Słownik metodologiczny · Pomiar i skale

Siatka repertuarowa Kelly’ego – jak wydobyć i przeanalizować konstrukty osobiste?

Siatka repertuarowa pozwala poznać wymiary, którymi badany sam opisuje ludzi, rzeczy lub sytuacje. Pokazujemy elementy, metodę triad, ocenę i analizę siatki oraz jej zastosowania i opis w pracy.

Strona główna / Słownik / Siatka repertuarowa
W skrócie: Siatka repertuarowa to technika wywodząca się z teorii konstruktów osobistych Kelly’ego: badany porównuje trójki elementów (np. osób), formułuje własne dwubiegunowe konstrukty, a potem ocenia na nich każdy element. Wynikiem jest macierz elementy × konstrukty, analizowana m.in. PCA i analizą skupień.

Co to jest siatka repertuarowa?

Siatka repertuarowa (ang. repertory grid) to technika badania tego, jak konkretna osoba porządkuje swój świat. Wywodzi się z teorii konstruktów osobistych George’a Kelly’ego (1955). Według niej każdy człowiek interpretuje zdarzenia przez własne konstrukty, czyli dwubiegunowe wymiary w rodzaju „ciepły – zdystansowany” albo „wymagający – pobłażliwy”. Siatka wydobywa te wymiary od badanego, zamiast narzucać mu gotowe określenia, jak robi dyferencjał semantyczny.

Jak wygląda badanie krok po kroku

  1. Elementy. Wybiera się 6–12 obiektów z jednej dziedziny, np. osoby („ja”, „ja idealny”, „mój szef”, „dobry nauczyciel”), produkty albo sytuacje.
  2. Wydobywanie konstruktów. Badanemu pokazuje się trzy elementy i pyta, pod jakim względem dwa z nich są podobne, a trzeci inny. Odpowiedź tworzy jeden biegun konstruktu, jego przeciwieństwo – drugi. Procedurę powtarza się dla kolejnych trójek.
  3. Ocena. Każdy element ocenia się na każdym konstrukcie, zwykle na skali 1–5 lub 1–7. Można też poprosić o ranking elementów.
  4. Analiza. Powstaje macierz elementy × konstrukty, którą bada się korelacjami między konstruktami, PCA lub analizą skupień.

Szczegółowe warianty procedury i analiz opisuje podręcznik Fransella, Bell i Bannister (2004).

Zastosowania

Walker i Winter (2007) wskazują, że w ciągu pół wieku od pracy Kelly’ego rozwinęły się zarówno techniki siatkowe, jak i pozasiatkowe, np. laddering, a główne obszary zastosowań to psychologia kliniczna, edukacja i organizacje. Siatkę stosuje się do opisu obrazu siebie, zmian w terapii, wizerunku marek i wiedzy ekspertów. Metoda łączy elementy wywiadu i pomiaru, podobnie jak metodologia Q, ale tam badany sortuje gotowe stwierdzenia.

Jak opisać w pracy

Zastosowano siatkę repertuarową według Kelly’ego. Każdy uczestnik ocenił 9 elementów (role zawodowe i „ja”) na konstruktach wydobytych metodą triad (średnio 11 konstruktów na osobę) na skali 1–7. Siatki analizowano indywidualnie za pomocą analizy głównych składowych.

Na co uważać

  • Nie sumuj siatek bez namysłu. Konstrukty różnią się między osobami, więc wspólna analiza wymaga ujednolicenia, np. kategoryzacji treści.
  • Elementy muszą pochodzić z jednej dziedziny, inaczej konstrukty tracą sens dla części z nich.
  • Zapisuj dokładne słowa badanego. Przeformułowanie konstruktu przez badacza zmienia dane.
  • Przy małej liczbie elementów wyniki PCA są niestabilne – traktuj je opisowo.

Najczęstsze pytania

Czy siatka repertuarowa jest metodą ilościową czy jakościową?

Łączy oba podejścia. Konstrukty wydobywa się w rozmowie i zapisuje słowami badanego, ale oceny elementów tworzą macierz liczb, którą analizuje się korelacjami, PCA lub analizą skupień.

Ile elementów i konstruktów powinna mieć siatka?

Zwykle kilka do kilkunastu elementów i podobną liczbę konstruktów, aż kolejne triady przestaną dawać nowe wymiary. Zbyt duża siatka męczy badanego, a zbyt mała daje niestabilne wyniki analiz.

Czy konstrukty można podać badanym z góry?

Można, wtedy łatwiej porównać osoby i połączyć siatki. Tracisz jednak główną zaletę metody, czyli dostęp do wymiarów, którymi badany sam się posługuje. Często łączy się oba warianty: część konstruktów podaną i część wydobytą.

Powiązane hasła

Poradniki, w których użyjesz tego pojęcia

Potrzebujesz wsparcia w analizie danych?

Wybierz ofertę dopasowaną do pracy dyplomowej albo profesjonalnego projektu naukowego.

Wyceń analizęOferta dla studentów

Bibliografia i dalsza literatura naukowa (APA 7)

  1. Fransella, F., Bell, R., & Bannister, D. (2004). A manual for repertory grid technique (2nd ed.). John Wiley & Sons.
  2. Kelly, G. A. (1955). The psychology of personal constructs (Vols. 1–2). Norton.
  3. Walker, B. M., & Winter, D. A. (2007). The elaboration of personal construct psychology. Annual Review of Psychology, 58(1), 453–477. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.58.110405.085535 ● Otwarty dostęp: pełny tekst

Cytowania BibTeX

@book{fransella2004manual, author={Fransella, Fay and Bell, Richard and Bannister, Don}, title={{A manual for repertory grid technique (2nd ed.)}}, year={2004}, publisher={John Wiley \& Sons}}
@book{kelly1955psychology, author={Kelly, George A.}, title={{The psychology of personal constructs (Vols. 1–2)}}, year={1955}, publisher={Norton}}
@article{walker2007elaboration, author={Walker, Beverly M. and Winter, David A.}, title={{The elaboration of personal construct psychology}}, journal={Annual Review of Psychology}, year={2007}, volume={58}, number={1}, pages={453--477}, doi={10.1146/annurev.psych.58.110405.085535}}
R