Słownik metodologiczny · Publikowanie

Ograniczenia badania – czym są i jak je opisać w dyskusji

Ograniczenia badania to cechy projektu i realizacji, które zawężają wnioski. Pokazujemy, z czego składa się dobry opis ograniczenia, przykład źle i dobrze oraz typowe błędy.

Strona główna / Słownik / Ograniczenia badania

Opracowanie merytoryczne: · Opublikowano: · Aktualizacja:

W skrócie: Ograniczenia badania to cechy schematu, próby, pomiaru lub analizy, które zawężają, co wolno wnioskować z wyników. Przy każdym ograniczeniu napisz, jak mogło wpłynąć na wyniki i co zrobiono, by je zmniejszyć – sama lista bez konsekwencji niewiele mówi czytelnikowi.

Co to są ograniczenia badania?

Ograniczenia badania (ang. study limitations) to cechy schematu, próby, pomiaru lub analizy, które mogły wpłynąć na wyniki albo zawężają zakres wniosków. W układzie IMRAD opisuje się je w dyskusji. Ioannidis (2007) podkreśla, że uznanie ograniczeń to coś więcej niż wyliczenie błędów: trzeba zinterpretować, jak zmieniają one znaczenie wyników. W przejrzanych przez niego 400 artykułach z czołowych czasopism tylko 17% użyło choćby jednego słowa wskazującego na ograniczenia własnej pracy.

Jak opisać ograniczenie

Ross i Bibler Zaidi (2019) krytykują ogólnikowe listy i zalecają, by przy każdym ograniczeniu:

  1. nazwać je konkretnie (np. dobór wygodny, pomiar samoopisowy);
  2. wyjaśnić konsekwencje – w którą stronę mogło przesunąć wyniki;
  3. wskazać alternatywę, czyli jak można by to zrobić inaczej;
  4. opisać, co zrobiono, by je złagodzić.

Najczęściej dotyczą one trafności wewnętrznej (zmienne zakłócające, brak randomizacji) i trafności zewnętrznej (na kogo da się uogólnić wyniki).

Przykład: źle i dobrze

Źle: „Badanie ma ograniczenia, takie jak mała próba i ankieta internetowa”.

Dobrze: „Dane zebrano jednorazowo, w schemacie przekrojowym, więc nie można ustalić kierunku związku między stresem a snem. Wyniki mogą też zawyżać siłę związku, bo obie zmienne mierzono samoopisem w tym samym kwestionariuszu. Rozstrzygnięcie kierunku wymaga badania podłużnego”.

Jak opisać w pracy

Głównym ograniczeniem badania jest dobór wygodny: w próbie przeważały studentki jednej uczelni, dlatego wyników nie należy uogólniać na całą populację studentów. Aby częściowo to skompensować, w analizach kontrolowano wiek i kierunek studiów, a charakterystykę próby przedstawiono szczegółowo, tak by czytelnik mógł ocenić, do kogo wyniki się odnoszą.

Na co uważać

  • Pomijanie istotnych ograniczeń. Puhan i in. (2012) zauważają, że ograniczenia przemilczane przez autorów czytelnicy uznają za przeoczone, a dobrze opisane pomagają planować kolejne badania.
  • Rytualne frazy („mała próba”) bez wyjaśnienia, co z nich wynika.
  • Sprzeczność z wnioskami. Jeśli przyznajesz, że schemat nie pozwala na wnioski przyczynowe, nie formułuj ich w wnioskach.

Więcej przykładów zdań znajdziesz we wpisach ograniczenia badania – jak je opisać i jak napisać dyskusję wyników.

Najczęstsze pytania

Ile ograniczeń badania wymienić w pracy magisterskiej?

Tyle, ile realnie wpływa na wnioski – zwykle kilka najważniejszych. Lepiej opisać trzy ograniczenia z konsekwencjami niż wymienić dziesięć bez komentarza.

Czy opisanie ograniczeń osłabia pracę dyplomową?

Nie. Rzetelny opis pokazuje, że rozumiesz swój projekt, i uprzedza uwagi recenzenta. Słabością jest raczej pominięcie ograniczenia, które recenzent i tak zauważy.

Czym ograniczenia badania różnią się od kierunków przyszłych badań?

Ograniczenie opisuje słabość tego badania i jej skutki. Kierunek przyszłych badań to propozycja, jak tę słabość usunąć, np. inną próbą albo schematem podłużnym.

Powiązane hasła

Trafność zewnętrznaTrafność wewnętrzna badaniaWnioski w pracySchemat przekrojowyIMRAD

Poradniki, w których użyjesz tego pojęcia

Poradnik

Ograniczenia badania – jak je opisać

Jak znaleźć ograniczenia, ocenić kierunek i wielkość błędu, wybrać najważniejsze i opisać je konkretnie. Przykład ankiety online z liczbami z R.

Czytaj →Poradnik

Jak napisać dyskusję wyników – wzory zdań

Osiem elementów dyskusji z gotowymi zdaniami: interpretacja, wyniki nieistotne, konkretne ograniczenia, granice uogólniania, implikacje i wnioski.

Czytaj →

Potrzebujesz wsparcia w analizie danych?

Wybierz ofertę dopasowaną do pracy dyplomowej albo profesjonalnego projektu naukowego.

Wyceń analizęOferta dla studentów

Bibliografia i dalsza literatura naukowa (APA 7)

  1. Ioannidis, J. P. A. (2007). Limitations are not properly acknowledged in the scientific literature. Journal of Clinical Epidemiology, 60(4), 324–329. https://doi.org/10.1016/j.jclinepi.2006.09.011
  2. Puhan, M. A., Akl, E. A., Bryant, D., Xie, F., Apolone, G., & ter Riet, G. (2012). Discussing study limitations in reports of biomedical studies – the need for more transparency. Health and Quality of Life Outcomes, 10(1), Article 23. https://doi.org/10.1186/1477-7525-10-23 ● Otwarty dostęp
  3. Ross, P. T., & Bibler Zaidi, N. L. (2019). Limited by our limitations. Perspectives on Medical Education, 8(4), 261–264. https://doi.org/10.1007/s40037-019-00530-x ● Otwarty dostęp

Cytowania BibTeX

@article{ioannidis2007limitations, author={Ioannidis, John P. A.}, title={{Limitations are not properly acknowledged in the scientific literature}}, journal={Journal of Clinical Epidemiology}, year={2007}, volume={60}, number={4}, pages={324--329}, doi={10.1016/j.jclinepi.2006.09.011}}
@article{puhan2012discussing, author={Puhan, Milo A. and Akl, Elie A. and Bryant, Dianne and Xie, Feng and Apolone, Giovanni and ter Riet, Gerben}, title={{Discussing study limitations in reports of biomedical studies – the need for more transparency}}, journal={Health and Quality of Life Outcomes}, year={2012}, volume={10}, number={1}, eid={23}, doi={10.1186/1477-7525-10-23}}
@article{ross2019limited, author={Ross, Paula T. and Bibler Zaidi, Nikki L.}, title={{Limited by our limitations}}, journal={Perspectives on Medical Education}, year={2019}, volume={8}, number={4}, pages={261--264}, doi={10.1007/s40037-019-00530-x}}
R