Słownik metodologiczny · Projekt badania

Zagnieżdżone badanie kliniczno-kontrolne i case-cohort – jak pobrać próbę z kohorty?

Zagnieżdżone badanie kliniczno-kontrolne i case-cohort pozwalają zbadać kosztowną ekspozycję tylko u części kohorty. Pokazujemy, jak w każdym planie dobiera się kontrole, jak się je analizuje i który plan wybrać.

Strona główna / Słownik / Zagnieżdżone badanie kliniczno-kontrolne i case-cohort
W skrócie: Zagnieżdżone badanie kliniczno-kontrolne i case-cohort to plany, w których z istniejącej kohorty bierze się wszystkie przypadki i tylko część pozostałych osób. W pierwszym kontrole losuje się dla każdego przypadku spośród wciąż zagrożonych, w drugim – jedną losową podkohortę na początku obserwacji.

Co to jest zagnieżdżone badanie kliniczno-kontrolne i case-cohort?

Zagnieżdżone badanie kliniczno-kontrolne (ang. nested case-control study) i badanie case-cohort (ang. case-cohort study) to dwa sposoby pobierania próby z istniejącej kohorty. Pełne dane o ekspozycji – np. kosztowne oznaczenia w zamrożonych próbkach krwi – zbiera się tylko dla części uczestników, a nie dla wszystkich. Ernster (1994) podkreśla, że taki plan często daje duże oszczędności kosztów i pracy przy niewielkiej utracie efektywności statystycznej, zwłaszcza w badaniach biologicznych prekursorów choroby.

Jak dobiera się próbę

  • Zagnieżdżone badanie kliniczno-kontrolne: dla każdego przypadku, który wystąpił w kohorcie, losuje się kilka kontroli spośród osób, które do tego momentu nie zachorowały (tzw. zbiór ryzyka). Kontrole są więc dobrane według czasu obserwacji, a analizę prowadzi się warunkową regresją logistyczną.
  • Case-cohort: na początku losuje się podkohortę z całej kohorty, a potem dołącza wszystkie przypadki, także spoza podkohorty. Prentice (1986) zaproponował ten plan i metody szacowania ilorazu szans i ryzyka względnego, w których dane o kowariantach są potrzebne tylko dla przypadków i podkohorty. W praktyce używa się ważonego modelu Coxa, w R np. survival::cch().

Który plan wybrać

Podkohorta w planie case-cohort jest wspólna dla wielu wyników, więc z tej samej próby można badać kilka chorób. Zagnieżdżone badanie kliniczno-kontrolne lepiej kontroluje czas. Langholz i Thomas (1990) pokazali w symulacjach, że przy umiarkowanym losowym cenzurowaniu lub rozłożonym w czasie wejściu do kohorty plan case-cohort może być wyraźnie mniej efektywny niż zagnieżdżony.

Jak opisać w pracy

W kohorcie 12 000 osób z próbkami surowicy pobranymi na początku obserwacji przeprowadzono zagnieżdżone badanie kliniczno-kontrolne. Każdemu z 240 przypadków cukrzycy przypisano losowo 4 kontrole spośród osób wolnych od choroby w dniu rozpoznania u przypadku, dobranych według płci i roku urodzenia. Stężenie biomarkera oznaczono tylko w tej próbie; związek oszacowano warunkową regresją logistyczną.

Na co uważać

  • Kontrole tylko spośród zagrożonych. Kontrolą może być osoba, która zachoruje później; wykluczanie przyszłych przypadków zniekształca wynik.
  • Zwykły model Coxa na próbie case-cohort daje złe błędy standardowe. Potrzebne są wagi i odporna wariancja.
  • Raportuj schemat próbkowania. Opisz liczbę kontroli na przypadek lub wielkość podkohorty zgodnie z listą STROBE; wynik interpretuj jak iloraz hazardów, a nie jak OR z klasycznego badania kliniczno-kontrolnego.

Najczęstsze pytania

Czy kontrola w zagnieżdżonym badaniu kliniczno-kontrolnym może później zachorować?

Tak. Kontrolę losuje się spośród osób wolnych od choroby w chwili wystąpienia przypadku, więc ta sama osoba może później stać się przypadkiem. Usuwanie takich osób z kontroli zniekształca wynik.

Czym case-cohort różni się od zagnieżdżonego badania kliniczno-kontrolnego?

W case-cohort losuje się jedną podkohortę na początku obserwacji i dołącza wszystkie przypadki, więc podkohorta służy do badania wielu chorób. W planie zagnieżdżonym kontrole dobiera się osobno dla każdego przypadku według czasu.

Po co zagnieżdżać badanie kliniczno-kontrolne w kohorcie?

Głównie po to, by kosztowne oznaczenia, np. biomarkerów w zamrożonych próbkach, wykonać tylko u części uczestników. Ekspozycję zmierzono przed zachorowaniem, a kontrole pochodzą z tej samej populacji co przypadki.

Powiązane hasła

Poradniki, w których użyjesz tego pojęcia

Potrzebujesz wsparcia w analizie danych?

Wybierz ofertę dopasowaną do pracy dyplomowej albo profesjonalnego projektu naukowego.

Wyceń analizęOferta dla studentów

Bibliografia i dalsza literatura naukowa (APA 7)

  1. Ernster, V. L. (1994). Nested case-control studies. Preventive Medicine, 23(5), 587–590. https://doi.org/10.1006/pmed.1994.1093
  2. Langholz, B., & Thomas, D. C. (1990). Nested case-control and case-cohort methods of sampling from a cohort: A critical comparison. American Journal of Epidemiology, 131(1), 169–176. https://doi.org/10.1093/oxfordjournals.aje.a115471
  3. Prentice, R. L. (1986). A case-cohort design for epidemiologic cohort studies and disease prevention trials. Biometrika, 73(1), 1–11. https://doi.org/10.1093/biomet/73.1.1

Cytowania BibTeX

@article{ernster1994nested, author={Ernster, Virginia L.}, title={{Nested case-control studies}}, journal={Preventive Medicine}, year={1994}, volume={23}, number={5}, pages={587--590}, doi={10.1006/pmed.1994.1093}}
@article{langholz1990nested, author={Langholz, Bryan and Thomas, Duncan C.}, title={{Nested case-control and case-cohort methods of sampling from a cohort: A critical comparison}}, journal={American Journal of Epidemiology}, year={1990}, volume={131}, number={1}, pages={169--176}, doi={10.1093/oxfordjournals.aje.a115471}}
@article{prentice1986case, author={Prentice, Ross L.}, title={{A case-cohort design for epidemiologic cohort studies and disease prevention trials}}, journal={Biometrika}, year={1986}, volume={73}, number={1}, pages={1--11}, doi={10.1093/biomet/73.1.1}}
R