Słownik metodologiczny · Badania jakościowe

Analiza konwersacyjna – tury, sekwencje i opis w pracy

Analiza konwersacyjna bada, jak ludzie organizują rozmowę: wymianę tur, sekwencje i naprawy. Pokazujemy, jakie dane są potrzebne, czym różni się od analizy dyskursu i jak ją opisać.

Strona główna / Słownik / Analiza konwersacyjna
W skrócie: Analiza konwersacyjna (conversation analysis, CA) to podejście jakościowe badające, jak uczestnicy rozmowy krok po kroku ją organizują: jak przejmują głos, budują sekwencje wypowiedzi i naprawiają nieporozumienia. Opiera się na nagraniach naturalnych rozmów i bardzo dokładnej transkrypcji.

Co to jest analiza konwersacyjna?

Analiza konwersacyjna (ang. conversation analysis, CA) to podejście jakościowe, które bada, jak ludzie krok po kroku organizują rozmowę: jak przejmują głos, jak odpowiadają na wypowiedź poprzednika i jak naprawiają nieporozumienia. Wyrosła z socjologii lat 60. i 70. XX wieku (Harvey Sacks, Emanuel Schegloff, Gail Jefferson). Sacks i in. (1974) zaproponowali model wymiany tur w rozmowie: kolejność mówców jest ustalana lokalnie, przez samych uczestników, w toku interakcji, a każda wypowiedź jest dopasowywana do odbiorcy.

Co się analizuje

  • wymianę tur – kto i kiedy zabiera głos, nakładanie się wypowiedzi, pauzy;
  • sekwencje – pary wypowiedzi, np. pytanie–odpowiedź, zaproszenie–przyjęcie lub odmowa;
  • naprawy – poprawianie siebie lub rozmówcy;
  • otwarcia i zamknięcia rozmowy.

Danymi są zwykle nagrania rozmów, które odbyłyby się i bez badacza: wizyty lekarskie, lekcje, rozmowy telefoniczne. Wymagają bardzo dokładnej transkrypcji z zapisem pauz, nakładań i intonacji.

Analiza konwersacyjna a inne podejścia

W analizie tematycznej pytasz, co ludzie mówią, a w analizie konwersacyjnej – jak rozmowa jest zbudowana i co dana wypowiedź robi w danym miejscu sekwencji. Analiza dyskursu zwykle szerzej łączy tekst z kontekstem społecznym i władzą; CA trzyma się tego, co widać w samej interakcji. Od etnografii różni ją skala: zamiast opisu kultury całej grupy – szczegółowa analiza krótkich fragmentów rozmowy.Drew i in. (2001) pokazują CA jako rygorystyczną metodę badania interakcji pacjentów z personelem medycznym, np. tego, kiedy pacjent ma okazję włączyć się w rozmowę podczas konsultacji.

Jak opisać w pracy

Materiał stanowiło 20 nagrań wizyt w poradni (łącznie 6 godzin), zarejestrowanych za zgodą pacjentów i lekarzy. Nagrania przepisano w konwencji Jeffersona i przeanalizowano metodą analizy konwersacyjnej, koncentrując się na sekwencjach, w których lekarz przedstawia zalecenia, oraz na reakcjach pacjentów.

Na co uważać

  • Nie usuwaj „ehm” i pauz. W CA to dane, a nie szum; wygładzona transkrypcja uniemożliwia analizę.
  • Wywiad to specyficzna rozmowa. Wywiad pogłębiony można analizować konwersacyjnie, ale wtedy badasz samą interakcję, a nie poglądy rozmówcy.
  • Nagrania są wrażliwe. Zaplanuj świadomą zgodę wszystkich nagrywanych osób i anonimizację transkrypcji.

Najczęstsze pytania

Czy w analizie konwersacyjnej można analizować wywiady badawcze?

Można, ale wtedy przedmiotem analizy jest sama interakcja między prowadzącym a rozmówcą, a nie jego opinie. Do badania poglądów lepiej pasuje analiza tematyczna.

Czym jest wymiana tur w rozmowie?

To sposób, w jaki uczestnicy rozmowy przekazują sobie głos: kto mówi następny, kiedy wolno zacząć i jak radzi się sobie z nakładaniem wypowiedzi. Jest jednym z podstawowych tematów analizy konwersacyjnej.

Dlaczego transkrypcja w analizie konwersacyjnej jest tak szczegółowa?

Bo pauzy, nakładanie się głosów, przerwane słowa i intonacja pokazują, jak rozmówcy reagują na siebie. Zwykle stosuje się konwencję Jeffersona, w której każdy z tych elementów ma swój symbol.

Powiązane hasła

Poradniki, w których użyjesz tego pojęcia

Potrzebujesz wsparcia w analizie danych?

Wybierz ofertę dopasowaną do pracy dyplomowej albo profesjonalnego projektu naukowego.

Wyceń analizęOferta dla studentów

Bibliografia i dalsza literatura naukowa (APA 7)

  1. Drew, P., Chatwin, J., & Collins, S. (2001). Conversation analysis: A method for research into interactions between patients and health-care professionals. Health Expectations, 4(1), 58–70. https://doi.org/10.1046/j.1369-6513.2001.00125.x ● Otwarty dostęp
  2. Sacks, H., Schegloff, E. A., & Jefferson, G. (1974). A simplest systematics for the organization of turn-taking for conversation. Language, 50(4), 696–735. https://doi.org/10.2307/412243 ● Otwarty dostęp: pełny tekst

Cytowania BibTeX

@article{drew2001conversation, author={Drew, Paul and Chatwin, John and Collins, Sarah}, title={{Conversation analysis: A method for research into interactions between patients and health-care professionals}}, journal={Health Expectations}, year={2001}, volume={4}, number={1}, pages={58--70}, doi={10.1046/j.1369-6513.2001.00125.x}}
@article{sacks1974simplest, author={Sacks, Harvey and Schegloff, Emanuel A. and Jefferson, Gail}, title={{A simplest systematics for the organization of turn-taking for conversation}}, journal={Language}, year={1974}, volume={50}, number={4}, pages={696--735}, doi={10.2307/412243}}
R