Co to jest badanie w działaniu?
Badanie w działaniu (ang. action research) to podejście, w którym badacz razem z uczestnikami – nauczycielami, pielęgniarkami, pracownikami organizacji – zmienia praktykę i jednocześnie systematycznie bada skutki tej zmiany. Celem nie jest sam opis, lecz poprawa konkretnej sytuacji i wiedza z niej wyprowadzona. Nazwa wiąże się zwykle z Kurtem Lewinem i latami 40. XX wieku. W odmianie partycypacyjnej (PAR) uczestnicy współprowadzą projekt: Cornish i in. (2023) opisują ją jako badanie, w którym osoby doświadczające problemu same podejmują działania na rzecz zmiany i wytwarzają nową wiedzę.
Cykl badania w działaniu
Projekt przechodzi przez powtarzane cykle: diagnoza problemu → plan zmiany → działanie → obserwacja i zbieranie danych → refleksja → kolejny cykl. Cornish i in. (2023) wymieniają sześć elementów projektu PAR: budowanie relacji, ustalenie zasad współpracy, wspólne rozumienie problemu, zbieranie i wytwarzanie materiałów, wspólną analizę oraz planowanie i podejmowanie działań. Dane bywają jakościowe (notatki, wywiady) i ilościowe (np. wskaźniki przed zmianą i po niej), dlatego projekt często ma charakter badań mieszanych.
Przykład
Nauczycielka zauważa, że uczniowie rzadko oddają prace domowe. W pierwszym cyklu wspólnie z klasą wprowadza krótkie zadania online, notuje odsetek oddanych prac i rozmawia z uczniami. Po refleksji zmienia termin oddawania i zaczyna drugi cykl. Prosty pomiar przed i po pokazuje kierunek zmian, ale bez grupy porównawczej nie dowodzi, że to zmiana je wywołała.
Czym różni się od innych podejść
- Od badania ewaluacyjnego. Ewaluacja ocenia gotowy program, a badanie w działaniu go współtworzy i zmienia w trakcie.
- Od studium przypadku. Studium opisuje przypadek, a badanie w działaniu celowo w nim interweniuje.
Na co uważać
- Podwójna rola. Badacz jest uczestnikiem zmiany, więc potrzebna jest refleksyjność i jawny opis jego pozycji.
- Utrata krytycyzmu. Kemmis (2006) ostrzega, że część badań w działaniu traci krytyczne ostrze; dobre badanie potrafi pokazać także niewygodne wyniki.
- Etyka. Własni uczniowie czy podwładni mogą czuć presję udziału – zadbaj o dobrowolną świadomą zgodę.
Jak zaplanować i opisać taki projekt, pokazuje wpis Badanie w działaniu w pracy dyplomowej.
Najczęstsze pytania
Czy badanie w działaniu może być pracą magisterską?
Tak, jeśli cykle są zaplanowane, dane zbierane systematycznie, a rola badacza opisana. Zwykle obejmuje jeden lub dwa pełne cykle, bo dłuższy projekt trudno zmieścić w czasie studiów.
Czy badanie w działaniu jest jakościowe czy ilościowe?
Może być jednym i drugim. Często łączy notatki z obserwacji i wywiady z prostymi wskaźnikami przed zmianą i po niej, więc bywa opisywane jako badanie mieszane.
Czym różni się action research od badania partycypacyjnego (PAR)?
PAR to odmiana badania w działaniu, w której osoby doświadczające problemu współprowadzą cały projekt – od pytania badawczego po analizę i działania – a nie są tylko uczestnikami.
Powiązane hasła
Poradniki, w których użyjesz tego pojęcia
Action research w pracy dyplomowej
Cykl planowanie–działanie–obserwacja–refleksja, przykłady z trzech kierunków, analiza przed i po bez grupy kontrolnej, etyka roli badacza-praktyka i wzór opisu metody.
Czytaj →PoradnikBadania mieszane (mixed methods)
Trzy podstawowe schematy, cele łączenia metod, integracja na trzech poziomach, joint display i wzory opisu dla doktoratu, wniosku i artykułu.
Czytaj →PoradnikBadanie ewaluacyjne w pracy dyplomowej
Model logiczny, kryteria i poziomy Kirkpatricka, wskaźniki, schemat przed–po z grupą porównawczą oraz ANCOVA i DiD w R na przykładzie szkolenia.
Czytaj →PoradnikStudium przypadku w pracy magisterskiej
Typy według Yina i Stake’a, wybór i granice przypadku, macierz źródeł danych, uogólnianie analityczne i układ pracy – z fikcyjnym przykładem i wzorem opisu.
Czytaj →Potrzebujesz wsparcia w analizie danych?
Wybierz ofertę dopasowaną do pracy dyplomowej albo profesjonalnego projektu naukowego.
Wyceń analizęOferta dla studentówBibliografia i dalsza literatura naukowa (APA 7)
- Cornish, F., Breton, N., Moreno-Tabarez, U., Delgado, J., Rua, M., de-Graft Aikins, A., & Hodgetts, D. (2023). Participatory action research. Nature Reviews Methods Primers, 3(1), Article 34. https://doi.org/10.1038/s43586-023-00214-1 ● Otwarty dostęp: pełny tekst
- Kemmis, S. (2006). Participatory action research and the public sphere. Educational Action Research, 14(4), 459–476. https://doi.org/10.1080/09650790600975593
Cytowania BibTeX
@article{cornish2023participatory, author={Cornish, Flora and Breton, Nancy and Moreno-Tabarez, Ulises and Delgado, Jenna and Rua, Mohi and de-Graft Aikins, Ama and Hodgetts, Darrin}, title={{Participatory action research}}, journal={Nature Reviews Methods Primers}, year={2023}, volume={3}, number={1}, eid={34}, doi={10.1038/s43586-023-00214-1}}@article{kemmis2006participatory, author={Kemmis, Stephen}, title={{Participatory action research and the public sphere}}, journal={Educational Action Research}, year={2006}, volume={14}, number={4}, pages={459--476}, doi={10.1080/09650790600975593}}