Słownik metodologiczny · Projekt badania

Zaślepienie badania (pojedynczo ślepa próba) – kogo zaślepić i jak to opisać

Zaślepienie ukrywa przydział do grup przed uczestnikami, prowadzącymi, oceniającymi lub analizującymi. Pokazujemy, jak zaślepić badanie do pracy i jak opisać to konkretnie, bez samej etykiety.

Strona główna / Słownik / Zaślepienie badania

Opracowanie merytoryczne: · Opublikowano:

W skrócie: Zaślepienie ukrywa przydział do grup przed wybranymi osobami; w pojedynczo ślepej próbie zwykle tylko przed uczestnikiem. W pracy nie poprzestawaj na etykiecie – napisz, kto nie znał przydziału i jak to osiągnięto.

Co to jest zaślepienie badania?

Zaślepienie (ang. blinding, masking) to ukrycie przed określonymi osobami, do którego warunku lub grupy trafił uczestnik. Pojedynczo ślepa próba (ang. single-blind trial) to badanie, w którym zaślepiona jest jedna strona – najczęściej uczestnik, a prowadzący zna przydział. Słowo „próba” oznacza tu badanie, nie próbę statystyczną. Schulz i Grimes (2002) zwracają uwagę, że etykiety „pojedynczo” i „podwójnie ślepa” różni autorzy rozumieją różnie, dlatego w pracy zawsze napisz, kto dokładnie nie znał przydziału.

Jak zaślepić w badaniu do pracy

  • Uczestnik: neutralny tytuł badania, ta sama forma zajęć w obu grupach, hipoteza ujawniona dopiero w debriefingu.
  • Prowadzący: warunek losuje program albo zaklejona koperta (zob. randomizacja), instrukcja z nagrania.
  • Oceniający: materiały oznaczone kodami zamiast nazw grup.
  • Analizujący: grupy zakodowane jako A i B do zakończenia analizy.

Pojedyncze zaślepienie chroni przed efektem placebo i zmianą zaangażowania uczestnika, ale zostawia otwartą drogę dla efektu oczekiwań badacza. Pełniejszy wariant opisuje hasło podwójnie ślepa próba.

Przykład: źle i dobrze

  • Źle: „Badanie przeprowadzono metodą pojedynczo ślepej próby”.
  • Dobrze: „Uczestnicy nie wiedzieli, która z dwóch wersji treningu jest badana. Prowadząca znała przydział, ale testy oceniała osoba, która go nie znała”.

Na koniec badania możesz zapytać uczestników, w której grupie ich zdaniem byli. Bang i in. (2004) zaproponowali indeks zaślepienia od −1 do 1: wartość bliska 0 jest zgodna z udanym zaślepieniem, a 1 oznacza jego całkowity brak.

Jak opisać w pracy

Badanie miało charakter pojedynczo ślepej próby: uczestnicy nie wiedzieli, którą z dwóch wersji treningu oceniano jako eksperymentalną. Prowadząca zajęcia znała przydział, natomiast testy pamięci oceniała osoba, która nie znała przydziału do grup.

Opis umieść w części o procedurze w rozdziale metodologicznym.

Na co uważać

  • Nie myl zaślepienia z ukryciem przydziału: drugie dotyczy tego, czy osoba włączająca uczestnika zna jego przyszłą grupę (Schulz i Grimes, 2002).
  • Gdy nie da się zaślepić uczestnika (np. psychoterapia), zaślep przynajmniej ocenę wyniku.

Najczęstsze pytania

Kto nie zna przydziału w pojedynczo ślepej próbie?

Zwykle uczestnik, a prowadzący wie, kto jest w której grupie. Ponieważ autorzy różnie używają tej etykiety, w pracy napisz wprost, kto był zaślepiony.

Czy w badaniu psychoterapii da się zastosować zaślepienie?

Uczestnika i terapeuty zwykle nie, bo oboje wiedzą, jaka to forma pomocy. Można jednak zaślepić osobę oceniającą wynik oraz osobę, która analizuje dane.

Jak na koniec badania pojedynczo ślepego ocenić, czy uczestnicy znali swoją grupę?

Zapytaj ich, w której grupie ich zdaniem byli. Na tej podstawie można policzyć indeks zaślepienia; wartość bliska 0 jest zgodna z udanym zaślepieniem, a 1 oznacza jego brak.

Powiązane hasła

Podwójnie ślepa próbaEfekt oczekiwań badacza i efekt HawthorneEfekt placebo i noceboRandomizacjaTrafność wewnętrzna badania

Poradniki, w których użyjesz tego pojęcia

Poradnik

Rozdział metodologiczny – jak go napisać

Co napisać w każdym podrozdziale metody: hipotezy, zmienne, próba, narzędzia, procedura, etyka i plan analiz – z wzorami zdań i listą JARS.

Czytaj →Poradnik

Statystyka w publikacji medycznej

STROBE, CONSORT 2025, STARD i TRIPOD+AI, sekcja Statistical analysis (PL/EN), Tabela 1 z SMD, regresja logistyczna, ROC, kalibracja i walidacja.

Czytaj →

Potrzebujesz wsparcia w analizie danych?

Wybierz ofertę dopasowaną do pracy dyplomowej albo profesjonalnego projektu naukowego.

Wyceń analizęOferta dla studentów

Bibliografia i dalsza literatura naukowa (APA 7)

  1. Bang, H., Ni, L., & Davis, C. E. (2004). Assessment of blinding in clinical trials. Controlled Clinical Trials, 25(2), 143–156. https://doi.org/10.1016/j.cct.2003.10.016
  2. Schulz, K. F., & Grimes, D. A. (2002). Blinding in randomised trials: Hiding who got what. The Lancet, 359(9307), 696–700. https://doi.org/10.1016/s0140-6736(02)07816-9

Cytowania BibTeX

@article{bang2004assessment, author={Bang, Heejung and Ni, Liyun and Davis, Clarence E.}, title={{Assessment of blinding in clinical trials}}, journal={Controlled Clinical Trials}, year={2004}, volume={25}, number={2}, pages={143--156}, doi={10.1016/j.cct.2003.10.016}}
@article{schulz2002blinding, author={Schulz, Kenneth F. and Grimes, David A.}, title={{Blinding in randomised trials: Hiding who got what}}, journal={The Lancet}, year={2002}, volume={359}, number={9307}, pages={696--700}, doi={10.1016/s0140-6736(02)07816-9}}
R