Kim był David Wechsler?
David Wechsler (1896–1981) był psychologiem klinicznym, autorem najbardziej znanych skal inteligencji dla dorosłych. Urodził się w Lespedi w Rumunii; gdy miał sześć lat, rodzina wyemigrowała do Nowego Jorku. W 1916 r. ukończył City College of New York, a w 1925 r. obronił w Columbii doktorat u Roberta S. Woodwortha (Martín Jorge, 2012).
Po I wojnie światowej, w 1919 r., armia wysłała go na studia na Uniwersytet Londyński, gdzie poznał Karla Pearsona i Charlesa Spearmana. Od 1920 r. przez dwa lata pracował w Paryżu z Henrim Piéronem i Louisem Lapicque’iem. Po powrocie był psychologiem w nowojorskim Institute for Child Guidance (1922–1924), potem prowadził praktykę prywatną, a w 1932 r. został głównym psychologiem szpitala psychiatrycznego Bellevue, w którym pracował 35 lat (Martín Jorge, 2012).
Najważniejsze pomysły
- Skala Wechslera–Bellevue (1939). Stanford–Binet słabo nadawała się do badania zróżnicowanych dorosłych pacjentów Bellevue. Jego skala miała dziesięć podtestów – pięć werbalnych i pięć wykonaniowych – oraz zapasowy test słownika. Dawała IQ ogólne, werbalne i wykonaniowe (Martín Jorge, 2012). Podtesty wywodziły się z prób powstałych w latach 1880–1918, m.in. ze skal Bineta–Simona i testów dla rekrutów, a struktura skali przetrwała prawie bez zmian w kolejnych wersjach (Boake, 2002).
- IQ względem rówieśników. Wechsler uznał, że u dorosłych dzielenie wieku umysłowego przez stały mianownik nie daje prawdziwego IQ, bo wyniki rosną mniej więcej do wczesnej dorosłości, a potem maleją (Wechsler, 1944). IQ porównuje więc wynik osoby z wynikami jej grupy wieku – to dzisiejszy iloraz dewiacyjny (zob. skala IQ).
- Wyniki przeliczeniowe. Wynik surowy każdego podtestu przeliczył na skalę o średniej 10 i odchyleniu standardowym 3, by wszystkie podtesty miały równy udział w sumie (Wechsler, 1944, s. 116–117).
- Normy. Normy z 1939 r. oparł na 1081 dorosłych i 670 dzieciach, głównie z Nowego Jorku, dobranych według struktury zawodów ze spisu ludności z 1930 r. (Wechsler, 1944). Kolejną normalizację przeprowadził w 1955 r. dla Skali Inteligencji Wechslera dla Dorosłych (WAIS) (Wechsler, 1958).
- Inteligencja szersza niż test. Definiował inteligencję jako globalną zdolność do celowego działania, racjonalnego myślenia i radzenia sobie z otoczeniem (Wechsler, 1944). Uważał, że zależy też od czynników nieintelektualnych, a gdy wynik testu przeczy historii życia człowieka, lepszą wskazówką jest historia życia (Martín Jorge, 2012).
Ciekawostka
Rekruci, którzy nie pasowali do testów. W czasie I wojny Wechsler jako cywilny ochotnik pomagał Edwinowi G. Boringowi badać testami inteligencji żołnierzy w Camp Yaphank na Long Island, a potem, już w wydziale psychologicznym korpusu medycznego, badał rekrutów w Fort Logan w Teksasie skalą Stanford–Binet, skalami Yerkesa i indywidualnymi testami wykonaniowymi. Widział tam ludzi dobrze radzących sobie w życiu, którzy uzyskiwali bardzo niskie wyniki – to doświadczenie podważyło jego zaufanie do ówczesnych testów (Martín Jorge, 2012). Boake (2002) też wiąże wybór podtestów z jego doświadczeniami z I wojny.
Twórca najsłynniejszego testu inteligencji doktorat napisał zresztą o czymś innym: o pomiarze reakcji emocjonalnych za pomocą odruchu psychogalwanicznego (Martín Jorge, 2012).
Przykład: od podtestów do ilorazu dewiacyjnego
Wechsler podał przykład z własnych norm: aby uzyskać IQ 100, osoba w wieku 25 lat potrzebowała 95 punktów, w wieku 35 lat – 87, a w wieku 45 lat – 81 (Wechsler, 1944, s. 139). Odtwarzamy tę logikę na danych fikcyjnych.
Zasymulowaliśmy próbę normalizacyjną 3000 osób w pięciu grupach wieku od 20 do 64 lat (set.seed(902)), z czterema podtestami skorelowanymi na poziomie około .50 i średnim wynikiem surowym spadającym o 2 punkty na dekadę. Parametry dobraliśmy ręcznie. Każdy podtest przeliczyliśmy na skalę 10 ± 3 w obrębie grupy wieku (standaryzacja), a sumę czterech wyników – na skalę 100 ± 15.
Średni wynik surowy spada z 29.80 w grupie 20–24 lat do 22.25 w grupie 55–64 lat. Osoba z 30 punktami w każdym podteście ma IQ 100 w grupie 20–24 lat, 112 w grupie 35–44 lat i 128 w grupie 55–64 lat.
Drugi efekt dotyczy sumowania. Odchylenie standardowe sumy czterech wyników przeliczeniowych wynosi 9.49, a nie 4 × 3 = 12, bo podtesty nie są doskonale skorelowane. Osoba z wynikiem 13 (jedno SD powyżej średniej) w każdym podteście dostaje więc IQ 119, a nie 115; wzór daje 118.98. Przy wyniku 7 w każdym podteście IQ wynosi 81, a nie 85. Zgodny profil jest rzadszy niż każdy wynik z osobna.
Na rysunku
Co widać. Skala powstała po ponad 20 latach pracy klinicznej i studiów w Europie.
Na co uważać. Służbę w armii zaznaczono w 1918 r., ale obejmowała lata udziału USA w wojnie (1917–1918). Liczba 1751 to suma dorosłych i dzieci, na których oparto normy z 1939 r., opisane w wydaniu z 1944 r.
Podpis do pracy:
set.seed(902)).Co widać. (A) Iloraz dewiacyjny mówi, jak wypadasz na tle rówieśników – ten sam wynik surowy daje u starszej osoby wyższe IQ, jak w przykładzie Wechslera (1944). (B) IQ liczone z normy sumy jest bardziej skrajne niż proste przeliczenie średniego wyniku podtestów.
Na co uważać. Spadek wyników z wiekiem w próbie przekrojowej miesza starzenie się z różnicami między pokoleniami – zob. efekt kohorty. W prawdziwych testach przeliczenia odczytuje się z tabel norm, często znormalizowanych przez centyle, a nie ze wzoru liniowego.
Podpis do pracy:
Gdzie spotkasz Wechslera w swojej pracy
- Wynik skali Wechslera w raporcie to wynik przeliczeniowy podtestu (10 ± 3) albo wskaźnik i IQ (100 ± 15) odczytane z norm testowych dla grupy wieku. Na centyle przeliczysz je jak w haśle percentyl normy.
- Gdy sam budujesz wskaźnik z kilku skal, pamiętaj, że suma wyników standaryzowanych ma mniejsze SD niż suma SD – wskaźnik trzeba standaryzować na nowo, a nie uśredniać wyniki z.
- Ilorazowe IQ, które zastąpił Wechsler, opisują hasła Alfred Binet i Lewis Terman.
Spory, mity i trudne strony
- Kogo obejmowały normy. Normy z 1939 r. oparto wyłącznie na osobach białych, rozumiejących i piszących po angielsku, głównie z Nowego Jorku (Wechsler, 1944). Wynik osoby spoza grupy odniesienia wymaga ostrożności.
- Paradoks definicji. Martín Jorge (2012) zwraca uwagę, że Wechsler rozszerzył pojęcie inteligencji o przystosowanie i czynniki nieintelektualne, a test zbudował z dużo starszych prób, i pyta, czy skala mierzy to, co jej autor nazwał inteligencją. Sam Wechsler przyznawał, że test obejmuje tylko część zachowań inteligentnych (Martín Jorge, 2012).
- „Wynalazca IQ”? Nie: iloraz był w użyciu od skali Termana (1916). Wechsler zmienił sposób jego liczenia u dorosłych (Wechsler, 1944).
Wyniki przeliczeniowe i IQ w R
Kod symuluje próbę normalizacyjną 3000 osób w pięciu grupach wieku, przelicza cztery podtesty na skalę 10 ± 3 i ich sumę na skalę 100 ± 15 w każdej grupie wieku, liczy IQ tej samej osoby w różnych grupach, porównuje iloraz z normy sumy z prostym przeliczeniem i rysuje rysunek 2. Drugi przepis rysuje oś czasu (rysunek 1). Rysunki na stronie powstały z tych samych obiektów p1 i p2, którym podmieniono tylko motyw na motyw serwisu; dane, geometrie i skale są identyczne.
1. Od podtestów do ilorazu dewiacyjnego: rysunek 2
Kod R rysunku 2
# David Wechsler: wyniki przeliczeniowe (M = 10, SD = 3) i iloraz dewiacyjny liczony względem grupy wieku – symulacja (dane fikcyjne)
suppressPackageStartupMessages({library(ggplot2); library(patchwork)})
kol <- c(dewiacyjny = "#0072B2", naiwny = "#D55E00") # Okabe–Ito
motyw <- theme_minimal(base_size = 13) +
theme(panel.grid.minor = element_blank(), plot.title = element_text(face = "bold"), legend.position = "bottom")
# Założenia (dobrane ręcznie, ilustracyjne): próba normalizacyjna – 5 grup wieku po 600 osób; 4 podtesty;
# wynik surowy = średnia grupy wieku + 5 · (wspólny czynnik · √.5 + czynnik swoisty · √.5), czyli korelacje
# między podtestami ≈ .50; średni wynik surowy spada o 2 punkty na każde 10 lat
set.seed(902)
grupy <- c("20–24", "25–34", "35–44", "45–54", "55–64")
srodek <- c(22, 30, 40, 50, 60)
k <- 4
proba <- do.call(rbind, lapply(seq_along(grupy), function(i) {
g <- rnorm(600)
surowe <- sapply(1:k, function(j) 30 - 0.2 * (srodek[i] - 22) + 5 * (sqrt(0.5) * g + sqrt(0.5) * rnorm(600)))
data.frame(grupa = grupy[i], surowe)
}))
names(proba)[-1] <- paste0("podtest", 1:k)
# 1) Wynik przeliczeniowy podtestu: standaryzacja względem własnej grupy wieku, M = 10, SD = 3, zakres 1–19
przelicz <- function(x, m, s) pmin(19, pmax(1, round(10 + 3 * (x - m) / s)))
normy <- lapply(split(proba, proba$grupa), function(d) list(m = colMeans(d[, -1]), s = apply(d[, -1], 2, sd)))
for (gr in grupy) {
d <- proba[proba$grupa == gr, -1]
przel <- sapply(1:k, function(j) przelicz(d[[j]], normy[[gr]]$m[j], normy[[gr]]$s[j]))
normy[[gr]]$suma_m <- mean(rowSums(przel)); normy[[gr]]$suma_s <- sd(rowSums(przel))
}
# 2) Iloraz dewiacyjny: suma wyników przeliczeniowych przeliczona na skalę M = 100, SD = 15 w tej samej grupie wieku
iq <- function(surowe, gr) {
przel <- sapply(1:k, function(j) przelicz(surowe[j], normy[[gr]]$m[j], normy[[gr]]$s[j]))
round(100 + 15 * (sum(przel) - normy[[gr]]$suma_m) / normy[[gr]]$suma_s)
}
# Średnie wyniki surowe w grupach wieku i SD sumy wyników przeliczeniowych
round(data.frame(srednia_surowa = sapply(grupy, function(gr) mean(as.matrix(proba[proba$grupa == gr, -1]))),
SD_sumy_przeliczeniowych = sapply(grupy, function(gr) normy[[gr]]$suma_s)), 2)
# 3) Ta sama osoba (30 punktów surowych w każdym podtescie) oceniana w różnych grupach wieku
osoba <- rep(30, k)
sapply(grupy, function(gr) iq(osoba, gr))
# Dla porównania dane Wechslera (1944, s. 139): wynik potrzebny do IQ = 100 w wieku 25, 35 i 45 lat
wechsler_1944 <- c(wiek_25 = 95, wiek_35 = 87, wiek_45 = 81)
wechsler_1944 - wechsler_1944[["wiek_25"]]
# 4) Profil płaski: każdy podtest ma ten sam wynik przeliczeniowy w (1–19); IQ z normy sumy a „naiwne” 100 + 15 · (w − 10) / 3
gr <- "25–34"
plaski <- data.frame(w = 4:16)
plaski$dewiacyjny <- round(100 + 15 * (k * plaski$w - normy[[gr]]$suma_m) / normy[[gr]]$suma_s)
plaski$naiwny <- 100 + 15 * (plaski$w - 10) / 3
plaski[plaski$w %in% c(4, 7, 13, 16), ]
# Teoretycznie: SD sumy k wyników o SD 3 i średniej korelacji r (w grupie wieku) wynosi 3 · √(k + k(k − 1)r)
r_sr <- mean(cor(proba[proba$grupa == gr, -1])[upper.tri(diag(k))])
round(c(r_srednie = r_sr, SD_sumy_teoria = 3 * sqrt(k + k * (k - 1) * r_sr),
IQ_dla_w_13_teoria = 100 + 15 * k * 3 / (3 * sqrt(k + k * (k - 1) * r_sr))), 2)
# Rysunek 2A: IQ tej samej osoby w kolejnych grupach wieku
pA <- ggplot(data.frame(grupa = factor(grupy, levels = grupy), iq = sapply(grupy, function(gr) iq(osoba, gr))),
aes(grupa, iq, group = 1)) +
geom_hline(yintercept = 100, colour = "grey55") +
geom_line(colour = kol[["dewiacyjny"]], linewidth = 0.9) +
geom_point(colour = kol[["dewiacyjny"]], size = 3) +
geom_text(aes(label = iq), vjust = -1, size = 3.6) +
scale_y_continuous(limits = c(90, 135)) +
labs(title = "A. Te same wyniki surowe w różnym wieku", x = "Grupa wieku (lata)", y = "Iloraz dewiacyjny") +
motyw
# Rysunek 2B: profil płaski – IQ z normy sumy a „naiwne” przeliczenie średniego wyniku przeliczeniowego
dlugi <- rbind(data.frame(w = plaski$w, metoda = "dewiacyjny", iq = plaski$dewiacyjny),
data.frame(w = plaski$w, metoda = "naiwny", iq = plaski$naiwny))
pB <- ggplot(dlugi, aes(w, iq, colour = metoda, shape = metoda, linetype = metoda)) +
geom_hline(yintercept = 100, colour = "grey55") +
geom_line(linewidth = 0.9) + geom_point(size = 2.6) +
scale_colour_manual(values = kol, name = NULL,
labels = c(dewiacyjny = "iloraz dewiacyjny z normy sumy", naiwny = "100 + 15 · (w − 10) / 3")) +
scale_shape_manual(values = c(dewiacyjny = 16, naiwny = 17), name = NULL,
labels = c(dewiacyjny = "iloraz dewiacyjny z normy sumy", naiwny = "100 + 15 · (w − 10) / 3")) +
scale_linetype_manual(values = c(dewiacyjny = "solid", naiwny = "dashed"), name = NULL,
labels = c(dewiacyjny = "iloraz dewiacyjny z normy sumy", naiwny = "100 + 15 · (w − 10) / 3")) +
scale_x_continuous(breaks = seq(4, 16, by = 2)) +
labs(title = "B. Ten sam wynik w każdym podteście", x = "Wynik przeliczeniowy w każdym z 4 podtestów",
y = "Iloraz inteligencji") +
motyw
p2 <- pA + pB + plot_layout(widths = c(1, 1.2), guides = "collect") & theme(legend.position = "bottom")
p2Wynik w R
srednia_surowa SD_sumy_przeliczeniowych
20–24 29.80 9.62
25–34 28.54 9.49
35–44 26.20 9.62
45–54 24.44 9.42
55–64 22.25 9.51
20–24 25–34 35–44 45–54 55–64
100 106 112 119 128
wiek_25 wiek_35 wiek_45
0 -8 -14
w dewiacyjny naiwny
1 4 62 70
4 7 81 85
10 13 119 115
13 16 138 130
r_srednie SD_sumy_teoria IQ_dla_w_13_teoria
0.50 9.49 118.98 2. Oś czasu: rysunek 1
Kod R rysunku 1
# Oś czasu: David Wechsler, 1896–1981 – lata według cytowanych źródeł
library(ggplot2)
zdarzenia <- data.frame(
rok = c(1896, 1916, 1918, 1919, 1920, 1925, 1932, 1939, 1944, 1955, 1981),
opis = c("urodził się\nw Rumunii", "dyplom City College\nof New York", "badanie rekrutów\n(Yaphank, Fort Logan)",
"Londyn: spotyka\nPearsona i Spearmana", "Paryż: Piéron\ni Lapicque", "doktorat w Columbii\n(u Woodwortha)",
"główny psycholog\nszpitala Bellevue", "skala Wechslera–\nBellevue", "3. wydanie podręcznika:\nnormy dla 1751 osób",
"normalizacja WAIS", "zmarł"),
etykieta = c("1896", "1916", "1917–18", "1919", "1920", "1925", "1932", "1939", "1944", "1955", "1981"),
rodzaj = c("życie", "praca", "badanie", "praca", "praca", "publikacja", "praca", "publikacja", "publikacja", "badanie", "życie"))
# Służba w armii (1917–1918) zaznaczona w 1918 r.; gęste lata 1916–1925: etykiety nad (1) i pod (−1) osią, na trzech wysokościach, częściowo przesunięte w bok
zdarzenia$strona <- c(1, -1, 1, -1, 1, -1, 1, -1, 1, -1, 1)
zdarzenia$poziom <- c(0.5, 0.5, 0.5, 1.0, 1.5, 1.6, 0.5, 0.5, 1.2, 1.1, 0.5)
zdarzenia$wyrownanie <- c(0.5, 0.8, 0.95, 0.5, 0.3, 0.2, 0.5, 0.5, 0.5, 0.5, 0.5)
ksztalty <- c("życie" = 21, "praca" = 22, "publikacja" = 23, "badanie" = 24)
kolory <- c("życie" = "grey40", "praca" = "#0072B2", "publikacja" = "#D55E00", "badanie" = "#009E73") # Okabe–Ito
p1 <- ggplot(zdarzenia, aes(rok, 0)) +
geom_hline(yintercept = 0, colour = "grey60", linewidth = 0.8) +
geom_segment(aes(xend = rok, y = 0, yend = poziom * strona), colour = "grey70") +
geom_point(aes(shape = rodzaj, fill = rodzaj), size = 4, colour = "black") +
geom_text(aes(y = (poziom + 0.07) * strona, label = paste0(etykieta, "\n", opis), vjust = ifelse(strona > 0, 0, 1), hjust = wyrownanie),
size = 3.3, lineheight = 0.9) +
scale_shape_manual(values = ksztalty, name = NULL) +
scale_fill_manual(values = kolory, name = NULL) +
scale_x_continuous(limits = c(1888, 1988), breaks = seq(1890, 1980, by = 10)) +
scale_y_continuous(limits = c(-2.4, 2.4)) +
labs(x = NULL, y = NULL) +
theme_minimal(base_size = 13) +
theme(axis.text.y = element_blank(), panel.grid = element_blank(), axis.text.x = element_text(colour = "grey30"),
legend.position = "bottom")
p1Bibliografia oprogramowania
Wyniki pochodzą z uruchomienia pokazanego kodu w R 4.5.3 (losowanie – funkcja rnorm(), korelacje – cor() z pakietu stats; rysunki – pakiety ggplot2 i patchwork). W pracy podaj wersje faktycznie użytych pakietów (sessionInfo()).
- R: R Core Team. (2026). R: A language and environment for statistical computing (Version 4.5.3) [Computer software]. R Foundation for Statistical Computing. https://www.R-project.org/
- ggplot2 (wersja 4.0.2): Wickham, H. (2016). ggplot2: Elegant graphics for data analysis. Springer. https://ggplot2.tidyverse.org
- patchwork (wersja 1.3.2): Pedersen, T. L. (2025). patchwork: The composer of plots [R package]. https://doi.org/10.32614/CRAN.package.patchwork
Najczęstsze pytania
Kim był David Wechsler?
Psychologiem klinicznym (1896–1981) urodzonym w Rumunii, wychowanym w Nowym Jorku. Doktorat obronił w Columbii w 1925 r., a od 1932 r. przez 35 lat był głównym psychologiem szpitala psychiatrycznego Bellevue, gdzie powstała jego skala inteligencji (Martín Jorge, 2012).
Czym różni się IQ Wechslera od IQ Termana?
Terman (1916) dzielił wiek umysłowy przez wiek życia. Wechsler (1944) uznał ten iloraz za nieprzydatny u dorosłych, bo wiek umysłowy przestaje rosnąć, i porównywał wynik osoby z wynikami jej grupy wieku. Tak liczony iloraz nazywa się dewiacyjnym.
Dlaczego podtesty Wechslera mają średnią 10 i SD 3?
Wechsler (1944, s. 116–117) przeliczył wyniki surowe każdego podtestu na skalę o średniej 10 i odchyleniu standardowym 3, by wszystkie podtesty miały równy udział w sumie, z której liczy się IQ.
Jak Wechsler definiował inteligencję?
Jako globalną zdolność do celowego działania, racjonalnego myślenia i skutecznego radzenia sobie z otoczeniem (Wechsler, 1944). Uważał, że zależy ona też od czynników nieintelektualnych, których test nie mierzy wprost (Martín Jorge, 2012).
Powiązane hasła
Potrzebujesz wsparcia w analizie danych?
Wybierz ofertę dopasowaną do pracy dyplomowej albo profesjonalnego projektu naukowego.
Wyceń analizęOferta dla studentówBibliografia i dalsza literatura naukowa (APA 7)
- Boake, C. (2002). From the Binet–Simon to the Wechsler–Bellevue: Tracing the history of intelligence testing. Journal of Clinical and Experimental Neuropsychology, 24(3), 383–405. https://doi.org/10.1076/jcen.24.3.383.981
- Martín Jorge, M. L. (2012). The Bellevue Intelligence Tests (Wechsler, 1939): ¿una medida de la inteligencia como capacidad de adaptación? Revista de Historia de la Psicología, 33(3), 49–66. https://journals.copmadrid.org/historia/archivos/fichero_salida20210910142326588000.pdf ● Otwarty dostęp
- Wechsler, D. (1944). The measurement of adult intelligence (3rd ed.). Williams & Wilkins. https://doi.org/10.1037/11329-000
- Wechsler, D. (1958). The measurement and appraisal of adult intelligence (4th ed.). Williams & Wilkins. https://doi.org/10.1037/11167-000
Cytowania BibTeX
@article{boake2002binet, author={Boake, Corwin}, title={{From the Binet–Simon to the Wechsler–Bellevue: Tracing the history of intelligence testing}}, journal={Journal of Clinical and Experimental Neuropsychology}, year={2002}, volume={24}, number={3}, pages={383--405}, doi={10.1076/jcen.24.3.383.981}}@article{martinjorge2012bellevue, author={Martín Jorge, Miguel L.}, title={{The Bellevue Intelligence Tests (Wechsler, 1939): ¿una medida de la inteligencia como capacidad de adaptación?}}, journal={Revista de Historia de la Psicología}, year={2012}, volume={33}, number={3}, pages={49--66}, url={https://journals.copmadrid.org/historia/archivos/fichero_salida20210910142326588000.pdf}}@book{wechsler1944measurement, author={Wechsler, David}, title={{The measurement of adult intelligence (3rd ed.)}}, year={1944}, publisher={Williams \& Wilkins}, doi={10.1037/11329-000}}@book{wechsler1958measurement, author={Wechsler, David}, title={{The measurement and appraisal of adult intelligence (4th ed.)}}, year={1958}, publisher={Williams \& Wilkins}, doi={10.1037/11167-000}}