Słownik metodologiczny · Psychometria

Sieć nomologiczna – jak teoria konstruktu staje się planem walidacji?

Sieć nomologiczna to układ praw łączących konstrukt z innymi konstruktami i z obserwacjami. Pokazujemy, skąd pochodzi pojęcie, jak zamienić je w przewidywania, przykład, opis do pracy i pułapki.

Strona główna / Słownik / Sieć nomologiczna

Opracowanie merytoryczne: · Opublikowano:

W skrócie: Sieć nomologiczna to układ praw tworzących teorię konstruktu: jak łączy się on z innymi konstruktami i z obserwowalnymi zachowaniami. W walidacji skali zamienia się ją w zestaw przewidywań, które sprawdza się razem.

Co to jest sieć nomologiczna?

Sieć nomologiczna (ang. nomological network, nomological net) to układ powiązanych praw, które tworzą teorię konstruktu: jak konstrukt łączy się z innymi konstruktami i z obserwowalnymi zachowaniami. Termin wprowadzili Cronbach i Meehl (1955) w artykule o trafności teoretycznej. Według nich konstrukt jest naukowo dopuszczalny tylko wtedy, gdy występuje w takiej sieci, a przynajmniej część jej praw dotyczy obserwacji. Żeby wykazać, że test mierzy konstrukt, sieć wokół niego musi najpierw istnieć.

Jak to wykorzystać w walidacji

Sieć nomologiczna zamienia ogólną teorię w zestaw sprawdzalnych przewidywań. Przed zebraniem danych zapisujesz, z czym wynik skali powinien korelować i jak silnie, z czym nie powinien, które grupy powinny się różnić i jak wynik powinien się zmieniać po interwencji. Pojedyncze przewidywania to trafność zbieżna i trafność różnicowa; sieć wymaga, by cały wzorzec zgadzał się z teorią. Messick (1995) ujmuje takie dowody jako zewnętrzny aspekt jednolitej trafności teoretycznej. Wzorzec sprawdzisz zestawem korelacji z przedziałami ufności, macierzą MTMM albo modelem SEM.

Przykład

Nowa skala lęku przed egzaminem. Przewidywania zapisane przed badaniem:

  • dodatni, umiarkowany związek z lękiem jako cechą;
  • ujemny, słaby związek z wynikiem egzaminu;
  • związek bliski zera ze sprawnością ruchową;
  • spadek wyniku po treningu radzenia sobie ze stresem.

Po badaniu każde przewidywanie oceniasz osobno: potwierdzone, częściowo potwierdzone albo niepotwierdzone.

Jak opisać w pracy

Na podstawie [teoria] przed zebraniem danych sformułowano [liczba] przewidywań dotyczących związków wyniku [nazwa skali] z innymi zmiennymi (Tabela [nr]). Potwierdziło się [liczba] z nich; niepotwierdzone przewidywania omówiono w dyskusji jako wskazówkę do rewizji teorii lub narzędzia.

Na co uważać

  • Przewidywania dopisane po wynikach – wtedy sieć niczego nie sprawdza.
  • Niejednoznaczna porażka. Niepotwierdzone przewidywanie może oznaczać wadę testu albo wadę teorii. Cronbach i Meehl (1955) piszą, że walidacja konstruktu sprawdza jednocześnie test i teorię.
  • Same korelacje z bliźniaczymi skalami to wąska sieć – dołóż konstrukty odległe i zachowania.

Sieć nomologiczna na tle innych dowodów: Rodzaje trafności – mapa dowodów trafności narzędzia.

Najczęstsze pytania

Czym sieć nomologiczna różni się od trafności zbieżnej?

Trafność zbieżna to jedno przewidywanie: wynik koreluje z miarą pokrewnego konstruktu. Sieć nomologiczna to cały układ przewidywań – zbieżnych, różnicowych, różnic grupowych i zmian – sprawdzany razem.

Ile przewidywań powinna obejmować sieć nomologiczna w pracy?

Nie ma reguły. W pracy dyplomowej realne są trzy do pięciu przewidywań wynikających z teorii, każde z kierunkiem i przybliżoną siłą związku, zapisane przed zebraniem danych.

Co zrobić, gdy część przewidywań sieci nomologicznej się nie potwierdzi?

Opisz je otwarcie. Wynik może wskazywać na problem z narzędziem, z teorią albo z planem badania. Omów możliwe wyjaśnienia w dyskusji, zamiast pomijać niewygodne przewidywania.

Powiązane hasła

Trafność teoretyczna (konstruktu)Trafność zbieżnaTrafność różnicowaMacierz MTMMMetoda grup znanychTrafność (psychometria)

Poradniki, w których użyjesz tego pojęcia

Poradnik

Rodzaje trafności – mapa dowodów

Tradycyjne nazwy trafności na mapie pięciu źródeł dowodów (Standards, 2014): jak zebrać dowód, jaka analiza, jak opisać w pracy i które 2–3 rodzaje dowodów zaplanować.

Czytaj →Poradnik

Jak zbudować i zwalidować skalę psychometryczną?

Od definicji konstruktu i tworzenia pozycji po pilotaż, EFA, CFA, rzetelność, trafność teoretyczną, różnicową i niezmienniczość.

Czytaj →

Potrzebujesz wsparcia w analizie danych?

Wybierz ofertę dopasowaną do pracy dyplomowej albo profesjonalnego projektu naukowego.

Wyceń analizęOferta dla studentów

Bibliografia i dalsza literatura naukowa (APA 7)

  1. Cronbach, L. J., & Meehl, P. E. (1955). Construct validity in psychological tests. Psychological Bulletin, 52(4), 281–302. https://doi.org/10.1037/h0040957 ● Otwarty dostęp: pełny tekst
  2. Messick, S. (1995). Validity of psychological assessment: Validation of inferences from persons’ responses and performances as scientific inquiry into score meaning. American Psychologist, 50(9), 741–749. https://doi.org/10.1037/0003-066x.50.9.741

Cytowania BibTeX

@article{cronbach1955construct, author={Cronbach, Lee J. and Meehl, Paul E.}, title={{Construct validity in psychological tests}}, journal={Psychological Bulletin}, year={1955}, volume={52}, number={4}, pages={281--302}, doi={10.1037/h0040957}}
@article{messick1995validity, author={Messick, Samuel}, title={{Validity of psychological assessment: Validation of inferences from persons’ responses and performances as scientific inquiry into score meaning}}, journal={American Psychologist}, year={1995}, volume={50}, number={9}, pages={741--749}, doi={10.1037/0003-066x.50.9.741}}
R