Słownik metodologiczny · Badania jakościowe

Weryfikacja przez uczestników (member checking) – formy, ograniczenia i opis w pracy

Weryfikacja przez uczestników polega na oddaniu osobom badanym danych lub wyników do oceny. Pokazujemy jej formy, ograniczenia i to, jak opisać ją w rozdziale metodologicznym.

Strona główna / Słownik / Weryfikacja przez uczestników
W skrócie: Weryfikacja przez uczestników (member checking) to technika, w której dane lub wyniki wracają do osób badanych, by sprawdzić, czy są trafne i zgodne z ich doświadczeniem. Wspiera wiarygodność wyników, ale nie rozstrzyga o „prawdziwości” interpretacji.

Co to jest weryfikacja przez uczestników?

Weryfikacja przez uczestników (ang. member checking, także participant validation lub respondent validation) to technika, w której dane albo wyniki wracają do osób badanych, by ocenić, czy są trafne i czy zgadzają się z ich doświadczeniem. Birt i in. (2016) opisują ją jako sposób sprawdzania wiarygodności wyników (credibility), czyli jednego z kryteriów wiarygodności badania jakościowego (Korstjens i Moser, 2018).

Formy weryfikacji

Co wraca do uczestnikaCo sprawdzaOgraniczenie
transkrypcja wywiadupoprawność zapisu i ewentualne uzupełnienianie dotyczy interpretacji
wstępne tematy lub kategorieczy interpretacja jest rozpoznawalna dla uczestnikauczestnik widzi tylko część całości
synteza wyników z cytatamiczy wyniki oddają doświadczenie; okazja do dodania nowych treściwymaga czasu i kontaktu po kilku miesiącach

Ostatni wariant to Synthesized Member Checking. Birt i in. (2016) zastosowali go u pacjentów z czerniakiem kilka miesięcy po wywiadzie. Uczestnicy mogli odnieść się do danych i interpretacji oraz je uzupełnić.

Ograniczenia

Birt i in. (2016) krytykują praktykę, w której weryfikację wymienia się tylko na liście technik walidacji. Zwracają też uwagę na jej napięcie z interpretacyjnym charakterem badań jakościowych: wiedza jest współtworzona, więc uczestnik nie jest „sędzią” jedynie słusznej wersji. Niezgoda uczestnika to nowe dane, które trzeba opisać, a nie automatyczna poprawka. Weryfikacja nie zastępuje triangulacji ani refleksyjności.

Jak opisać w pracy

Po zakończeniu analizy tematycznej sześć z 12 uczestniczek otrzymało dwustronicowe podsumowanie tematów z cytatami. Cztery odpowiedziały; dwie potwierdziły interpretację, a dwie dodały uwagi o roli przełożonych, które włączono do opisu tematu 2. Rozbieżności opisano w podrozdziale o ograniczeniach.

Na co uważać

  • Podaj szczegóły. Kto otrzymał jaki materiał, ile osób odpowiedziało i co zmieniono – to pytania także z listy COREQ.
  • Pomyśl o etyce. Powrót do trudnych tematów może obciążać uczestników; zaplanuj to w zgodzie na udział.
  • Dopasuj do metody. W analizie tematycznej czy analizie ramowej weryfikacja jest opcjonalna; uzasadnij, czemu ma służyć.

Najczęstsze pytania

Czy odesłanie transkrypcji to już member checking?

To najprostsza forma: sprawdza poprawność zapisu, ale nie interpretację. Jeśli chcesz ocenić wyniki, przekaż uczestnikom wstępne tematy albo syntezę wyników z cytatami.

Co zrobić, gdy uczestnik nie zgadza się z interpretacją?

Potraktuj to jako dane. Opisz rozbieżność, sprawdź ją z resztą materiału i zdecyduj, czy zmienia temat, czy pokazuje inną perspektywę. Niezgoda nie oznacza automatycznie błędu analizy.

Czy member checking jest obowiązkowy w pracy magisterskiej?

Nie. To jedna z technik wspierających wiarygodność wyników. Jeśli z niej rezygnujesz, opisz inne działania, np. triangulację, ścieżkę audytu i refleksyjność.

Powiązane hasła

Poradniki, w których użyjesz tego pojęcia

Potrzebujesz wsparcia w analizie danych?

Wybierz ofertę dopasowaną do pracy dyplomowej albo profesjonalnego projektu naukowego.

Wyceń analizęOferta dla studentów

Bibliografia i dalsza literatura naukowa (APA 7)

  1. Birt, L., Scott, S., Cavers, D., Campbell, C., & Walter, F. (2016). Member checking: A tool to enhance trustworthiness or merely a nod to validation? Qualitative Health Research, 26(13), 1802–1811. https://doi.org/10.1177/1049732316654870 ● Otwarty dostęp: pełny tekst
  2. Korstjens, I., & Moser, A. (2018). Series: Practical guidance to qualitative research. Part 4: Trustworthiness and publishing. European Journal of General Practice, 24(1), 120–124. https://doi.org/10.1080/13814788.2017.1375092 ● Otwarty dostęp

Cytowania BibTeX

@article{birt2016member, author={Birt, Linda and Scott, Suzanne and Cavers, Debbie and Campbell, Christine and Walter, Fiona}, title={{Member checking: A tool to enhance trustworthiness or merely a nod to validation?}}, journal={Qualitative Health Research}, year={2016}, volume={26}, number={13}, pages={1802--1811}, doi={10.1177/1049732316654870}}
@article{korstjens2018series, author={Korstjens, Irene and Moser, Albine}, title={{Series: Practical guidance to qualitative research. Part 4: Trustworthiness and publishing}}, journal={European Journal of General Practice}, year={2018}, volume={24}, number={1}, pages={120--124}, doi={10.1080/13814788.2017.1375092}}
R