Co to jest siatka repertuarowa?
Siatka repertuarowa (ang. repertory grid) to technika badania tego, jak konkretna osoba porządkuje swój świat. Wywodzi się z teorii konstruktów osobistych George’a Kelly’ego (1955). Według niej każdy człowiek interpretuje zdarzenia przez własne konstrukty, czyli dwubiegunowe wymiary w rodzaju „ciepły – zdystansowany” albo „wymagający – pobłażliwy”. Siatka wydobywa te wymiary od badanego, zamiast narzucać mu gotowe określenia, jak robi dyferencjał semantyczny.
Jak wygląda badanie krok po kroku
- Elementy. Wybiera się 6–12 obiektów z jednej dziedziny, np. osoby („ja”, „ja idealny”, „mój szef”, „dobry nauczyciel”), produkty albo sytuacje.
- Wydobywanie konstruktów. Badanemu pokazuje się trzy elementy i pyta, pod jakim względem dwa z nich są podobne, a trzeci inny. Odpowiedź tworzy jeden biegun konstruktu, jego przeciwieństwo – drugi. Procedurę powtarza się dla kolejnych trójek.
- Ocena. Każdy element ocenia się na każdym konstrukcie, zwykle na skali 1–5 lub 1–7. Można też poprosić o ranking elementów.
- Analiza. Powstaje macierz elementy × konstrukty, którą bada się korelacjami między konstruktami, PCA lub analizą skupień.
Szczegółowe warianty procedury i analiz opisuje podręcznik Fransella, Bell i Bannister (2004).
Zastosowania
Walker i Winter (2007) wskazują, że w ciągu pół wieku od pracy Kelly’ego rozwinęły się zarówno techniki siatkowe, jak i pozasiatkowe, np. laddering, a główne obszary zastosowań to psychologia kliniczna, edukacja i organizacje. Siatkę stosuje się do opisu obrazu siebie, zmian w terapii, wizerunku marek i wiedzy ekspertów. Metoda łączy elementy wywiadu i pomiaru, podobnie jak metodologia Q, ale tam badany sortuje gotowe stwierdzenia.
Jak opisać w pracy
Na co uważać
- Nie sumuj siatek bez namysłu. Konstrukty różnią się między osobami, więc wspólna analiza wymaga ujednolicenia, np. kategoryzacji treści.
- Elementy muszą pochodzić z jednej dziedziny, inaczej konstrukty tracą sens dla części z nich.
- Zapisuj dokładne słowa badanego. Przeformułowanie konstruktu przez badacza zmienia dane.
- Przy małej liczbie elementów wyniki PCA są niestabilne – traktuj je opisowo.
Najczęstsze pytania
Czy siatka repertuarowa jest metodą ilościową czy jakościową?
Łączy oba podejścia. Konstrukty wydobywa się w rozmowie i zapisuje słowami badanego, ale oceny elementów tworzą macierz liczb, którą analizuje się korelacjami, PCA lub analizą skupień.
Ile elementów i konstruktów powinna mieć siatka?
Zwykle kilka do kilkunastu elementów i podobną liczbę konstruktów, aż kolejne triady przestaną dawać nowe wymiary. Zbyt duża siatka męczy badanego, a zbyt mała daje niestabilne wyniki analiz.
Czy konstrukty można podać badanym z góry?
Można, wtedy łatwiej porównać osoby i połączyć siatki. Tracisz jednak główną zaletę metody, czyli dostęp do wymiarów, którymi badany sam się posługuje. Często łączy się oba warianty: część konstruktów podaną i część wydobytą.
Powiązane hasła
Poradniki, w których użyjesz tego pojęcia
Wywiad pogłębiony w pracy dyplomowej
Scenariusz z dopytaniami, pilotaż, zgoda na nagranie, transkrypcja dosłowna a wygładzona, anonimizacja, przechowywanie danych i wzór opisu procedury.
Czytaj →PoradnikMetodologia Q krok po kroku
Concourse, Q-set i rozkład wymuszony, analiza czynnikowa osób, osoby definiujące, z-score'y, tablica czynnikowa i interpretacja – z przykładem w R.
Czytaj →Potrzebujesz wsparcia w analizie danych?
Wybierz ofertę dopasowaną do pracy dyplomowej albo profesjonalnego projektu naukowego.
Wyceń analizęOferta dla studentówBibliografia i dalsza literatura naukowa (APA 7)
- Fransella, F., Bell, R., & Bannister, D. (2004). A manual for repertory grid technique (2nd ed.). John Wiley & Sons.
- Kelly, G. A. (1955). The psychology of personal constructs (Vols. 1–2). Norton.
- Walker, B. M., & Winter, D. A. (2007). The elaboration of personal construct psychology. Annual Review of Psychology, 58(1), 453–477. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.58.110405.085535 ● Otwarty dostęp: pełny tekst
Cytowania BibTeX
@book{fransella2004manual, author={Fransella, Fay and Bell, Richard and Bannister, Don}, title={{A manual for repertory grid technique (2nd ed.)}}, year={2004}, publisher={John Wiley \& Sons}}@book{kelly1955psychology, author={Kelly, George A.}, title={{The psychology of personal constructs (Vols. 1–2)}}, year={1955}, publisher={Norton}}@article{walker2007elaboration, author={Walker, Beverly M. and Winter, David A.}, title={{The elaboration of personal construct psychology}}, journal={Annual Review of Psychology}, year={2007}, volume={58}, number={1}, pages={453--477}, doi={10.1146/annurev.psych.58.110405.085535}}