Słownik metodologiczny · Badania jakościowe

Netnografia – etapy, etyka i opis w pracy

Netnografia to etnografia przeniesiona do sieci: badanie forów, grup i społeczności online. Pokazujemy jej etapy, problemy etyczne danych z internetu i gotowy opis do pracy.

Strona główna / Słownik / Netnografia
W skrócie: Netnografia (netnography) to etnografia dostosowana do badania społeczności internetowych – forów, grup dyskusyjnych i grup w mediach społecznościowych. Badacz przez dłuższy czas obserwuje społeczność, analizuje wpisy i interpretuje je w kontekście kultury grupy.

Co to jest netnografia?

Netnografia (ang. netnography) to etnografia dostosowana do badania społeczności internetowych: forów, grup dyskusyjnych, grup w mediach społecznościowych, komentarzy pod filmami. Kozinets (2002) zaproponował ją jako technikę badań marketingowych. Według niego jest szybsza, prostsza i tańsza od tradycyjnej etnografii, a bardziej naturalistyczna i mniej inwazyjna niż wywiady grupowe czy indywidualne. Pozwala poznać symbole, znaczenia i wzorce zachowań grupy, która spotyka się w sieci; Kozinets zilustrował to netnografią internetowej grupy dyskusyjnej miłośników kawy.

Jak prowadzi się netnografię

  1. Wybór społeczności dopasowanej do pytania badawczego: aktywnej, z wieloma uczestnikami i wątkami.
  2. Wejście w teren: czytanie archiwum, poznanie języka i zasad grupy, decyzja, czy badacz się ujawnia i uczestniczy.
  3. Zbieranie danych: zarchiwizowane wpisy, własne notatki terenowe, czasem wywiady online z członkami.
  4. Analiza, np. kodowaniem jak w analizie tematycznej, i sprawdzenie interpretacji z członkami społeczności.

Netnografia to nie to samo co rekrutowanie respondentów przez internet (panel internetowy): tu przedmiotem badania jest sama kultura społeczności online.

Etyka danych z internetu

Sugiura i in. (2017) zwracają uwagę, że choć dane z sieci są łatwo dostępne, wytyczne etyczne są niespójne. Badania online wymagają ponownego przemyślenia zgody, prywatności i anonimowości – także tego, co sami użytkownicy uważają za publiczne, a co za prywatne. Dosłowny cytat z forum łatwo wyszukać, więc w pracy lepiej parafrazować wpisy i nie podawać nicków.

Jak opisać w pracy

Przeprowadzono netnografię otwartej grupy dyskusyjnej rodziców dzieci z cukrzycą typu 1. Za zgodą administratorów przeanalizowano 312 wątków z lat 2024–2026 i prowadzono notatki terenowe. Badaczka ujawniła swoją rolę w ogłoszeniu w grupie. Cytowane wpisy sparafrazowano, a nazwy użytkowników usunięto.

Na co uważać

  • Publiczne nie znaczy bez zgody. Zaplanuj świadomą zgodę tam, gdzie to możliwe, i sprawdź, czy potrzebna jest opinia komisji etycznej.
  • Kopiowanie wpisów to nie netnografia. Bez dłuższej obecności w grupie i interpretacji kontekstu powstaje zwykła analiza treści.
  • Kto pisze, a kto milczy. Aktywni użytkownicy nie reprezentują wszystkich czytających.

Najczęstsze pytania

Czy wpisy z publicznego forum można cytować w pracy bez zgody?

To sporne. Dostępność wpisu nie przesądza, że autor uważa go za publiczny. Bezpieczniej uzyskać zgodę administratorów, parafrazować wpisy, usuwać nicki i skonsultować projekt z komisją etyczną.

Czym netnografia różni się od etnografii?

Teren jest w sieci, a większość danych to pisane wpisy, które już istnieją w archiwum społeczności. Zasady długiego zanurzenia w terenie, refleksyjności i interpretacji kontekstu pozostają te same.

Czy w netnografii trzeba ujawnić się jako badacz?

Zwykle tak, zwłaszcza gdy badacz uczestniczy w dyskusjach lub prosi o wywiady. Ukryta obserwacja wymaga mocnego uzasadnienia i zgody komisji etycznej.

Powiązane hasła

Poradniki, w których użyjesz tego pojęcia

Potrzebujesz wsparcia w analizie danych?

Wybierz ofertę dopasowaną do pracy dyplomowej albo profesjonalnego projektu naukowego.

Wyceń analizęOferta dla studentów

Bibliografia i dalsza literatura naukowa (APA 7)

  1. Kozinets, R. V. (2002). The field behind the screen: Using netnography for marketing research in online communities. Journal of Marketing Research, 39(1), 61–72. https://doi.org/10.1509/jmkr.39.1.61.18935
  2. Sugiura, L., Wiles, R., & Pope, C. (2017). Ethical challenges in online research: Public/private perceptions. Research Ethics, 13(3–4), 184–199. https://doi.org/10.1177/1747016116650720 ● Otwarty dostęp

Cytowania BibTeX

@article{kozinets2002field, author={Kozinets, Robert V.}, title={{The field behind the screen: Using netnography for marketing research in online communities}}, journal={Journal of Marketing Research}, year={2002}, volume={39}, number={1}, pages={61--72}, doi={10.1509/jmkr.39.1.61.18935}}
@article{sugiura2017ethical, author={Sugiura, Lisa and Wiles, Rosemary and Pope, Catherine}, title={{Ethical challenges in online research: Public/private perceptions}}, journal={Research Ethics}, year={2017}, volume={13}, number={3–4}, pages={184--199}, doi={10.1177/1747016116650720}}
R