Co to jest metodologia Q?
Metodologia Q (ang. Q methodology) służy do badania subiektywnych punktów widzenia. Uczestnicy układają zestaw stwierdzeń na dany temat od „najbardziej się zgadzam” do „najmniej się zgadzam”, a analiza czynnikowa grupuje nie stwierdzenia, lecz osoby o podobnym układzie. Każdy czynnik to wspólny sposób myślenia o temacie. Brown (1993) pokazuje, że dzisiejsze rozumienie metody wywodzi się ze sporów Williama Stephensona, Cyrila Burta i innych w latach 30.–50. XX wieku. Watts i Stenner (2005) sytuują ją wśród metod jakościowych, choć analiza jest ilościowa.
Etapy badania
- Concourse i Q-set. Z wywiadów, mediów i literatury zbiera się wypowiedzi o temacie, a potem wybiera zwykle kilkadziesiąt zróżnicowanych stwierdzeń.
- Q-sort. Każda osoba rozkłada karty na siatce o z góry ustalonym, zwykle quasi-normalnym kształcie (np. od −4 do +4). To układ wymuszony: stwierdzenia konkurują o miejsca.
- Korelacja osób. Liczy się korelacje między układami par osób, czyli na macierzy transponowanej.
- Czynniki. Wyodrębnia się czynniki i obraca je, np. varimax albo ręcznie (rotacja teoretyczna).
- Interpretacja. Z układów osób definiujących czynnik powstaje wzorcowy Q-sort z wynikami czynnikowymi stwierdzeń, który opisuje się jako spójną narrację.
Q a klasyczna analiza czynnikowa
W klasycznej analizie czynnikowej (metodologia R) korelujemy zmienne na wielu osobach. W metodologii Q korelujemy osoby na wielu stwierdzeniach. Dlatego wystarcza niewielka, celowo dobrana grupa uczestników, ale wyniki nie mówią, jaki odsetek populacji podziela dany punkt widzenia.
Jak opisać w pracy
Na co uważać
- Liczebność czynnika to nie odsetek. Liczba osób przy czynniku nie szacuje jego częstości w populacji.
- Nie licz średnich jak dla skali Likerta. Rozkład jest wymuszony, więc średnia ocena stwierdzenia w całej próbie mało mówi; interpretuje się wzorce czynników.
- Jawne decyzje. Podaj, jak wybrano liczbę czynników, rotację i kryterium osób definiujących.
Pełny przykład z analizą w R opisuje wpis Metodologia Q krok po kroku.
Najczęstsze pytania
Ile osób potrzeba do badania metodą Q?
Zwykle wystarcza niewielka, celowo dobrana grupa – często kilkanaście do kilkudziesięciu osób – bo celem jest opis odmiennych punktów widzenia, a nie oszacowanie ich częstości. Ważniejsze jest zróżnicowanie uczestników niż ich liczba.
Czym metodologia Q różni się od analizy czynnikowej?
Technika liczenia jest podobna, ale role są odwrócone. W klasycznej analizie czynnikowej korelujemy zmienne na wielu osobach, a w metodologii Q – osoby na wielu stwierdzeniach, więc czynnik grupuje ludzi o podobnych poglądach.
Jak przeprowadzić analizę Q w R?
Ułóż dane jako macierz stwierdzenia × osoby, policz korelacje między kolumnami i wyodrębnij czynniki, np. psych::principal(cor(X), nfactors = 3, rotate = "varimax"). Dedykowany pakiet to qmethod; pełny przykład jest we wpisie o metodologii Q krok po kroku.
Powiązane hasła
Poradniki, w których użyjesz tego pojęcia
Metodologia Q krok po kroku
Concourse, Q-set i rozkład wymuszony, analiza czynnikowa osób, osoby definiujące, z-score'y, tablica czynnikowa i interpretacja – z przykładem w R.
Czytaj →PoradnikAnaliza czynnikowa EFA i CFA
EFA czy CFA, analiza równoległa, rotacja oblimin a varimax, przejście od EFA do CFA na nowej próbie, WLSMV i opis APA – z danymi i kodem R.
Czytaj →Potrzebujesz wsparcia w analizie danych?
Wybierz ofertę dopasowaną do pracy dyplomowej albo profesjonalnego projektu naukowego.
Wyceń analizęOferta dla studentówBibliografia i dalsza literatura naukowa (APA 7)
- Brown, S. R. (1993). A primer on Q methodology. Operant Subjectivity, 16(3/4), 91–138. https://doi.org/10.22488/okstate.93.100504 ● Otwarty dostęp
- Watts, S., & Stenner, P. (2005). Doing Q methodology: Theory, method and interpretation. Qualitative Research in Psychology, 2(1), 67–91. https://doi.org/10.1191/1478088705qp022oa
Cytowania BibTeX
@article{brown1993primer, author={Brown, Steven R.}, title={{A primer on Q methodology}}, journal={Operant Subjectivity}, year={1993}, volume={16}, number={3/4}, pages={91--138}, doi={10.22488/okstate.93.100504}}@article{watts2005doing, author={Watts, Simon and Stenner, Paul}, title={{Doing Q methodology: Theory, method and interpretation}}, journal={Qualitative Research in Psychology}, year={2005}, volume={2}, number={1}, pages={67--91}, doi={10.1191/1478088705qp022oa}}