 2006 według 62 przyczyn i grup wieku (opis w pakiecie wskazuje jako źródło Centre d'épidémiologie sur les causes médicales de décès). Wybraliśmy osoby w wieku 15–24 lat; polskie nazwy kategorii są nasze. Porównujemy wykresy Pareto „przed i po” – inaczej niż w haśle wykres Pareto, gdzie dane są symulowane.
W 1979 r. zmarło 8939 osób w tym wieku. Trzy przyczyny z 62 – wypadki drogowe (38.5%), inne wypadki (16.2%) i samobójstwa (10.2%) – objęły 64.8% zgonów, a 80% – siedem (80.6%). W 2006 r. zgonów było 3478, czyli o 61.1% mniej; zgonów w wypadkach drogowych ubyło o 64.7%, a samobójstw o 42.6%. Trzy największe przyczyny objęły już tylko 56.8% zgonów, do 80% potrzeba było dziesięciu, a kategoria „pozostałe 55 przyczyn” urosła z 19.4% do 24.8%.
Na rysunku
Co widać. Podręcznik wydał w wieku 46 lat, a instytut założył w wieku 74 lat.
Na co uważać. Źródła różnie datują początek zasady Pareto: Juran (1974) pisze o połowie lat 20. i wizycie w GM pod koniec lat 30., Best i Neuhauser (2006) – o roku 1937, a Case (2011) – o wizycie w GM w 1941 r. Na osi nie ma więc tego zdarzenia.
Podpis do pracy:
mortality z pakietu FactoMineR (bez losowania).Co widać. W 1979 r. jeden słupek – wypadki drogowe – jest ponad dwa razy wyższy od następnego. W 2006 r. pozostaje najwyższy, ale linia skumulowana rośnie łagodniej, samobójstwa awansują na drugie miejsce, a szary słupek „pozostałe” jest wyraźnie wyższy. Po zmniejszeniu największej przyczyny kolejność się zmienia, a rozkład spłaszcza.
Na co uważać. Słupki to odsetki zgonów w danym roku, a liczby nad nimi – zgony, nie współczynniki. Spadek o 61.1% może po części wynikać ze zmiany liczby osób w wieku 15–24 lat, której w danych nie ma; do porównań ryzyka potrzebne są współczynniki na 100 tys. osób albo standaryzacja względem wieku. Wykres jest też tak dobry jak klasyfikacja: „przyczyna nieznana” to 6.5–7.2% zgonów.
Podpis do pracy:
Gdzie spotkasz Jurana w swojej pracy
- Gdy opisujesz przyczyny wykluczeń lub błędów – wykres Pareto pokazuje, które kilka przyczyn usunąć najpierw; nie myl go ze zwykłym wykresem słupkowym kategorii bez naturalnej kolejności.
- Gdy mierzysz nierówność albo koncentrację: krzywa skumulowana Jurana to w gruncie rzeczy krzywa Lorenza, a jej podsumowaniem jest indeks Giniego (zob. wpis o koncentracji rynku).
- Gdy monitorujesz proces w czasie, sięgasz po kartę kontrolną; ocenę procesu względem wymagań opisuje wpis o zdolności procesu Cp i Cpk; przykład z danymi firmowymi jest we wpisie o anomaliach w KPI.
Spory, mity i trudne strony
- Zasada nie pochodzi od Pareto. Pareto badał rozkład bogactwa i jego modele nie miały dotyczyć innych dziedzin. Według Jurana pierwszy opisał tę prawidłowość jako uniwersalną on sam, a przypisanie jej Pareto było błędem (Juran, 1974).
- 80/20 to nie prawo. Stosunek 80/20 jest tylko przybliżeniem (Alkiayat, 2021). W naszym przykładzie 80% zgonów obejmowało 7 z 62 przyczyn (11%) w 1979 r. i 10 z 62 (16%) w 2006 r..
- Kto „zrobił” japońską jakość? Juran mówił, że japońska rewolucja jakości dokonałaby się i bez niego oraz W. Edwardsa Deminga, a jej prawdziwymi bohaterami byli japońscy menedżerowie (Case, 2011).
Wykres Pareto Jurana w R
Pierwszy przepis wczytuje zbiór mortality, liczy, ile przyczyn obejmuje 50% i 80% zgonów, buduje tabele Pareto (siedem największych przyczyn i „pozostałe” na końcu) i rysuje rysunek 2. Drugi przepis rysuje oś czasu (rysunek 1). Rysunki na stronie powstały z tych samych obiektów p1 i p2, którym podmieniono tylko motyw na motyw serwisu; dane, geometrie i skale są identyczne. Kod nie losuje.
1. Przyczyny zgonów w 1979 i 2006 r.: rysunek 2
Kod R rysunku 2
# Joseph M. Juran: wykres Pareto przyczyn zgonów osób w wieku 15–24 lat we Francji, 1979 i 2006
suppressPackageStartupMessages({library(ggplot2); library(patchwork)})
kol <- c(nazwane = "#0072B2", pozostale = "grey45", linia = "#D55E00") # Okabe–Ito i szarość
motyw <- theme_minimal(base_size = 13) +
theme(panel.grid.minor = element_blank(), panel.grid.major.x = element_blank(), plot.title = element_text(face = "bold"))
# 1. Dane: liczba zgonów według 62 przyczyn i grup wieku (Centre d'épidémiologie sur les causes médicales de décès)
data(mortality, package = "FactoMineR")
przyczyna <- trimws(rownames(mortality))
z1979 <- setNames(mortality[["15-24 (79)"]], przyczyna)
z2006 <- setNames(mortality[["15-24 (06)"]], przyczyna)
c(zgony_1979 = sum(z1979), zgony_2006 = sum(z2006), zmiana_proc = round(100 * (sum(z2006) / sum(z1979) - 1), 1))
# 2. Ile przyczyn (spośród 62) obejmuje 50% i 80% zgonów? Ile obejmują trzy największe?
ile_przyczyn <- function(z, prog) unname(which(cumsum(sort(z, decreasing = TRUE)) / sum(z) >= prog)[1])
sapply(list(r1979 = z1979, r2006 = z2006), function(z)
c(do_50_proc = ile_przyczyn(z, 0.5), do_80_proc = ile_przyczyn(z, 0.8),
trzy_najwieksze_proc = round(100 * sum(sort(z, decreasing = TRUE)[1:3]) / sum(z), 1)))
# 3. Tabela Pareto: siedem największych przyczyn + „pozostałe” (zawsze na końcu)
nazwy_pl <- c("Road accidents" = "wypadki\ndrogowe", "Other accidents" = "inne\nwypadki", "Suicides" = "samobójstwa",
"Unknown or unspecified causes" = "przyczyna\nnieznana",
"Events of undetermined intention" = "zdarzenia\no nieustalonej\nintencji",
"Other diseases of the nervous system and sensory organs" = "inne choroby\nukładu\nnerwowego",
"Malignant neplasm of the lymphatic and hematopoietic tissues" = "nowotwory\ntkanki chłonnej\ni krwiotwórczej",
"Other malignent tumours" = "inne\nnowotwory\nzłośliwe")
tabela_pareto <- function(z, k = 7) {
z <- sort(z, decreasing = TRUE)
d <- data.frame(przyczyna = c(nazwy_pl[names(z)[1:k]], paste0("pozostałe\n", length(z) - k, " przyczyn")),
zgony = c(z[1:k], sum(z[-(1:k)])), row.names = NULL)
d$procent <- round(100 * d$zgony / sum(d$zgony), 1)
d$skumulowany <- round(100 * cumsum(d$zgony) / sum(d$zgony), 1)
d
}
t1979 <- tabela_pareto(z1979); t2006 <- tabela_pareto(z2006)
cbind(t1979[, c("zgony", "procent", "skumulowany")], przyczyna = gsub("\n", " ", t1979$przyczyna))
cbind(t2006[, c("zgony", "procent", "skumulowany")], przyczyna = gsub("\n", " ", t2006$przyczyna))
# Zmiana liczby zgonów w wypadkach drogowych i w samobójstwach, 1979 → 2006 (w %)
round(100 * (z2006[c("Road accidents", "Suicides")] / z1979[c("Road accidents", "Suicides")] - 1), 1)
# 4. Rysunek 2: dwa wykresy Pareto w tej samej skali procentowej
wykres_pareto <- function(d, tytul) {
d$przyczyna <- factor(d$przyczyna, levels = d$przyczyna)
d$rodzaj <- ifelse(grepl("^pozostałe", d$przyczyna), "pozostale", "nazwane")
ggplot(d, aes(przyczyna, procent)) +
geom_col(aes(fill = rodzaj), width = 0.75, show.legend = FALSE) +
geom_text(aes(label = zgony, vjust = ifelse(procent > 8, 1.6, -0.4), colour = procent > 8), size = 3.4, show.legend = FALSE) +
scale_colour_manual(values = c("TRUE" = "white", "FALSE" = "black")) +
geom_hline(yintercept = 80, linetype = "dashed", colour = "grey45") +
geom_line(aes(y = skumulowany, group = 1), colour = kol[["linia"]], linewidth = 0.9) +
geom_point(aes(y = skumulowany), colour = kol[["linia"]], shape = 17, size = 2.6) +
scale_fill_manual(values = c(nazwane = kol[["nazwane"]], pozostale = kol[["pozostale"]])) +
scale_y_continuous(limits = c(0, 100), breaks = seq(0, 100, 20),
sec.axis = sec_axis(~ ., name = "Odsetek skumulowany (▲)", breaks = seq(0, 100, 20))) +
labs(title = tytul, x = NULL, y = "Odsetek zgonów (słupki)") +
motyw + theme(axis.text.x = element_text(size = 9.5, lineheight = 0.9))
}
p2 <- wykres_pareto(t1979, paste0("A. 1979 r.: ", sum(z1979), " zgonów osób w wieku 15–24 lat")) /
wykres_pareto(t2006, paste0("B. 2006 r.: ", sum(z2006), " zgonów osób w wieku 15–24 lat"))
p2Wynik w R
zgony_1979 zgony_2006 zmiana_proc
8939.0 3478.0 -61.1
r1979 r2006
do_50_proc 2.0 3.0
do_80_proc 7.0 10.0
trzy_najwieksze_proc 64.8 56.8
zgony procent skumulowany przyczyna
1 3439 38.5 38.5 wypadki drogowe
2 1447 16.2 54.7 inne wypadki
3 909 10.2 64.8 samobójstwa
4 645 7.2 72.0 przyczyna nieznana
5 297 3.3 75.4 zdarzenia o nieustalonej intencji
6 239 2.7 78.0 inne choroby układu nerwowego
7 233 2.6 80.6 nowotwory tkanki chłonnej i krwiotwórczej
8 1730 19.4 100.0 pozostałe 55 przyczyn
zgony procent skumulowany przyczyna
1 1214 34.9 34.9 wypadki drogowe
2 522 15.0 49.9 samobójstwa
3 238 6.8 56.8 inne wypadki
4 227 6.5 63.3 przyczyna nieznana
5 167 4.8 68.1 inne choroby układu nerwowego
6 137 3.9 72.0 inne nowotwory złośliwe
7 111 3.2 75.2 nowotwory tkanki chłonnej i krwiotwórczej
8 862 24.8 100.0 pozostałe 55 przyczyn
Road accidents Suicides
-64.7 -42.6 2. Oś czasu: rysunek 1
Kod R rysunku 1
# Oś czasu: Joseph M. Juran, 1904–2008 – daty według cytowanych źródeł
library(ggplot2)
zdarzenia <- data.frame(
rok = c(1904.95, 1912, 1924, 1941.95, 1951, 1954.5, 1979, 1981, 1992, 2008.15),
etykieta = c("XII 1904", "1912", "1924", "XII 1941", "1951", "lato 1954", "1979", "1981", "1992", "II 2008"),
opis = c("urodził się\nw Rumunii", "rodzina emigruje\ndo Minneapolis", "dyplom inżyniera elektryka;\nWestern Electric (Hawthorne)",
"administracja Lend-Lease\n(do 1945)", "„Quality Control\nHandbook”", "pierwsze wykłady\nw Japonii (JUSE)",
"zakłada Juran\nInstitute", "Order Świętego\nSkarbu (Japonia)", "National Medal\nof Technology", "zmarł w wieku\n103 lat"),
rodzaj = c("życie", "życie", "praca", "praca", "publikacja", "praca", "praca", "nagroda", "nagroda", "życie"))
# Etykiety na przemian nad (1) i pod (−1) osią, na dwóch wysokościach
zdarzenia$strona <- c(1, -1, 1, -1, 1, -1, 1, -1, 1, -1)
zdarzenia$poziom <- c(0.5, 0.5, 0.5, 0.5, 0.5, 1.25, 0.5, 0.5, 1.25, 0.5)
zdarzenia$wyrownanie <- c(0.2, 0.5, 0.5, 0.5, 0.6, 0.4, 0.7, 0.5, 0.5, 0.8)
ksztalty <- c("życie" = 21, "praca" = 22, "publikacja" = 23, "nagroda" = 24)
kolory <- c("życie" = "grey40", "praca" = "#0072B2", "publikacja" = "#D55E00", "nagroda" = "#009E73") # Okabe–Ito
p1 <- ggplot(zdarzenia, aes(rok, 0)) +
geom_hline(yintercept = 0, colour = "grey60", linewidth = 0.8) +
geom_segment(aes(xend = rok, y = 0, yend = poziom * strona), colour = "grey70") +
geom_point(aes(shape = rodzaj, fill = rodzaj), size = 4, colour = "black") +
geom_text(aes(y = (poziom + 0.07) * strona, label = paste0(etykieta, "\n", opis), vjust = ifelse(strona > 0, 0, 1), hjust = wyrownanie),
size = 3.3, lineheight = 0.9) +
scale_shape_manual(values = ksztalty, name = NULL) +
scale_fill_manual(values = kolory, name = NULL) +
scale_x_continuous(limits = c(1898, 2014), breaks = seq(1900, 2010, by = 10)) +
scale_y_continuous(limits = c(-1.9, 2.0)) +
labs(x = NULL, y = NULL) +
theme_minimal(base_size = 13) +
theme(axis.text.y = element_blank(), panel.grid = element_blank(), axis.text.x = element_text(colour = "grey30"),
legend.position = "bottom")
p1Bibliografia oprogramowania
Wyniki pochodzą z uruchomienia pokazanego kodu w R 4.5.3 (dane – pakiet FactoMineR; rysunki – pakiety ggplot2 i patchwork). W pracy podaj wersje faktycznie użytych pakietów (sessionInfo()).
- R: R Core Team. (2026). R: A language and environment for statistical computing (Version 4.5.3) [Computer software]. R Foundation for Statistical Computing. https://www.R-project.org/
- FactoMineR (wersja 2.13): Lê, S., Josse, J., & Husson, F. (2008). FactoMineR: An R package for multivariate analysis. Journal of Statistical Software, 25(1), 1–18. https://doi.org/10.18637/jss.v025.i01
- ggplot2 (wersja 4.0.2): Wickham, H. (2016). ggplot2: Elegant graphics for data analysis. Springer. https://ggplot2.tidyverse.org
- patchwork (wersja 1.3.2): Pedersen, T. L. (2025). patchwork: The composer of plots [R package]. https://doi.org/10.32614/CRAN.package.patchwork
Najczęstsze pytania
Kim był Joseph M. Juran?
Inżynierem i konsultantem (1904–2008) urodzonym w Rumunii, który dorastał w Minneapolis. Pracował w Western Electric, wydał „Quality Control Handbook” (1951), wykładał w Japonii i w 1979 r. założył Juran Institute (Case, 2011).
Czy zasadę Pareto wymyślił Pareto czy Juran?
Pareto badał nierówny rozkład bogactwa. Uogólnienie, że nieliczne przyczyny odpowiadają za większość skutków, i nazwę „zasada Pareto” wprowadził Juran, który później przyznał, że przypisał ją Pareto niesłusznie (Juran, 1974).
Czym jest trylogia jakości Jurana?
To podział zarządzania jakością na trzy procesy: planowanie jakości, sterowanie nią i jej poprawę. Jakość Juran rozumiał jako przydatność do użycia z punktu widzenia odbiorcy (Best i Neuhauser, 2006).
Czy reguła 80/20 zawsze się sprawdza?
Nie, to tylko przybliżenie. W naszym przykładzie 80% zgonów osób w wieku 15–24 lat obejmowało 7 z 62 przyczyn w 1979 r. i 10 z 62 w 2006 r. Zawsze podawaj, ile kategorii faktycznie daje dany odsetek.
Powiązane hasła
Poradniki, w których użyjesz tego pojęcia
Zdolność procesu – Cp i Cpk
Toczenie wałków: karta X̄–R, Cp, Cpk, Pp, Ppk, ppm, przedziały ufności dla Cpk z symulacją i rozkład skośny – pięć rysunków z kodem R.
Czytaj →PoradnikAnomalie w KPI – karta kontrolna
Sklep sportowy i dzienna konwersja: karta p, dzień tygodnia, poprawka Laneya, EWMA, CUSUM i symulacja fałszywych alarmów – pięć rysunków z kodem R.
Czytaj →Potrzebujesz wsparcia w analizie danych?
Wybierz ofertę dopasowaną do pracy dyplomowej albo profesjonalnego projektu naukowego.
Wyceń analizęOferta dla studentówBibliografia i dalsza literatura naukowa (APA 7)
- Alkiayat, M. (2021). A practical guide to creating a Pareto chart as a quality improvement tool. Global Journal on Quality and Safety in Healthcare, 4(2), 83–84. https://doi.org/10.36401/jqsh-21-x1 ● Otwarty dostęp
- Best, M., & Neuhauser, D. (2006). Joseph Juran: Overcoming resistance to organisational change. Quality and Safety in Health Care, 15(5), 380–382. https://doi.org/10.1136/qshc.2006.020016 ● Otwarty dostęp
- Case, K. E. (2011). Joseph M. Juran. In National Academy of Engineering, Memorial Tributes: Volume 14 (pp. 150–159). The National Academies Press. https://www.nationalacademies.org/read/12884/chapter/29 ● Otwarty dostęp
- Juran, J. M. (1974). The non-Pareto principle; mea culpa. Juran Institute – From the archives of Juran Institute. https://www.juran.com/wp-content/uploads/2021/03/The-Non-Pareto-Principle-1974.pdf ● Otwarty dostęp
- Juran, J. M. (b.d.). The true value of Dr. Kaoru Ishikawa. Kaoru Ishikawa: The man and quality control (rozdz. 8). Pobrano 20 listopada 2026 z https://www.juse.jp/ishikawa/e/man/Ch08_Ver2b_160531.pdf ● Otwarty dostęp
Cytowania BibTeX
@article{alkiayat2021practical, author={Alkiayat, Mohammad}, title={{A practical guide to creating a Pareto chart as a quality improvement tool}}, journal={Global Journal on Quality and Safety in Healthcare}, year={2021}, volume={4}, number={2}, pages={83--84}, doi={10.36401/jqsh-21-x1}}@article{best2006joseph, author={Best, M. and Neuhauser, D.}, title={{Joseph Juran: Overcoming resistance to organisational change}}, journal={Quality and Safety in Health Care}, year={2006}, volume={15}, number={5}, pages={380--382}, doi={10.1136/qshc.2006.020016}}@incollection{case2011joseph, author={Case, Kenneth E.}, title={{Joseph M. Juran}}, booktitle={Memorial Tributes: Volume 14}, year={2011}, pages={150--159}, publisher={The National Academies Press}, url={https://www.nationalacademies.org/read/12884/chapter/29}}@misc{juran1974nonpareto, author={Juran, Joseph M.}, title={{The non-Pareto principle; mea culpa}}, howpublished={Juran Institute – From the archives of Juran Institute}, year={1974}, publisher={Juran Institute}, url={https://www.juran.com/wp-content/uploads/2021/03/The-Non-Pareto-Principle-1974.pdf}}@misc{juranndtruevalue, author={Juran, Joseph M.}, title={{The true value of Dr. Kaoru Ishikawa}}, howpublished={Kaoru Ishikawa: The man and quality control (rozdz. 8)}, pages={176--177}, publisher={Union of Japanese Scientists and Engineers (JUSE)}, url={https://www.juse.jp/ishikawa/e/man/Ch08_Ver2b_160531.pdf}}