Słownik metodologiczny · Projekt badania

Komitet monitorowania danych (DSMB) – kto czuwa nad trwającym badaniem

Komitet monitorowania danych (DSMB, DMC) to niezależny zespół, który w trakcie badania klinicznego ocenia dane o korzyściach i szkodach i zaleca kontynuację, zmianę lub przerwanie badania. Opisujemy skład, sposób pracy i związek z analizą pośrednią.

Strona główna / Słownik / Komitet monitorowania danych (DSMB)
W skrócie: Komitet monitorowania danych (DSMB, DMC) to niezależny zespół ekspertów, który w trakcie badania klinicznego przegląda gromadzone dane o korzyściach i szkodach i zaleca kontynuację, modyfikację lub przerwanie badania. Jego głównym zadaniem jest zapewnienie, że dalsze prowadzenie badania jest etyczne (Grant i in., 2005).

Co to jest komitet monitorowania danych?

Komitet monitorowania danych (ang. Data Monitoring Committee, DMC; także Data and Safety Monitoring Board, DSMB) to niezależny zespół ekspertów, który w trakcie badania klinicznego przegląda gromadzone dane o korzyściach i szkodach interwencji. Zalecenie komitetu dotyczy tego, czy badanie można dalej prowadzić zgodnie z protokołem. Grant i in. (2005) w raporcie HTA podkreślają, że niemal każde badanie randomizowane wymaga jakiejś formy monitorowania danych, a głównym celem komitetu jest zapewnienie, że kontynuacja badania jest etyczna, z uwzględnieniem etyki indywidualnej i zbiorowej. Mnogość nazw odzwierciedla różne akcenty, dlatego autorzy proponują jedną: Data Monitoring Committee.

Skład i sposób pracy

  • Niezależność i interdyscyplinarność – zwykle klinicyści i statystyk, najczęściej od trzech do ośmiu osób; szczególnie ważna jest rola przewodniczącego (Grant i in., 2005).
  • Sesje otwarte i zamknięte – w części zamkniętej komitet widzi wyniki według grup, których badacze nie znają, co chroni zaślepienie zespołu prowadzącego.
  • Regulamin (charter) spisany na początku badania: zadania, częstość spotkań, dopuszczalne zalecenia.
  • Rola doradcza – według przeważającego poglądu komitet rekomenduje, a decyzję podejmują organizatorzy badania.

Komitet a analiza pośrednia

Komitet często ocenia wyniki analiz pośrednich z ustalonymi z góry regułami zatrzymania. Reguły statystyczne kontrolują błąd I rodzaju przy wielokrotnym spojrzeniu na dane (problem wielokrotnych porównań), ale są tylko jedną z przesłanek – komitet waży korzyści i ryzyko, a w raporcie dla niego powinny się znaleźć także informacje o podobnych badaniach (Grant i in., 2005). Szczegółową praktykę takich zespołów opisują Ellenberg, Fleming i DeMets (2019).

Komitetu nie należy mylić z komisją bioetyczną, która ocenia protokół przed rozpoczęciem badania, ani z komitetem sterującym, który nadzoruje jego prowadzenie. Plan monitorowania warto opisać w planie analizy statystycznej.

Jak opisać w pracy

Bezpieczeństwo uczestników i gromadzone dane monitorował niezależny komitet monitorowania danych (dwóch klinicystów i statystyk), działający według regulaminu przyjętego przed rozpoczęciem rekrutacji. Komitet spotykał się co sześć miesięcy i ocenił jedną analizę pośrednią; nie zalecił przerwania ani modyfikacji badania.

Najczęstsze pytania

Czy każde badanie kliniczne musi mieć komitet monitorowania danych?

Nie każde, ale niemal każde wymaga jakiejś formy monitorowania danych. Grant i in. (2005) zalecają rozważyć komitet przy każdym badaniu randomizowanym i podać uzasadnienie, jeśli go nie powołano.

Czy komitet monitorowania danych może sam przerwać badanie?

Zwykle nie. Według przeważającego poglądu komitet ma rolę doradczą: rekomenduje kontynuację, zmianę lub przerwanie, a decyzję podejmują organizatorzy odpowiedzialni za badanie (Grant i in., 2005).

Kto zasiada w komitecie monitorowania danych?

Niezależni eksperci, najczęściej klinicyści i statystyk, zwykle od trzech do ośmiu osób (Grant i in., 2005). Nie uczestniczą w prowadzeniu badania, a ewentualne konflikty interesów deklarują.

Powiązane hasła

Poradniki, w których użyjesz tego pojęcia

Potrzebujesz wsparcia w analizie danych?

Wybierz ofertę dopasowaną do pracy dyplomowej albo profesjonalnego projektu naukowego.

Wyceń analizęOferta dla studentów

Bibliografia i dalsza literatura naukowa (APA 7)

  1. Ellenberg, S. S., Fleming, T. R., & DeMets, D. L. (2019). Data monitoring committees in clinical trials: A practical perspective. Wiley. https://doi.org/10.1002/9781119512684
  2. Grant, A., Altman, D., Babiker, A., Campbell, M., Clemens, F., Darbyshire, J., Elbourne, D., McLeer, S., Parmar, M., Pocock, S., Spiegelhalter, D., Sydes, M., Walker, A., & Wallace, S. (2005). Issues in data monitoring and interim analysis of trials. Health Technology Assessment, 9(7). https://doi.org/10.3310/hta9070 ● Otwarty dostęp

Cytowania BibTeX

@book{ellenberg2019data, author={Ellenberg, Susan S. and Fleming, Thomas R. and DeMets, David L.}, title={{Data monitoring committees in clinical trials: A practical perspective}}, year={2019}, publisher={Wiley}, doi={10.1002/9781119512684}}
@article{grant2005issues, author={Grant, A. and Altman, D. and Babiker, A. and Campbell, M. and Clemens, F. and Darbyshire, J. and Elbourne, D. and McLeer, S. and Parmar, M. and Pocock, S. and Spiegelhalter, D. and Sydes, M. and Walker, A. and Wallace, S.}, title={{Issues in data monitoring and interim analysis of trials}}, journal={Health Technology Assessment}, year={2005}, volume={9}, number={7}, doi={10.3310/hta9070}}
R