Słownik metodologiczny · Publikowanie

Cel pracy – jak sformułować cel główny i cele szczegółowe

Cel pracy mówi, co badanie ma ustalić. Pokazujemy, czym różni się od problemu, pytania i hipotezy, jak go zapisać konkretnie i jakich czasowników unikać w badaniu korelacyjnym.

Strona główna / Słownik / Cel pracy

Opracowanie merytoryczne: · Opublikowano: · Aktualizacja:

W skrócie: Cel pracy to jedno zdanie o tym, co badanie ma ustalić: jakie zmienne, u kogo i jakim rodzajem analizy. Cel główny rozbij na kilka celów szczegółowych, a każdy z nich połącz z pytaniem badawczym lub hipotezą. Czasownik dopasuj do schematu – w badaniu korelacyjnym „określenie związku”, a nie „zbadanie wpływu”.

Co to jest cel pracy?

Cel pracy (ang. research aim) to zwięzłe określenie, co badanie ma ustalić, opisać lub sprawdzić. Doody i Bailey (2016) zaliczają pytanie, cel i cele szczegółowe do pierwszych kroków badania, bo od nich zależy wybór populacji, miejsca, rodzaju danych i okresu badania. Cel różni się od pokrewnych pojęć:

Jak sformułować cel

  1. Nazwij zmienne i populację: kogo badasz i co mierzysz.
  2. Dobierz czasownik do schematu: „opisanie”, „porównanie”, „określenie związku”, a „sprawdzenie wpływu” tylko w eksperymencie.
  3. Rozbij cel główny na cele szczegółowe – każdy powinien dać się przełożyć na analizę.
  4. Sprawdź mierzalność: czy wiesz, jakim narzędziem zmierzysz każde pojęcie (zob. operacjonalizacja).

ICMJE zaleca, by na końcu wprowadzenia podać konkretny cel badania lub testowaną hipotezę i nie przytaczać tam jeszcze danych ani wniosków z własnej pracy (International Committee of Medical Journal Editors, 2026).

Przykład: źle i dobrze

Źle: „Celem pracy jest zbadanie wpływu mediów społecznościowych na młodzież”. Brakuje populacji, zmiennych i zakresu, a słowo „wpływ” obiecuje wniosek przyczynowy, którego ankieta nie da.

Dobrze: „Celem pracy jest określenie związku między czasem korzystania z mediów społecznościowych a jakością snu u uczniów szkół średnich oraz sprawdzenie, czy związek ten różni się u dziewcząt i chłopców”.

Jak opisać w pracy

Celem głównym pracy jest określenie związku między czasem korzystania z mediów społecznościowych a jakością snu u uczniów szkół średnich. Cele szczegółowe to: (1) opisanie czasu korzystania z mediów i jakości snu w badanej grupie, (2) oszacowanie siły związku obu zmiennych, (3) sprawdzenie, czy związek ten różni się w zależności od płci.

Na co uważać

  • Cel jako opis czynności („przeprowadzenie ankiety”) zamiast tego, co badanie ma ustalić.
  • Cel szerszy niż dane. Do celu wracasz w wnioskach – każdy cel szczegółowy wymaga tam odpowiedzi.
  • Cel zmieniony po analizie bez wyjaśnienia – to zbliża się do HARKingu.

Jak połączyć cel ze wstępem pracy, pokazuje wpis wstęp i cel pracy – jak napisać.

Najczęstsze pytania

Czym różni się cel pracy od problemu badawczego?

Problem badawczy to luka w wiedzy albo pytanie, które wymaga odpowiedzi. Cel mówi, co konkretnie zrobisz w tej pracy, żeby na nie odpowiedzieć.

Ile celów szczegółowych powinna mieć praca magisterska?

Zwykle kilka, tyle ile wynika z celu głównego. Każdy cel szczegółowy powinien mieć swoje pytanie lub hipotezę i swoją analizę w rozdziale wyników.

Czy cel pracy może być praktyczny?

Tak, obok celu poznawczego wiele prac ma cel praktyczny, np. przygotowanie zaleceń dla poradni. Napisz go osobno i nie obiecuj więcej, niż dadzą wyniki.

Powiązane hasła

Problem badawczyPytanie badawczeHipoteza badawczaOperacjonalizacjaWnioski w pracy

Poradniki, w których użyjesz tego pojęcia

Poradnik

Wstęp i cel pracy – jak napisać

Problem, luka i haczyk, cel główny i szczegółowe, wzory zdań do skopiowania, tabela „źle → dobrze” i lista kontrolna przed oddaniem wstępu.

Czytaj →Poradnik

Pytania badawcze i hipotezy

Od problemu do hipotezy, którą da się sprawdzić: rodzaje pytań, hipotezy kierunkowe, H0 i H1, test jednostronny, przykłady źle i dobrze oraz wzory zapisu.

Czytaj →

Potrzebujesz wsparcia w analizie danych?

Wybierz ofertę dopasowaną do pracy dyplomowej albo profesjonalnego projektu naukowego.

Wyceń analizęOferta dla studentów

Bibliografia i dalsza literatura naukowa (APA 7)

  1. Doody, O., & Bailey, M. E. (2016). Setting a research question, aim and objective. Nurse Researcher, 23(4), 19–23. https://doi.org/10.7748/nr.23.4.19.s5
  2. International Committee of Medical Journal Editors. (2026). Preparing a manuscript for submission to a medical journal. Recommendations for the conduct, reporting, editing, and publication of scholarly work in medical journals (updated January 2026). https://www.icmje.org/recommendations/browse/manuscript-preparation/preparing-for-submission.html ● Otwarty dostęp

Cytowania BibTeX

@article{doody2016setting, author={Doody, Owen and Bailey, Maria E.}, title={{Setting a research question, aim and objective}}, journal={Nurse Researcher}, year={2016}, volume={23}, number={4}, pages={19--23}, doi={10.7748/nr.23.4.19.s5}}
@misc{icmje2026preparing, author={{International Committee of Medical Journal Editors}}, title={{Preparing a manuscript for submission to a medical journal}}, howpublished={Recommendations for the conduct, reporting, editing, and publication of scholarly work in medical journals (updated January 2026)}, year={2026}, publisher={International Committee of Medical Journal Editors}, url={https://www.icmje.org/recommendations/browse/manuscript-preparation/preparing-for-submission.html}}
R