Co to jest RoB 2?
RoB 2 (ang. revised Cochrane risk-of-bias tool for randomised trials) to narzędzie Cochrane do oceny ryzyka błędu systematycznego w wyniku badania z randomizacją. Zastąpiło pierwotne narzędzie Cochrane, bo autorzy chcieli uwzględnić nowszą wiedzę o tym, skąd biorą się błędy w takich badaniach, i uwagi użytkowników (Sterne i in., 2019). Stosuje się je w przeglądzie systematycznym, najlepiej w dwie osoby niezależnie. Ważne: ocenia się konkretny wynik, a nie całe badanie, więc jeden artykuł może dostać różne oceny dla różnych wyników.
Pięć domen i oceny
Podręcznik Cochrane wymienia pięć domen błędu (Higgins i in., 2024):
- proces randomizacji;
- odstępstwa od zamierzonych interwencji;
- brakujące dane o wyniku;
- pomiar wyniku;
- wybór raportowanego wyniku.
W każdej domenie odpowiadasz na pytania sygnalizujące („tak”, „raczej tak”, „raczej nie”, „nie”, „brak informacji”), a algorytm proponuje ocenę: niskie ryzyko, pewne zastrzeżenia (some concerns) albo wysokie ryzyko. Ocena ogólna to najmniej korzystna ocena z domen. Kilka domen z zastrzeżeniami może też uzasadniać ocenę wysoką. Przed oceną drugiej domeny ustal, czy interesuje cię efekt przydziału (jak w analizie ITT), czy efekt przestrzegania protokołu (jak w analizie per protocol).
Przykład oceny
Badanie porównuje terapię online z listą oczekujących, a wynikiem są objawy depresji w samoopisie (przykład opisowy).
- Randomizacja komputerowa, przydział ukryty, grupy podobne na starcie – niskie ryzyko.
- Uczestnicy wiedzą, w której są grupie, a wynik podają sami – pewne zastrzeżenia w domenie pomiaru wyniku.
- W grupie terapii odpadło więcej osób, a analizę zrobiono tylko na pełnych danych – wysokie ryzyko w domenie brakujących danych.
Ocena ogólna dla tego wyniku: wysokie ryzyko błędu.
Jak opisać w pracy
Na co uważać
- Nie licz punktów. RoB 2 daje oceny kategorialne na trzech poziomach, a nie wynik punktowy.
- Nie używaj RoB 2 do badań bez randomizacji. Do nich służy ROBINS-I. Dla badań klasterowych i naprzemiennych są osobne warianty narzędzia (Higgins i in., 2024).
- Uzasadniaj oceny cytatem lub informacją z artykułu i protokołu. Oceny z domen przenoszą się potem do GRADE.
Porównanie RoB 2 z innymi narzędziami znajdziesz we wpisie ocena ryzyka błędu: RoB 2, ROBINS-I, Newcastle–Ottawa.
Najczęstsze pytania
Co oznacza ocena „pewne zastrzeżenia” w RoB 2?
To środkowa kategoria między niskim a wysokim ryzykiem błędu. Pojawia się, gdy w domenie są wątpliwości, ale nie przesądzają one o wysokim ryzyku. Zastrzeżenia w kilku domenach mogą jednak dać ocenę ogólną „wysokie”.
Jak ustalić ogólną ocenę w RoB 2?
Ogólna ocena to najmniej korzystna ocena z pięciu domen. Jedna domena z wysokim ryzykiem oznacza wysokie ryzyko dla całego wyniku.
Czy RoB 2 nadaje się do badań bez randomizacji?
Nie. Do nierandomizowanych badań interwencji służy ROBINS-I, a do badań obserwacyjnych bez interwencji stosuje się inne narzędzia.
Powiązane hasła
Poradniki, w których użyjesz tego pojęcia
Ocena ryzyka błędu: RoB 2, ROBINS-I
Które narzędzie do jakiego badania, domeny i ocena ogólna RoB 2 i ROBINS-I, skala NOS, zgodność oceniających i analiza wrażliwości – z kodem R.
Czytaj →PoradnikMetaanaliza krok po kroku
Od pytania do PRISMA 2020: g Hedgesa, model efektów losowych, heterogeniczność i przedział predykcji, moderatory, wykres lejkowy – z kodem metafor.
Czytaj →Potrzebujesz wsparcia w analizie danych?
Wybierz ofertę dopasowaną do pracy dyplomowej albo profesjonalnego projektu naukowego.
Wyceń analizęOferta dla studentówBibliografia i dalsza literatura naukowa (APA 7)
- Higgins, J. P. T., Thomas, J., Chandler, J., Cumpston, M., Li, T., Page, M. J., & Welch, V. A. (Eds.). (2024). Cochrane handbook for systematic reviews of interventions (Version 6.5, updated August 2024). Cochrane. https://www.cochrane.org/authors/handbooks-and-manuals/handbook/current ● Otwarty dostęp
- Sterne, J. A. C., Savović, J., Page, M. J., Elbers, R. G., Blencowe, N. S., Boutron, I., Cates, C. J., Cheng, H.-Y., Corbett, M. S., Eldridge, S. M., Emberson, J. R., Hernán, M. A., Hopewell, S., Hróbjartsson, A., Junqueira, D. R., Jüni, P., Kirkham, J. J., Lasserson, T., Li, T., . . . Higgins, J. P. T. (2019). RoB 2: A revised tool for assessing risk of bias in randomised trials. BMJ, 366, Article l4898. https://doi.org/10.1136/bmj.l4898 ● Otwarty dostęp
Cytowania BibTeX
@misc{higgins2024cochrane, author={Higgins, Julian P. T. and Thomas, James and Chandler, Jacqueline and Cumpston, Miranda and Li, Tianjing and Page, Matthew J. and Welch, Vivian A.}, title={{Cochrane handbook for systematic reviews of interventions (Version 6.5, updated August 2024)}}, year={2024}, publisher={Cochrane}, url={https://www.cochrane.org/authors/handbooks-and-manuals/handbook/current}}@article{sterne2019rob2, author={Sterne, Jonathan A. C. and Savović, Jelena and Page, Matthew J. and Elbers, Roy G. and Blencowe, Natalie S. and Boutron, Isabelle and Cates, Christopher J. and Cheng, Hung-Yuan and Corbett, Mark S. and Eldridge, Sandra M. and Emberson, Jonathan R. and Hernán, Miguel A. and Hopewell, Sally and Hróbjartsson, Asbjørn and Junqueira, Daniela R. and Jüni, Peter and Kirkham, Jamie J. and Lasserson, Toby and Li, Tianjing and McAleenan, Alexandra and Reeves, Barnaby C. and Shepperd, Sasha and Shrier, Ian and Stewart, Lesley A. and Tilling, Kate and White, Ian R. and Whiting, Penny F. and Higgins, Julian P. T.}, title={{RoB 2: A revised tool for assessing risk of bias in randomised trials}}, journal={BMJ}, year={2019}, volume={366}, eid={l4898}, doi={10.1136/bmj.l4898}}