Słownik metodologiczny · Projekt badania

Etnografia – jak badać grupę od środka?

Etnografia to długotrwałe badanie grupy w jej naturalnym środowisku przez obserwację uczestniczącą, notatki terenowe i wywiady. Pokazujemy, jak zbiera się dane, przykład z pracy dyplomowej, opis do rozdziału metodologicznego i typowe błędy.

Strona główna / Słownik / Etnografia
W skrócie: Etnografia to jakościowe podejście badawcze, w którym badacz przez dłuższy czas przebywa w badanym środowisku i za pomocą obserwacji uczestniczącej, notatek terenowych, wywiadów i dokumentów opisuje praktyki, perspektywy i kulturę grupy. Wymaga długiego pobytu w terenie i refleksji nad własnym wpływem na dane.

Co to jest etnografia?

Etnografia (ang. ethnography) to podejście badawcze, w którym badacz przez dłuższy czas przebywa w badanym środowisku – szkole, oddziale szpitalnym, firmie, społeczności lokalnej lub internetowej – i dokumentuje, jak ludzie działają, rozmawiają i nadają sens temu, co robią. Reeves i in. (2008) opisują ją jako badanie interakcji, zachowań i postrzegania w grupach, zespołach, organizacjach i społecznościach. Jej celem jest bogaty, całościowy obraz uzyskany z obserwacji i wywiadów. Korzenie etnografii sięgają antropologii początku XX wieku (Bronisław Malinowski) i socjologii szkoły chicagowskiej.

Jak zbiera się dane

  • Obserwacja uczestnicząca – podstawowe narzędzie; badacz uczestniczy w codziennym życiu grupy (zob. obserwacja jako metoda badawcza).
  • Notatki terenowe prowadzone na bieżąco: opis zdarzeń oddzielony od własnych interpretacji.
  • Wywiady nieformalne i pogłębione.
  • Dokumenty i artefakty: regulaminy, zdjęcia, wpisy w mediach społecznościowych.

Hammersley i Atkinson (2019) traktują etnografię jako proces refleksyjny: badacz jest częścią świata, który bada, więc musi analizować, jak sam wpływa na dane i ich interpretację. Dlatego w opisie badania tak ważna jest refleksyjność badacza.

Przykład

Studentka pedagogiki przez cztery miesiące spędza dwa dni w tygodniu w świetlicy szkolnej. Prowadzi notatki terenowe, rozmawia z wychowawcami i dziećmi, zbiera plany zajęć. Analizuje materiał kodowaniem jak w teorii ugruntowanej i opisuje nieformalne reguły, którymi dzieci dzielą się przestrzenią.

Jak opisać w pracy

Badanie miało charakter etnograficzny. Przez cztery miesiące (32 dni obserwacji) prowadzono obserwację uczestniczącą w świetlicy szkolnej, notatki terenowe i 12 nieformalnych wywiadów z wychowawcami. Na badanie zgodę wyrazili dyrektor, wychowawcy i rodzice dzieci. W analizie uwzględniono wpływ obecności badaczki na zachowanie uczestników.

Na co uważać

  • Kilka wizyt to nie etnografia. Krótka obserwacja bez długiego zanurzenia w terenie to raczej studium przypadku lub obserwacja.
  • Etyka i dostęp. Zaplanuj świadomą zgodę, anonimizację miejsca i osób oraz sposób wycofania się z terenu.
  • Jakość wniosków. Opisz, jak dbano o wiarygodność: długość pobytu, triangulację źródeł, konsultacje interpretacji z uczestnikami.

Najczęstsze pytania

Czym etnografia różni się od obserwacji uczestniczącej?

Obserwacja uczestnicząca to technika zbierania danych, a etnografia – całe podejście badawcze. Łączy obserwację z wywiadami, dokumentami i długim pobytem w terenie, a jej celem jest opis kultury i znaczeń w badanej grupie.

Ile czasu trzeba spędzić w terenie w badaniu etnograficznym?

Nie ma jednej normy. Klasyczne etnografie trwały miesiące lub lata, a w pracy dyplomowej realny jest pobyt rzędu kilku miesięcy z regularnymi wizytami. Podaj liczbę dni i godzin obserwacji oraz uzasadnij, dlaczego wystarczyły.

Czy etnografię można prowadzić w internecie?

Tak. Etnografia cyfrowa bada społeczności internetowe, fora czy grupy w mediach społecznościowych. Obowiązują te same zasady długiego zanurzenia i refleksyjności, a dodatkowo trzeba przemyśleć zgodę uczestników i anonimizację cytowanych wpisów.

Powiązane hasła

Poradniki, w których użyjesz tego pojęcia

Potrzebujesz wsparcia w analizie danych?

Wybierz ofertę dopasowaną do pracy dyplomowej albo profesjonalnego projektu naukowego.

Wyceń analizęOferta dla studentów

Bibliografia i dalsza literatura naukowa (APA 7)

  1. Hammersley, M., & Atkinson, P. (2019). Ethnography: Principles in practice (4th ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315146027
  2. Reeves, S., Kuper, A., & Hodges, B. D. (2008). Qualitative research methodologies: Ethnography. BMJ, 337, Article a1020. https://doi.org/10.1136/bmj.a1020

Cytowania BibTeX

@book{hammersley2019ethnography, author={Hammersley, Martyn and Atkinson, Paul}, title={{Ethnography: Principles in practice (4th ed.)}}, year={2019}, publisher={Routledge}, doi={10.4324/9781315146027}}
@article{reeves2008qualitative, author={Reeves, S. and Kuper, A. and Hodges, B. D.}, title={{Qualitative research methodologies: Ethnography}}, journal={BMJ}, year={2008}, volume={337}, eid={a1020}, doi={10.1136/bmj.a1020}}
R