Słownik metodologiczny · Pomiar i skale

Skala VAS (wizualno-analogowa) – czym różni się od skali Likerta i jak jej używać

Skala VAS mierzy natężenie bólu, nastroju czy zmęczenia na linii lub suwaku 0–100. Porównujemy ją ze skalą Likerta i pokazujemy w R, jak domyślne położenie suwaka zniekształca wyniki.

Strona główna / Słownik / Skala VAS

Opracowanie merytoryczne: · Opublikowano:

W skrócie: Skala VAS to linia lub suwak z opisanymi końcami, na którym badany zaznacza natężenie odczucia, zwykle w zakresie 0–100. Daje niemal ciągły wynik, ale w ankiecie online nie ustawiaj uchwytu domyślnie na środku – wyniki skupią się wtedy na wartości startowej.

Co to jest skala VAS?

Skala wizualno-analogowa (ang. visual analogue scale, VAS) to odcinek z opisanymi tylko końcami, na którym badany zaznacza natężenie odczucia. W wersji papierowej wynikiem jest odległość znaku od lewego końca linii, a w ankiecie online VAS ma postać suwaka albo linii do kliknięcia, zwykle z wynikiem od 0 do 100. Stosuje się ją m.in. do oceny bólu, nastroju, zmęczenia i lęku, także w badaniach klinicznych i fizjoterapeutycznych (zob. statystyka dla fizjoterapeuty).

VAS a skala Likerta

Skala Likerta daje kilka kategorii, a VAS praktycznie ciągły wynik. Reips i Funke (2008) pokazali, że wyniki internetowej VAS zbliżają się do poziomu interwałowego, a skale z przyciskami osiągają według nich tylko poziom porządkowy. Wynik VAS analizuje się więc zwykle jak zmienną ilościową. Suwak ma jednak koszty. W eksperymencie Funkego i in. (2011) częściej prowadził do przerwania ankiety i wydłużał odpowiedzi, zwłaszcza u osób z niższym wykształceniem, a na smartfonach małe suwaki sprawiały kłopot w obsłudze (Antoun i in., 2017).

Jak zaprojektować VAS w ankiecie

  • Opisz oba końce konkretnie, np. „brak bólu” i „najsilniejszy ból, jaki można sobie wyobrazić”.
  • Nie ustawiaj uchwytu domyślnie na środku. Najlepiej, gdy pojawia się dopiero po kliknięciu linii.
  • Jeśli platforma wymusza pozycję startową, zapisuj, czy badany poruszył suwak.
  • Papierowej VAS nie kopiuj w innej skali, bo zmienia się długość linii.

Przykład

W symulacji 300 osób oceniało ból głowy na suwaku od 0 do 100 z uchwytem ustawionym na 50, a 53 osoby go nie poruszyły (dane symulowane). Dokładnie 50 punktów zapisano u 54 osób (18.0%), choć przy pustej linii taka wartość wystąpiłaby u 0.7%. Średnia wzrosła z 34.4 do 37.1, a mediana z 32.0 do 37.0. W histogramie widać to jako szczyt na środku skali: przedział 50–59 punktów jest najliczniejszy (75 osób). Gdy zapis ruchu suwaka pozwala wykluczyć te osoby, średnia wynosi 34.3.

Jak opisać w pracy

Natężenie bólu mierzono skalą wizualno-analogową (VAS) od 0 (brak bólu) do 100 (najsilniejszy ból, jaki można sobie wyobrazić). Odpowiedzi z nieporuszonym suwakiem (n = 53) potraktowano jako brak odpowiedzi; analizę przeprowadzono dla 247 osób (M = 34.3, SD = 18.2).

Na co uważać

  • Nie zamieniaj wyniku VAS na kilka kategorii bez potrzeby, bo tracisz precyzję.
  • Wyniki skupione przy jednym końcu linii to efekt sufitu lub podłogi. Obejrzyj rozkład przed wyborem testu.
Przykład reprodukowalny

Skupienie wyników VAS na wartości domyślnej

Kod symuluje oceny bólu na suwaku 0–100, w którym część osób nie porusza uchwytu ustawionego na 50, i porównuje rozkład z ocenami zaznaczonymi na pustej linii.

Suwak z wartością domyślną 50

Dane wejściowe: 300 ocen bólu (rozkład beta), u około 15% osób zapisana zostaje wartość domyślna (set.seed(104)).

Co odczytać: odsetek wyników równych dokładnie 50 oraz średnią i medianę przy pustej linii i przy suwaku.

R
set.seed(104)
n <- 300
prawdziwy <- round(100 * rbeta(n, 2, 4))         # ocena, którą badani zaznaczyliby na pustej linii
nieruszony <- runif(n) < 0.15                    # część osób nie przesuwa uchwytu
vas <- ifelse(nieruszony, 50, prawdziwy)         # zapisana wartość suwaka
round(100 * c(dokladnie_50_bez_domyslnej = mean(prawdziwy == 50),
              dokladnie_50_suwak = mean(vas == 50)), 1)
round(c(M_bez = mean(prawdziwy), M_suwak = mean(vas),
        Mdn_bez = median(prawdziwy), Mdn_suwak = median(vas)), 1)
Wynik w R
dokladnie_50_bez_domyslnej         dokladnie_50_suwak 
                       0.7                       18.0 
    M_bez   M_suwak   Mdn_bez Mdn_suwak 
     34.4      37.1      32.0      37.0

Bibliografia oprogramowania

Wyniki pochodzą z uruchomienia pokazanego kodu w R 4.5.3 (funkcje pakietów base i stats). W pracy podaj wersję R, której faktycznie użyto (sessionInfo()).

  1. R: R Core Team. (2026). R: A language and environment for statistical computing (Version 4.5.3) [Computer software]. R Foundation for Statistical Computing. https://www.R-project.org/

Najczęstsze pytania

Czy wynik skali VAS można analizować testem t?

Zwykle tak, bo VAS daje niemal ciągły wynik traktowany jak zmienna ilościowa. Przed testem obejrzyj jednak rozkład: skupienie przy końcu linii lub na wartości domyślnej suwaka zmienia wybór analizy.

Czym różni się skala VAS od skali numerycznej NRS?

W VAS badany zaznacza punkt na linii bez liczb, a w skali numerycznej wybiera liczbę, np. od 0 do 10. Skala numeryczna daje więc kilka kategorii, a VAS wynik niemal ciągły.

Jak ustawić suwak VAS w ankiecie online?

Opisz oba końce, ukryj uchwyt do pierwszego kliknięcia albo zapisuj, czy badany poruszył suwak. Sprawdź też działanie suwaka na smartfonie przed rozesłaniem ankiety.

Powiązane hasła

Skala ilościowaSkala LikertaEfekt sufitu i efekt podłogiHistogramSkala dyferencjału semantycznego

Poradniki, w których użyjesz tego pojęcia

Poradnik

Statystyka dla fizjoterapeuty

Pomiar przed i po terapii, test t i Wilcoxona, MCID dla skali NRS, ANCOVA, trzy pomiary, ICC i regresja do średniej – z danymi, kodem R i opisem APA.

Czytaj →Poradnik

Ile stopni skali Likerta wybrać?

4, 5, 7 czy więcej punktów: co mówią badania, środek skali, etykiety, tabela decyzyjna, symulacja w R i wzór opisu do pracy.

Czytaj →

Potrzebujesz wsparcia w analizie danych?

Wybierz ofertę dopasowaną do pracy dyplomowej albo profesjonalnego projektu naukowego.

Wyceń analizęOferta dla studentów

Bibliografia i dalsza literatura naukowa (APA 7)

  1. Antoun, C., Couper, M. P., & Conrad, F. G. (2017). Effects of mobile versus PC web on survey response quality: A crossover experiment in a probability web panel. Public Opinion Quarterly, 81(S1), 280–306. https://doi.org/10.1093/poq/nfw088 ● Otwarty dostęp
  2. Funke, F., Reips, U.-D., & Thomas, R. K. (2011). Sliders for the smart: Type of rating scale on the web interacts with educational level. Social Science Computer Review, 29(2), 221–231. https://doi.org/10.1177/0894439310376896
  3. Reips, U.-D., & Funke, F. (2008). Interval-level measurement with visual analogue scales in Internet-based research: VAS Generator. Behavior Research Methods, 40(3), 699–704. https://doi.org/10.3758/brm.40.3.699 ● Otwarty dostęp: pełny tekst

Cytowania BibTeX

@article{antoun2017effects, author={Antoun, Christopher and Couper, Mick P. and Conrad, Frederick G.}, title={{Effects of mobile versus PC web on survey response quality: A crossover experiment in a probability web panel}}, journal={Public Opinion Quarterly}, year={2017}, volume={81}, number={S1}, pages={280--306}, doi={10.1093/poq/nfw088}}
@article{funke2011sliders, author={Funke, Frederik and Reips, Ulf-Dietrich and Thomas, Randall K.}, title={{Sliders for the smart: Type of rating scale on the web interacts with educational level}}, journal={Social Science Computer Review}, year={2011}, volume={29}, number={2}, pages={221--231}, doi={10.1177/0894439310376896}}
@article{reips2008interval, author={Reips, Ulf-Dietrich and Funke, Frederik}, title={{Interval-level measurement with visual analogue scales in Internet-based research: VAS Generator}}, journal={Behavior Research Methods}, year={2008}, volume={40}, number={3}, pages={699--704}, doi={10.3758/brm.40.3.699}}
R