Słownik metodologiczny · Projekt badania

Zmienna kontrolna

Pełne wyjaśnienie, zastosowanie naukowe i praktyczne, przykład, dobre praktyki oraz gotowy zapis wyniku w APA 7.

Strona główna / Słownik / Zmienna kontrolna

Opracowanie merytoryczne: · Opublikowano: · Aktualizacja:

Co oznacza Zmienna kontrolna?

Zmienna kontrolna jest uwzględniana, aby oszacować efekt warunkowy lub ograniczyć określone zakłócenie.
Co odróżnia to pojęcie? Zmienna kontrolna jest uwzględniana z konkretnego powodu: ograniczenia zakłócenia, zwiększenia precyzji albo odtworzenia projektu. Nie każda cecha demograficzna powinna automatycznie trafić do modelu. Dobór wymaga diagramu lub argumentu czasowego, ponieważ kontrola mediatora, kolidera albo konsekwencji ekspozycji może zwiększyć obciążenie. Współczynniki po kontroli są efektami warunkowymi.

Zastosowanie, warunki i dobre praktyki

Najważniejsze zastosowanie: Uwzględniaj zmienną kontrolną tylko wtedy, gdy jej rola wynika z modelu przyczynowego lub planu poprawy precyzji.

Zmienną kontrolną włącza się, aby odseparować określone alternatywne wyjaśnienie lub zwiększyć precyzję, a nie dlatego, że jest dostępna w bazie. Jej wybór powinien wynikać z modelu przyczynowego; kontrolowanie mediatora lub kolidera może wprowadzić nowe obciążenie.

Jak poprawnie stosować i interpretować hasło „Zmienna kontrolna”?

W analizie dotyczącej hasła „Zmienna kontrolna” rolę zmiennej definiuje pytanie badawcze i model, a nie nazwa kolumny. Dla interpretacji hasła „Zmienna kontrolna” trzeba narysować zakładane zależności oraz ustalić kolejność czasową: co jest ekspozycją lub predyktorem, co wynikiem, a co wspólną przyczyną, mediatorem albo koliderem. W odniesieniu do hasła „Zmienna kontrolna” ta sama cecha może pełnić inną rolę w innym pytaniu, dlatego każdą decyzję trzeba uzasadnić merytorycznie.

W odniesieniu do hasła „Zmienna kontrolna” dobór zmiennych do kontroli powinien wynikać z wiedzy o mechanizmie i projekcie. Przy ocenie hasła „Zmienna kontrolna” automatyczne dodawanie wszystkich dostępnych cech może wprowadzić obciążenie przez kontrolę mediatora lub kolidera, natomiast pominięcie wspólnej przyczyny może zniekształcić estymowany związek. W analizie dotyczącej hasła „Zmienna kontrolna” należy też sprawdzić czas pomiaru, jakość operacjonalizacji i zakres wspólnych wartości predyktorów.

Co trzeba opisać w raporcie?

W analizie dotyczącej hasła „Zmienna kontrolna” w raporcie należy zdefiniować każdą rolę, sposób pomiaru, skalę i czas obserwacji oraz wyjaśnić, dlaczego zmienna znalazła się w modelu. Dla interpretacji hasła „Zmienna kontrolna” warto odróżnić model główny od analiz wrażliwości i pokazać, jak zmienia się kluczowa estymata po uzasadnionych zmianach zestawu kowariat.

Zakres raportowania dla hasła „Zmienna kontrolna”: Podaj operacjonalizację, skalę i rolę w modelu.

Przykład praktyczny i gotowa interpretacja

Sytuacja: Wiek uwzględniono jako zmienną kontrolną, ponieważ teoria wskazywała jego związek zarówno z aktywnością, jak i zdrowiem; współczynnik aktywności stał się efektem warunkowym względem wieku.

Jak ją zinterpretować: Współczynnik główny opisuje relację przy stałej wartości kontroli tylko w ramach określonej funkcji. Wybór kontroli musi wynikać z diagramu przyczynowego lub teorii, ponieważ kontrola mediatora czy kolidera może zniekształcić wynik.

Najczęstsza pułapka i granica interpretacji

Kontrola zmiennej mierzonej po ekspozycji może wprowadzić, zamiast usunąć, obciążenie.

W odniesieniu do hasła „Zmienna kontrolna” kontrola statystyczna nie zastępuje randomizacji i nie usuwa wpływu zmiennych niezmierzonych. Przy ocenie hasła „Zmienna kontrolna” nazwanie zmiennej „niezależną” nie czyni jej egzogeniczną, a nazwanie współczynnika „wpływem” nie nadaje mu interpretacji przyczynowej.

Definicje, zalecenia interpretacyjne i sposób raportowania oparto na literaturze metodologicznej wskazanej w bibliografii (Appelbaum et al., 2018).

Powiązane hasła

Zmienna niezależnaZmienna zakłócającaZmienna zależnaCzynnik międzyobiektowyCzynnik wewnątrzobiektowyManipulacja eksperymentalna

Poradniki, w których użyjesz tego pojęcia

Poradnik

Wartość p: co naprawdę oznacza i jak ją poprawnie interpretować

Wartość p bez mitów: definicja, interpretacja, typowe błędy oraz sposób raportowania wraz z wielkością efektu i przedziałem ufności.

Czytaj →Poradnik

Regresja logistyczna: założenia, interpretacja i raportowanie modelu

Regresja logistyczna w praktyce: założenia, iloraz szans, diagnostyka, kalibracja, AUC oraz zasady rzetelnego raportowania modelu.

Czytaj →Poradnik

Modelowanie równań strukturalnych (SEM): od teorii do raportu

SEM bez skrótów myślowych: model pomiarowy i strukturalny, CB-SEM a PLS-SEM, dopasowanie, założenia oraz raportowanie wyników.

Czytaj →

Potrzebujesz wsparcia w analizie danych?

Wybierz ofertę dopasowaną do pracy dyplomowej albo profesjonalnego projektu naukowego.

Oferta dla badaczyOferta dla studentów

Bibliografia i dalsza literatura naukowa (APA 7)

  1. Appelbaum, M., Cooper, H., Kline, R. B., Mayo-Wilson, E., Nezu, A. M., & Rao, S. M. (2018). Journal article reporting standards for quantitative research in psychology: The APA Publications and Communications Board task force report. American Psychologist, 73(1), 3–25. https://doi.org/10.1037/amp0000191
  2. Wilkinson, L., & Task Force on Statistical Inference. (1999). Statistical methods in psychology journals: Guidelines and explanations. American Psychologist, 54(8), 594–604. https://doi.org/10.1037/0003-066X.54.8.594
  3. Lang, T. A., & Altman, D. G. (2015). Basic statistical reporting for articles published in biomedical journals: The SAMPL guidelines. International Journal of Nursing Studies, 52(1), 5–9. https://doi.org/10.1016/j.ijnurstu.2014.09.006
  4. Altman, D. G. (2015). Making research articles fit for purpose: Structured reporting of key methods and findings. Trials, 16, 53. https://doi.org/10.1186/s13063-015-0575-7
  5. von Elm, E., Altman, D. G., Egger, M., Pocock, S. J., Gøtzsche, P. C., & Vandenbroucke, J. P. (2007). The Strengthening the Reporting of Observational Studies in Epidemiology (STROBE) statement. PLoS Medicine, 4(10), e296. https://doi.org/10.1371/journal.pmed.0040296
  6. Kelley, K., Clark, B., Brown, V., & Sitzia, J. (2003). Good practice in the conduct and reporting of survey research. International Journal for Quality in Health Care, 15(3), 261–266. https://doi.org/10.1093/intqhc/mzg031

Cytowania BibTeX

@article{appelbaum2018jars, author={Appelbaum, Mark and Cooper, Harris and Kline, Rex B. and Mayo-Wilson, Evan and Nezu, Arthur M. and Rao, Stephen M.}, title={Journal article reporting standards for quantitative research in psychology}, journal={American Psychologist}, year={2018}, volume={73}, number={1}, pages={3--25}, doi={10.1037/amp0000191}}
@article{wilkinson1999statistical, author={Wilkinson, Leland and {Task Force on Statistical Inference}}, title={Statistical methods in psychology journals: Guidelines and explanations}, journal={American Psychologist}, year={1999}, volume={54}, number={8}, pages={594--604}, doi={10.1037/0003-066X.54.8.594}}
@article{lang2015sampl, author={Lang, Thomas A. and Altman, Douglas G.}, title={Basic statistical reporting for articles published in biomedical journals: the SAMPL guidelines}, journal={International Journal of Nursing Studies}, year={2015}, volume={52}, number={1}, pages={5--9}, doi={10.1016/j.ijnurstu.2014.09.006}}
@article{altman2015reporting, author={Altman, Douglas G.}, title={Making research articles fit for purpose: structured reporting of key methods and findings}, journal={Trials}, year={2015}, volume={16}, pages={53}, doi={10.1186/s13063-015-0575-7}}
@article{vonelm2007strobe, author={von Elm, Erik and others}, title={The STROBE statement}, journal={PLoS Medicine}, year={2007}, volume={4}, number={10}, pages={e296}, doi={10.1371/journal.pmed.0040296}}
@article{kelley2003survey, author={Kelley, Kate and Clark, Belinda and Brown, Vivienne and Sitzia, John}, title={Good practice in the conduct and reporting of survey research}, journal={International Journal for Quality in Health Care}, year={2003}, volume={15}, number={3}, pages={261--266}, doi={10.1093/intqhc/mzg031}}
R