Co to jest badanie platformowe i koszykowe?
Badania platformowe i koszykowe to odmiany badań prowadzonych według protokołu nadrzędnego (ang. master protocol). Woodcock i LaVange (2017) definiują go jako jeden protokół do badania jednej lub kilku interwencji w wielu chorobach albo jednej choroby z wieloma interwencjami. Zamiast osobnego badania dla każdego pytania prowadzi się kilka podbadań na wspólnej infrastrukturze: z tymi samymi kryteriami oceny, ośrodkami i systemem zbierania danych.
Trzy rodzaje protokołów nadrzędnych
- Badanie koszykowe (basket trial): jedna interwencja w kilku chorobach lub podgrupach, które łączy wspólna cecha, np. ta sama mutacja nowotworu. Każdy „koszyk” to osobna podgrupa.
- Badanie parasolowe (umbrella trial): jedna choroba, kilka interwencji przypisanych do podgrup wyróżnionych np. biomarkerem.
- Badanie platformowe (platform trial): Saville i Berry (2016) opisują je jako badanie z jednym protokołem nadrzędnym, w którym jednocześnie ocenia się wiele interwencji. Ramiona można w trakcie usuwać z powodu daremności, ogłaszać wyższość jednej lub kilku interwencji albo dodawać nowe. W symulacjach autorów takie badania wymagały mniej pacjentów i krócej trwały niż tradycyjna strategia kolejnych badań z dwoma ramionami.
Jak często się je stosuje
Park i in. (2019) w przeglądzie systematycznym znaleźli 83 protokoły nadrzędne: 49 koszykowych, 18 parasolowych i 16 platformowych, prawie wszystkie w onkologii (76 z 83). Większość badań koszykowych była eksploracyjna (faza I/II) i bez randomizacji, a badania platformowe niemal zawsze były randomizowane. Wspólna grupa kontrolna dla kilku ramion jest jednym ze źródeł oszczędności w badaniach platformowych.
Jak opisać w pracy
Na co uważać
- Porównuj z równoczesną kontrolą. Gdy nowe ramię dołącza później, pacjenci z kontroli zebrani wcześniej mogą różnić się od obecnych.
- Wiele ramion to wiele testów. Zaplanuj, czy i jak korygujesz wyniki (problem wielokrotnych porównań).
- Analizy pośrednie wymagają reguł. Zasady zamykania ramion po analizie pośredniej i wydatkowanie alfa zapisz przed startem; decyzje zwykle podejmuje komitet monitorowania danych.
- Mała liczba osób w koszyku daje nieprecyzyjne oszacowania dla pojedynczych podgrup.
Najczęstsze pytania
Czym badanie koszykowe różni się od parasolowego?
Koszykowe sprawdza jedną interwencję w kilku chorobach lub podgrupach o wspólnej cesze. Parasolowe dotyczy jednej choroby i kilku interwencji przypisanych do jej podgrup, np. według biomarkera.
Czy do badania platformowego można dodać nowe ramię?
Tak, jeśli przewiduje to protokół nadrzędny. Nowe ramię porównuje się zwykle z pacjentami z grupy kontrolnej zebranymi w tym samym okresie, a zasady dołączania opisuje się z góry.
Czy badania platformowe są tylko w onkologii?
Nie, choć w przeglądzie Park i in. (2019) większość protokołów nadrzędnych dotyczyła onkologii. Schemat sprawdza się wszędzie, gdzie trzeba porównać wiele interwencji lub podgrup.
Powiązane hasła
Poradniki, w których użyjesz tego pojęcia
STROBE, CONSORT i TRIPOD – która lista
Jak dobrać listę raportowania do schematu badania, wypełnić ją z numerami stron i obsłużyć punkty „nie dotyczy” – z tabelą i schematem wyboru.
Czytaj →PoradnikStatystyka dla lekarza
ARR, RR, NNT i NNH z przedziałem ufności, PPV i ilorazy wiarygodności, krzywe Kaplana–Meiera i HR, non-inferiority, pułapki i pierwsze kroki własnego badania.
Czytaj →Potrzebujesz wsparcia w analizie danych?
Wybierz ofertę dopasowaną do pracy dyplomowej albo profesjonalnego projektu naukowego.
Wyceń analizęOferta dla studentówBibliografia i dalsza literatura naukowa (APA 7)
- Park, J. J. H., Siden, E., Zoratti, M. J., Dron, L., Harari, O., Singer, J., Lester, R. T., Thorlund, K., & Mills, E. J. (2019). Systematic review of basket trials, umbrella trials, and platform trials: A landscape analysis of master protocols. Trials, 20(1), Article 572. https://doi.org/10.1186/s13063-019-3664-1 ● Otwarty dostęp
- Saville, B. R., & Berry, S. M. (2016). Efficiencies of platform clinical trials: A vision of the future. Clinical Trials, 13(3), 358–366. https://doi.org/10.1177/1740774515626362
- Woodcock, J., & LaVange, L. M. (2017). Master protocols to study multiple therapies, multiple diseases, or both. New England Journal of Medicine, 377(1), 62–70. https://doi.org/10.1056/nejmra1510062 ● Otwarty dostęp
Cytowania BibTeX
@article{park2019systematic, author={Park, Jay J. H. and Siden, Ellie and Zoratti, Michael J. and Dron, Louis and Harari, Ofir and Singer, Joel and Lester, Richard T. and Thorlund, Kristian and Mills, Edward J.}, title={{Systematic review of basket trials, umbrella trials, and platform trials: A landscape analysis of master protocols}}, journal={Trials}, year={2019}, volume={20}, number={1}, eid={572}, doi={10.1186/s13063-019-3664-1}}@article{saville2016efficiencies, author={Saville, Benjamin R. and Berry, Scott M.}, title={{Efficiencies of platform clinical trials: A vision of the future}}, journal={Clinical Trials}, year={2016}, volume={13}, number={3}, pages={358--366}, doi={10.1177/1740774515626362}}@article{woodcock2017master, author={Woodcock, Janet and LaVange, Lisa M.}, title={{Master protocols to study multiple therapies, multiple diseases, or both}}, journal={New England Journal of Medicine}, year={2017}, volume={377}, number={1}, pages={62--70}, doi={10.1056/nejmra1510062}}