Tabela ANOVA w stylu APA – porównanie grup, testy post hoc i ANOVA dwuczynnikowa

Opracowanie merytoryczne: Konrad Hryniewicz · Opublikowano: 9 października 2026

Kiedy używać tabeli ANOVA?

Gdy porównujesz trzy lub więcej grup (np. grupy wieku, warunki eksperymentalne) albo badasz wpływ dwóch czynników i ich interakcji. Pamiętaj, że testy post hoc wykonuje się tylko po istotnym teście F — w wariancie A żaden test nie był istotny, więc ich nie liczono.

Wzory tabel ANOVA w APA

Trzy warianty na tych samych danych.

Wariant A: ANOVA jednoczynnikowa bez istotnych różnic

Raportowanie wyników nieistotnych jest równie ważne jak istotnych — podaj pełne statystyki.

Wariant B: ANOVA jednoczynnikowa z testami post hoc

Ilustracja zapisu liter post hoc na grupach o niskiej, średniej i wysokiej użyteczności.

Wariant C: ANOVA dwuczynnikowa

Układ „źródło zmienności” dla płci, grupy wieku i ich interakcji.

Co jest w tabeli i jak ją czytać

• Stopnie swobody w nagłówku — F(2, 300) oznacza 2 stopnie swobody efektu i 300 błędu.
• η² i η²_p — w ANOVA jednoczynnikowej obie miary są równe; w wieloczynnikowej podaje się cząstkowe η² (Lakens, 2013). Bez zera wiodącego, bo nie przekraczają 1.
• Litery post hoc — średnie z tą samą literą nie różnią się istotnie. W wariancie B wszystkie trzy grupy różnią się parami, więc mają różne litery.
• Typ sum kwadratów — w nierównolicznych schematach wieloczynnikowych podaj w nocie, że użyto typu III (jak w SPSS).

Jak opisać tabelę w tekście pracy

W tekście nie powtarzaj wszystkich liczb z tabeli — przywołaj ją i opisz najważniejsze wyniki. Przykład dla danych z tej strony:

Rysunek: wykres średnich i wykres interakcji

Dla ANOVA dwuczynnikowej najczytelniejszy jest wykres interakcji: średnie z przedziałami ufności dla kombinacji poziomów czynników. Równoległe linie oznaczają brak interakcji. Drugi rysunek pokazuje prosty rysunek w stylu APA (czarno-biały) z danymi w tle.

Rysunek 1

Średni poziom obaw w zależności od płci i grupy wieku

Uwaga. Odcinki oznaczają 95% przedziały ufności. Linie są niemal równoległe, co odpowiada nieistotnej interakcji.

Rysunek 2

Intencja zakupu w grupach o różnym poziomie postrzeganej użyteczności

Uwaga. Białe punkty to średnie, odcinki — 95% przedziały ufności, szare punkty — wyniki osób.

Jak przygotować tabelę: SPSS, JASP, R i Word

SPSS: Analiza → Ogólny model liniowy → Jednej zmiennej; w Opcjach zaznacz statystyki opisowe i oceny wielkości efektu, w Post hoc — test Tukeya (lub Gamesa-Howella przy nierównych wariancjach). JASP: ANOVA z opcjami Descriptive statistics, Estimates of effect size (η², ω²) i Post Hoc Tests.

Jak sformatować tabelę w Wordzie

1. Wstaw tabelę, a następnie w Projekt tabeli → Obramowania wybierz Bez obramowania.
2. Dodaj tylko trzy linie poziome: nad wierszem nagłówka, pod nagłówkiem i pod ostatnim wierszem (oraz krótkie linie pod nagłówkami grupującymi).
3. Nazwy wierszy wyrównaj do lewej, liczby do środka (lub do kropki dziesiętnej); w całej kolumnie zachowaj tę samą liczbę miejsc po kropce.
4. Nad tabelą wpisz numer (pogrubiony) i w nowym wierszu tytuł kursywą; pod tabelą notę zaczynającą się od Uwaga.
5. Przy długiej tabeli zaznacz wiersz nagłówka i włącz Powtórz jako wiersz nagłówka, aby pojawiał się na każdej stronie.

Pobierz wzór tabeli (.docx)

library(readxl); library(psych)
dane <- as.data.frame(read_excel("dane_ankieta_tam.xlsx"))
dane$LAT <- rowMeans(dane[, paste0("Łatwość_korzystania", 1:4)])   # łatwość korzystania
dane$UZY <- rowMeans(dane[, paste0("Użyteczność", 1:4)])           # użyteczność
dane$INT <- rowMeans(dane[, paste0("Intencja_kupna", 1:4)])        # intencja zakupu
library(effectsize); library(car)
dane$wiek_gr <- cut(dane$Wiek, c(0, 24, 29, 99), labels = c("20–24", "25–29", "30+"))
m <- aov(INT ~ wiek_gr, data = dane)
summary(m)
eta_squared(m, partial = FALSE, alternative = "two.sided")
# wariant z testami post hoc (grupy użyteczności) i ANOVA dwuczynnikowa
q <- quantile(dane$UZY, c(1/3, 2/3))
dane$uzy_gr <- cut(dane$UZY, c(-Inf, q, Inf), labels = c("niska", "średnia", "wysoka"))
TukeyHSD(aov(INT ~ uzy_gr, data = dane))
dane$plec <- factor(dane$Płeć)
options(contrasts = c("contr.sum", "contr.poly"))
m2 <- lm(Obawy ~ plec * wiek_gr, data = dane)
Anova(m2, type = 3)
eta_squared(Anova(m2, type = 3), partial = TRUE, alternative = "two.sided")

Najczęstsze błędy

• Zrzut ekranu z SPSS zamiast tabeli przepisanej w formacie APA.
• Linie pionowe i kolorowe tło — tabela APA ma wyłącznie linie poziome.
• Testy post hoc po nieistotnym F — szukanie różnic, których test ogólny nie potwierdził.
• Brak stopni swobody przy F.
• Cząstkowe η² opisane jako „procent wariancji wyjaśnionej przez czynnik” w schematach wieloczynnikowych.
• Litery post hoc bez objaśnienia w nocie.

Najczęstsze pytania

Jak przedstawić wyniki ANOVA w tabeli APA?

Podaj M i SD każdej grupy, F ze stopniami swobody, p i wielkość efektu (η² lub ω²). Wyniki post hoc oznacz literami przy średnich i opisz w nocie, jakiego testu użyto.

Jak zapisać testy post hoc w tabeli?

Najczęściej literami w indeksie przy średnich: średnie oznaczone różnymi literami różnią się istotnie. Alternatywnie można dodać osobną tabelę porównań parami z różnicą średnich, CI i skorygowanym p.

η² czy ω²?

ω² jest mniej obciążona i lepiej szacuje efekt w populacji, zwłaszcza w małych próbach; η² jest częściej stosowana. Napisz, którą miarę podajesz.

Czy raportować nieistotną ANOVA w tabeli?

Tak. Pełne statystyki wyników nieistotnych są potrzebne do oceny badania i do metaanaliz.

Powiązane hasła

Poradniki, w których użyjesz tego pojęcia

@book{apa2020manual, author={{American Psychological Association}}, title={Publication Manual of the American Psychological Association}, edition={7}, publisher={American Psychological Association}, address={Washington, DC}, year={2020}, doi={10.1037/0000165-000}}

@misc{apa_table_setup, author={{American Psychological Association}}, title={Table setup}, howpublished={APA Style}, url={https://apastyle.apa.org/style-grammar-guidelines/tables-figures/tables}, note={Pobrano 8 października 2026}}

@misc{apa_sample_tables, author={{American Psychological Association}}, title={Sample tables}, howpublished={APA Style}, url={https://apastyle.apa.org/style-grammar-guidelines/tables-figures/sample-tables}, note={Pobrano 9 października 2026}}

@article{appelbaum2018journal, author={Appelbaum, Mark and Cooper, Harris and Kline, Rex B. and Mayo-Wilson, Evan and Nezu, Arthur M. and Rao, Stephen M.}, title={Journal article reporting standards for quantitative research in psychology: The APA Publications and Communications Board task force report}, journal={American Psychologist}, year={2018}, volume={73}, number={1}, pages={3--25}, doi={10.1037/amp0000191}}

@article{lakens2013calculating, author={Lakens, Dani{\"e}l}, title={Calculating and reporting effect sizes to facilitate cumulative science: A practical primer for t-tests and ANOVAs}, journal={Frontiers in Psychology}, year={2013}, volume={4}, eid={863}, doi={10.3389/fpsyg.2013.00863}}

@article{weissgerber2015beyond, author={Weissgerber, Tracey L. and Milic, Natasa M. and Winham, Stacey J. and Garovic, Vesna D.}, title={Beyond bar and line graphs: Time for a new data presentation paradigm}, journal={PLOS Biology}, year={2015}, volume={13}, number={4}, eid={e1002128}, doi={10.1371/journal.pbio.1002128}}